Telif avukatı, eser sahibinin mali ve manevi haklarını kurma, sözleşmelerle düzenleme ve ihlal hâlinde savunma görevini üstlenen hukukçudur. Görev alanı yalnızca telif ihlali davalarıyla sınırlı değildir; eser tespiti, eser sahipliği uyuşmazlıkları, lisans ve devir sözleşmelerinin müzakeresi, dijital platformlarda izinsiz kullanım, sosyal medya ve yapay zekâ bağlamında yeni nesil telif sorunları, kolektif lisans kuruluşları ile ilişkiler ve FSEK md. 68 kapsamındaki üç katı tazminat talepleri bu alanın doğal kapsamı içindedir.

Telif hukukunun teknik niteliği, eserin kendisinin somut bir tescile bağlı olmaması ama korumanın ancak somut ifade üzerinden gerçekleşmesinden kaynaklanır. Bu yapı; ispat yükü, eser-ürün sınırı ve manevi haklara aykırılığın belgelenmesi gibi konuları öne çıkarır. Aynı şekilde dijital ortamdaki ihlallerin etkili biçimde tazmin edilebilmesi, FSEK md. 68'in üç katı tazminat mekanizmasının doğru kurgulanmasına ve delil tespitinin ihlalin canlı olduğu anda yapılmasına bağlıdır.

Bu sayfa telif avukatının fiilen üstlendiği görevleri, başvurabileceğiniz hukuki yolları ve uygulamada en sık karşılaşılan durumları açıklar. Telif hukukunun genel çerçevesi için Telif Hukuku Rehberi, mali ve manevi haklar için Telif Mali ve Manevi Haklar sayfalarına bakabilirsiniz.

Hizmet Kapsamı

Telif avukatlığı hizmeti, dört ana iş alanından oluşur. Her alan FSEK'in farklı bölümlerine ve farklı içtihat birikimine dayanır.

Eser sahipliği ve hak yönetimi. Eser tespiti, eser sahipliğinin ispatı, ortak eserlerde hak paylaşımı, çalışan eserlerinde işveren-çalışan ilişkisi. Genel çerçeve için Telif Hukuku Rehberi, hak türleri için Telif Mali ve Manevi Haklar.
Lisans, devir ve sözleşme yönetimi. Lisans, devir, koruma ve kullanım sözleşmelerinin müzakeresi; özellikle dijital yayın, müzik, sinema ve yayıncılık sektörlerinde standart sözleşmelere alternatif çözümler. Bkz. Telif Lisans ve Devir Sözleşmesi ve Dijital Reklamda Telif-Lisans Zinciri.
Telif ihlali davaları ve dijital uyuşmazlıklar. İhlal tespiti, ihtiyati tedbir, FSEK md. 68 üç katı tazminat, manevi tazminat, internet erişiminin engellenmesi (FSEK Ek md. 4). Bkz. İnternette Telif İhlali ve Sosyal Medyada Telif.
Sektörel uyuşmazlıklar. Müzik telifi (cover, sampling, akış hizmetleri), influencer ve içerik üreticisi uyuşmazlıkları, yapay zekâ ile üretilen içeriklerde hak sahipliği. Bkz. Müzik Cover ve Sampling Hakları, Influencer Telif Sorumluluğu, YouTube İçerik Üretici Telif ve Yapay Zekâ ve Telif.

Tipik Davalar ve Uygulamalar

Uygulamada en sık karşılaşılan dava tipleri; izinsiz çoğaltma ve yayım fiillerine dayalı tecavüz davaları, izinsiz uyarlamada hem mali hem manevi hak ihlali talepleri, dijital ortamda paylaşıma dayalı uyuşmazlıklar ve FSEK md. 68 kapsamında üç katı tazminat davalarıdır. Bu davalarda kararı belirleyen unsur çoğu zaman ihlalin niteliğinin (kişisel paylaşım mı, ticari kullanım mı, uyarlama mı, yayma mı) doğru hukuki nitelendirmesidir.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin yerleşik içtihadında, izinsiz uyarlama hâlinde hem mali hem manevi hakların eş zamanlı ihlal edildiği ve manevi hakkın FSEK md. 16 anlamında ayrı bir tazminat kalemi olarak değerlendirilmesi gerektiği kabul edilir:

Yargıtay 11. HD, E. 2025/1710, K. 2025/6470

Bu karar, izinsiz uyarlama hâlinde mali hakların FSEK md. 21-25 kapsamında ve manevi hakların FSEK md. 16 kapsamında ayrı kalemler hâlinde tazminata bağlanması gerektiğini vurgular. Karar şu yönüyle dikkat çeker: Karar, telif davalarında çoğu zaman gözden kaçırılan manevi hak kalemini öne çıkarır ve mali tazminata ek bir hesap unsuru olarak konumlandırır. Ayrıntılı analiz için Telif İzinsiz Uyarlamada Mali ve Manevi Hak İhlali sayfasına bakılabilir.

Restoran, kafe ve umumi yerlerde yapılan TV yayını ve müzik kullanımı da uygulamada sık karşılaşılan bir uyuşmazlık tipidir. Yargıtay, bu tür kullanımları FSEK md. 41 kapsamında "umuma iletim" olarak nitelendirir ve FSEK md. 68'in üç katı tazminat hükmünün uygulanmasını mümkün kılar. Bu çerçevede Restoranda TV Yayını - FSEK 68 Üç Katı Tazminat karar analizi uygulamacılar için yön gösterici niteliktedir.

Hangi Mevzuat Uygulanır

Telif hukukunun temel kaynağı 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'dur. Eserin tanımı ve türleri FSEK md. 1/B ve md. 2-6 arasında düzenlenmiştir. Eser sahipliği FSEK md. 8'de, manevi haklar FSEK md. 14-19 arasında (umuma arz md. 14, adın belirtilmesi md. 15, eserde değişiklik yasağı md. 16), mali haklar FSEK md. 21-25 arasında (işleme md. 21, çoğaltma md. 22, yayma md. 23, temsil md. 24, umuma iletim md. 25) yer alır.

Tecavüz hâlinde başvurulabilecek hukuki yollar FSEK md. 66-70 arasında düzenlenmiştir; FSEK md. 68 üç katı tazminat, FSEK md. 70 maddi-manevi tazminat hesabını içerir. İşletme sözleşmesi ve yayın sözleşmesi FSEK md. 48 vd. hükümlerinde, bağlantılı haklar (icracı sanatçı, fonogram yapımcısı, yayın kuruluşu) FSEK md. 80'de düzenlenir. Dijital ortamda hak ihlali hâlinde içerik kaldırma ve erişim engelleme talebi FSEK Ek md. 4 kapsamında işler.

Sıkça Sorulan Sorular

Telif hakkı için ayrıca tescil yapılır mı? Türk hukukunda telif hakkı eserin yaratılmasıyla kendiliğinden doğar; bir tescil işlemine bağlı değildir. Ancak Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın isteğe bağlı kayıt-tescil sistemi, eser sahipliğinin ispatını kolaylaştıran bir delil aracı işlevi görür.

FSEK md. 68 kapsamındaki üç katı tazminat nasıl hesaplanır? Hak sahibinin izni alınmış olsaydı talep edebileceği bedelin üç katı, eserin türü, kullanım biçimi ve süresi dikkate alınarak hesaplanır. Karşılaştırma için emsal lisans bedelleri veya kolektif lisans kuruluşlarının tarifeleri kullanılır.

Sosyal medyada başkasının fotoğrafını paylaşmak telif ihlali midir? Eser niteliği taşıyan fotoğrafların izinsiz paylaşımı, ticari nitelik taşıyıp taşımadığından bağımsız olarak FSEK md. 22 ve md. 25 anlamında ihlal oluşturabilir. Detaylı çerçeve için Sosyal Medyada Fotoğraf Kullanımı.

ChatGPT ile üretilen metin kullanılabilir mi? Yapay zekâ çıktıları telif korumasından nasıl yararlanır sorusu tartışmalıdır; eğitim verilerinin telif statüsü ve çıktının özgünlüğü ayrı ayrı değerlendirilmelidir. Bkz. ChatGPT Metni Kullanma Yasal mı ve Yapay Zekâ Telifi Genel Çerçeve.

İletişim

Eser sahipliği, lisans sözleşmesi, telif ihlali, dijital ortamda izinsiz kullanım veya FSEK md. 68 kapsamındaki tazminat talepleri için iletişim formunu kullanabilirsiniz. Görüşme öncesinde eserin orijinaline ilişkin belgeler, ihlale ait ekran görüntüleri ve karşı tarafla yapılmış yazışmaları hazırlamanız süreci hızlandırır.

İletişim formu için → /iletisim