Sözleşmeler

Bu bölüm; fikri ve sınai mülkiyet haklarının lisanslanmasına, devrine ve kullanımına ilişkin temel sözleşme tiplerinin editoryal çerçevesini ve SMK ile FSEK çerçevesinde uygulama notlarını içerir.

Lisans Sözleşmeleri

Lisans; hak sahibinin, marka, patent, tasarım veya eser üzerindeki haklarının belirli kapsam ve sınırlar dâhilinde üçüncü kişi tarafından kullanılmasına izin vermesidir. Lisans, hakkın mülkiyetini devretmez; kullanım hakkı tanır.

• İnhisari (Münhasır) Lisans

  Hak sahibinin dahi sözleşme süresince ve belirlenen kapsamda kullanımını sınırlayan lisans türüdür. Lisans alan, belirlenen alanda tekel durumundadır. SMK madde 24/2 uyarınca inhisari lisans sözleşmesi, aksi kararlaştırılmadıkça, lisans verene ayrıca kullanma yetkisi tanımaz.

• İnhisari Olmayan Lisans

  Hak sahibinin, aynı konu üzerinde birden fazla kişiye paralel lisans verebildiği türdür. Kapsam, süre ve coğrafi bölge bakımından ayrı ayrı kararlaştırılabilir ve pratikte en sık rastlanan lisans biçimidir.

• Alt Lisans

  Lisans alanın, aldığı hakları belirli sınırlar içinde üçüncü kişilere lisansla kullandırma yetkisidir. Alt lisans yetkisi, ana lisans sözleşmesinde açıkça düzenlenmediği sürece kendiliğinden doğmaz.

• Coğrafi ve Sınıf Bazlı Sınırlamalar

  Lisans; belirli bölgelerle, belirli mal veya hizmet sınıflarıyla ya da belirli kullanım biçimleriyle sınırlandırılabilir. Sınırların açık biçimde yazılı olması, sonraki ihlâl iddialarında belirleyicidir.

• Şekil ve Sicil

  SMK ve FSEK kapsamındaki lisans sözleşmeleri yazılı olmak zorundadır. Sınai mülkiyet haklarına ilişkin lisansın, üçüncü kişilere karşı ileri sürülebilmesi için TÜRKPATENT nezdinde sicile kaydedilmesi aranır (SMK m. 148 vd.).

Devir Sözleşmeleri

Devir; hakkın mülkiyetinin tamamen veya kısmen başka bir kişiye geçirilmesidir. Devir sonrasında, devreden taraf hak sahipliği sıfatını kaybeder; devralan, hakkın tüm hukuki sonuçlarıyla birlikte yeni sahibi olur.

• Tam Devir

  Marka, patent veya tasarım hakkının bütün olarak devredilmesidir. Yazılı şekil şartına tabidir; devrin üçüncü kişilere karşı hüküm ifade etmesi için sicil kaydı gereklidir (SMK m. 148).

• Kısmi Devir

  Markanın yalnızca belirli mal veya hizmet sınıfları itibarıyla devredilmesidir. Kısmi devir, aynı markanın birden fazla sahip arasında sınıf temelinde bölünmesine yol açabilir; bu durum, sonraki karıştırılma ihtimali değerlendirmelerinde özellikle önem taşır.

• Bedelli ve Bedelsiz Devir

  Devir, taraflar arasında bedel karşılığı ya da bedelsiz yapılabilir. Bedelsiz devirlerde, tarafların gerçek iradesinin ve vergi hukuku sonuçlarının ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

• Devir ile Birlikte Geçen Haklar

  Aksi kararlaştırılmadıkça; marka devri, markanın kullanımına dayanan birikmiş tazminat ve men taleplerini de kapsar. Devir sözleşmesinde bu hususun açıkça düzenlenmesi, sonraki dava ehliyeti tartışmalarını önler.

Gizlilik ve Kullanım Düzenlemeleri

Fikri mülkiyet haklarının yönetiminde; hakların kendisi kadar, hakların müzakere, görüşme ve ticari ilişki süreçlerinde nasıl korunduğu da belirleyicidir. Bu başlık altında gizlilik taahhütleri ile kullanıma ilişkin tek taraflı veya iki taraflı düzenlemeler yer alır.

• Gizlilik Sözleşmeleri (NDA)

  Teknoloji transferi, ortak geliştirme, yatırım görüşmesi ve benzeri süreçlerde; tarafların paylaştıkları bilgiyi ifşa etmeme ve sadece belirli amaçla kullanma yükümlülüğünü düzenler. Koruma süresi, kapsamı ve istisnaları açıkça tanımlanmalıdır.

• Kullanım Lisansları (Terms of Use)

  Dijital içerik, yazılım, veri tabanı ve marka kullanımına ilişkin tek taraflı kullanım şartlarıdır. FSEK kapsamında eserlerin son kullanıcıya sunulduğu çerçeveyi; SMK kapsamında ise marka bilinirliğinin belirli sınırlar içinde kullanılmasını düzenler.

• Ortak Kullanım (Co-existence) Anlaşmaları

  Benzer ya da aynı işaret üzerinde farklı hak sahiplerinin, belirlenen sınırlar çerçevesinde paralel kullanımı sürdürmek için imzaladıkları sözleşmelerdir. Özellikle karıştırılma ihtimali barındıran dosyalarda, dava sürecinin alternatifi olarak gündeme gelir.

• Rekabet Etmeme ve Haksız Rekabet Taahhütleri

  Lisans ve devir sözleşmelerinde; tarafların belirli bir süre boyunca rekabet oluşturacak şekilde hareket etmemeyi taahhüt ettiği hükümlerdir. Rekabet sınırlamasının süresi, coğrafyası ve konusu, geçerlilik açısından belirleyicidir.