Patent avukatı, bir buluşun hukuki korunmasını başvuru aşamasından dava aşamasına kadar yürüten hukukçudur. Bu alanın görev yelpazesi yalnızca TÜRKPATENT nezdinde tescil takibinden ibaret değildir; istem yazımı stratejisi, yenilik ve buluş basamağı incelemesine karşı savunma, üçüncü kişi itirazlarına cevap, faydalı model dönüşüm tercihi, hükümsüzlük ve tecavüz davaları, lisans ve devir sözleşmeleri, zorunlu lisans uyuşmazlıkları ile çalışan buluşlarına ilişkin işveren-buluşçu ilişkisi bu alanın doğal kapsamına girer.

Patent hukukunun teknik niteliği, korumanın istem yapısıyla sınırlanmasından kaynaklanır. SMK md. 89 uyarınca patent koruması istemlerle belirlenir; istem dışına çıkan unsurlar koruma kapsamı dışında kalır. Bu nedenle başvuru anında yazılan istemlerin teknik ve hukuki kalitesi, sonraki yıllarda açılacak tecavüz davasının kaderini doğrudan etkiler. Aynı şekilde tecavüz iddiasına karşı savunmada da istem-istem karşılaştırması ve eşdeğerler doktrini doğru uygulanmadığında savunulabilir bir konum kaybedilir.

Bu sayfa patent avukatının fiilen üstlendiği görevleri, başvurabileceğiniz hukuki yolları ve uygulamada en sık karşılaşılan durumları açıklar. Patent başvuru sürecinin uçtan uca işleyişi için Patent Başvurusu Nasıl Yapılır ve faydalı model ile patent ayrımı için Faydalı Model Rehberi sayfalarına bakabilirsiniz.

Hizmet Kapsamı

Patent avukatlığı hizmeti, dört ana iş alanından oluşur. Her alan kendi teknik usul kurallarına ve içtihat birikimine sahiptir.

Patent ve faydalı model başvuru süreci. Tekniğin bilinen durumu araştırması, istem yazımı stratejisi, başvuru, yayın takibi, araştırma ve inceleme raporlarına karşı görüş ve değişiklik. Ayrıntı için Patent Başvurusu Nasıl Yapılır ve Faydalı Model Rehberi.
İtiraz ve hükümsüzlük süreçleri. YİDD önünde itiraz, yenilik ve buluş basamağı eksikliğine dayalı hükümsüzlük davaları ve karşı tarafın hükümsüzlük talebine karşı savunma. Bkz. Patent Hükümsüzlük Davası.
Patent tecavüz uyuşmazlıkları. Tecavüz tespiti, ihtiyati tedbir, delil tespiti, maddi-manevi tazminat ve fiili tecavüze son verme talepleri. Bkz. Patent Tecavüzü Rehberi.
Lisans, devir ve çalışan buluşları. Münhasır ve basit lisans sözleşmeleri, devir işlemleri, zorunlu lisans talepleri ve hizmet buluşu-serbest buluş ayrımına ilişkin uyuşmazlıklar. Patent ve rekabet hukuku kesişimi için Fikri Mülkiyet ve Rekabet Hukuku Kesişimi Rehberi.

Tipik Davalar ve Uygulamalar

Uygulamada en sık karşılaşılan dava tipleri; patent ve faydalı model hakkına tecavüz davaları, yenilik veya buluş basamağı eksikliğine dayalı hükümsüzlük talepleri ve tecavüz iddiasına karşı menfi tespit davalarıdır. Bu davalarda kararı belirleyen unsur çoğu zaman istem yorumunun nasıl yapıldığı ve eşdeğerler doktrininin somut olaya nasıl uygulandığıdır.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin yerleşik içtihadında, patent ve faydalı modelin koruma kapsamının istemlerle belirlendiği, tecavüz değerlendirmesinin istem-istem karşılaştırması üzerinden yapılması gerektiği vurgulanır. Bu içtihat çizgisinin somut bir örneği için:

Yargıtay 11. HD, E. 2025/709, K. 2025/6052

Bu karar, faydalı model belgesinin koruma kapsamının istem yapısı ile sınırlı olduğunu ve mahkemenin tecavüz değerlendirmesinde her bir istemi ayrı ayrı karşılaştırmak zorunda olduğunu teyit etmektedir. Karar şu yönüyle dikkat çeker: İstem yazımındaki teknik tercihler, sonraki yıllarda açılacak tecavüz davasının kaderini doğrudan belirler; eksik veya geniş yazılmış istem hem koruma boşluğu hem de hükümsüzlük riski yaratır. Kararın ayrıntılı analizi için Patent İstem Yapısı ve Tecavüz Değerlendirmesi sayfasına bakılabilir.

Rekabet hukuku ile patent hukukunun kesişiminde ortaya çıkan uyuşmazlıklar ayrı bir uygulama alanı oluşturur. Hâkim durumdaki teşebbüsün patent hakkını rekabeti dışlayıcı biçimde kullanması, zorunlu lisans talebi veya münhasır lisansın rekabet kurallarına aykırılığı gibi konularda farklı bir hukuki çerçeve devreye girer. Bu konuda Rekabet Kurulu'nun Tetra Pak kararının analizi için Rekabet Kurulu Tetra Pak Kararı sayfasına bakılabilir.

Hangi Mevzuat Uygulanır

Patent hukukunun temel kaynağı 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun patent ve faydalı modele ayrılmış kitabıdır. Patent verilebilirlik şartları SMK md. 82, yenilik SMK md. 83, buluş basamağı SMK md. 84, sanayiye uygulanabilirlik SMK md. 85 altında tanımlanır. Patent verilemeyecek konular ve buluşlar SMK md. 82/2-3'te sayılmıştır. Patent başvurusu ve inceleme süreci SMK md. 90 vd. hükümlerinde, koruma kapsamı SMK md. 89'da düzenlenir.

Faydalı model SMK md. 142-145 arasında ayrı bir koruma rejimi olarak öngörülmüştür; buluş basamağı şartı aranmaz, ancak yenilik ve sanayiye uygulanabilirlik şartları korunur. Patent hakkına tecavüz fiilleri SMK md. 141, hak sahibinin talep edebileceği hukuki imkânlar SMK md. 149-151 arasında düzenlenmiştir. Hükümsüzlük halleri SMK md. 138, zorunlu lisans SMK md. 129 vd. hükümlerinde yer alır. Çalışan buluşları SMK md. 113-122 arasında özel olarak düzenlenmiştir.

Sıkça Sorulan Sorular

Patent ile faydalı model arasındaki fark nedir? Faydalı model, buluş basamağı şartı aranmaması ve daha kısa koruma süresi (10 yıl) sunmasıyla patentten ayrılır. Patent koruması 20 yıl olup buluş basamağı zorunludur. Hangisinin tercih edileceği buluşun teknik niteliğine, rekabet ortamına ve maliyet hesabına göre belirlenir. Bkz. Marka ile Patent Farkı.

Patent tecavüzü tespit edildiğinde ilk hangi adım atılır? Tecavüzün somut kanıtı kayıt altına alınmalı ve istem-istem karşılaştırması teknik bir bilirkişi görüşüyle desteklenmelidir. Elektronik delillerde noter onaylı tespit veya mahkeme aracılığıyla delil tespiti, sonraki dava sürecinin kaderini belirler. Tecavüz tespitinden sonra ihtiyati tedbir talebi gündeme gelir.

TÜRKPATENT'ten ret kararı geldiğinde ne yapılır? Ret kararına karşı iki ay içinde YİDD nezdinde itiraz yolu açıktır. İtirazda kullanılan teknik ve hukuki argümanlar, sonraki idari ve adli aşamaların seyrini belirler. Bkz. TÜRKPATENT Ret Kararı Ne Anlama Gelir.

Patent davalarında zamanaşımı süresi ne kadardır? Tecavüz fiillerinde zarar görenin failin ve fiilin öğrenildiği tarihten itibaren iki yıl, her halükârda fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren on yıllık zamanaşımı süresi uygulanır. Süreklilik gösteren tecavüz fiillerinde her bir fiil için süre ayrı işler.

İletişim

Patent ve faydalı model başvurusu, YİDD itirazı, hükümsüzlük veya tecavüz davası gibi konularda hukuki destek için iletişim formunu kullanabilirsiniz. Görüşme öncesinde elinizdeki belgeleri (başvuru numarası, istem metni, ihlale ilişkin teknik dokümanlar ve yazışmalar) hazırlamanız süreci hızlandırır.

İletişim formu için → /iletisim