REHBER
Patent Başvurusu Nasıl Yapılır?
TÜRKPATENT nezdinde patent başvurusunun tüm aşamaları: hazırlık, başvuru, araştırma, inceleme ve tescil sürecine ilişkin kapsamlı rehber.
Patent başvurusu, teknik bir buluşun hukuken korunmasının ilk adımıdır. 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında patent koruması; başvurunun yapıldığı tarihten itibaren işlemeye başlar ve yirmi yıl boyunca buluş sahibine tekel kullanma hakkı tanır.1 Bu rehber, başvuru öncesi hazırlıktan tescil sonrası yıllık ücretlere kadar tüm sürece bir bakış sağlar.
Patent Korumasının Şartları
Bir buluşun patent ile korunabilmesi için SMK m. 82 uyarınca üç şart birlikte aranır:
Yenilik. Buluş, dünya genelinde tekniğin bilinen durumuna dâhil olmamalıdır. Bu, başvuru tarihinden önce herhangi bir yerde, herhangi bir dilde, yazılı veya sözlü olarak kamuya açıklanmamış olması anlamına gelir. Buluşun mucidi tarafından yapılan açıklamalar dahi — bazı istisnalar dışında — yenilik vasfını ortadan kaldırır.
Buluş Basamağı. Buluşun, ilgili teknik alandaki bir uzman için tekniğin bilinen durumundan açıkça çıkarılamayacak nitelikte olması gerekir. Sıradan teknik geliştirmeler, parça değişiklikleri veya rutin tasarım tercihleri bu kriteri karşılamaz.
Sanayiye Uygulanabilirlik. Buluş, herhangi bir sanayi alanında üretilebilir veya kullanılabilir olmalıdır. Sırf teorik fikirler veya doğa yasalarına aykırı buluşlar bu kapsamda değildir.
Patent Verilemeyecek Buluşlar
SMK m. 82/2 ve 82/3 uyarınca aşağıdakiler patentle korunamaz:
- Keşifler, bilimsel teoriler ve matematiksel yöntemler
- Zihni faaliyetler, ticari faaliyetler ve oyunlara ilişkin plan, kural ve yöntemler
- Bilgisayar programları (yazılım); ancak teknik etki yaratan yazılımlar koruma kapsamına girebilir
- Estetik niteliği olan yaratmalar
- Bilgi sunumları
- İnsan veya hayvan vücuduna uygulanan cerrahi ve teşhis yöntemleri
- Kamu düzenine veya genel ahlaka aykırı buluşlar
Başvuru Öncesi Hazırlık
Başvuru, niteliği gereği geri dönüşü zor bir işlemdir. Yapılan başvuru ile birlikte buluş bir gün sonra kamuya açılma yoluna girer. Bu nedenle başvuru öncesi yapılan hazırlık, sonraki sürecin tamamını belirler.
Tekniğin Bilinen Durumu Araştırması. TÜRKPATENT'in ücretsiz veri tabanı, Espacenet, USPTO ve WIPO Patentscope üzerinden yapılan ön araştırma; buluşun gerçekten yeni olup olmadığı konusunda erken bir gösterge sağlar. Profesyonel patent araştırması, başvurunun kaybedilen iş hâline gelmesinin önüne geçer.
Buluşun Belgelenmesi. Buluşun ne zaman, kim tarafından ve nasıl yapıldığına dair iç kayıtlar tutulmalıdır. Bu kayıtlar; hak sahipliği tartışmalarında, çalışan buluşunda ve önce kullanım hakkı iddialarında belirleyicidir.
Gizlilik Tedbirleri. Başvuru tarihinden önce buluş hakkındaki bilgiler, gizlilik anlaşması (NDA) olmaksızın üçüncü kişilerle paylaşılmamalıdır. SMK m. 84/3 kapsamında, mucidin kendisi tarafından başvuru tarihinden önceki on iki ay içinde yapılan açıklamalar yenilik vasfını ortadan kaldırmaz; ancak bu istisnaya güvenmek pratikte risklidir.
Başvuru Belgeleri
TÜRKPATENT'e yapılacak başvuruda asgari şu belgeler bulunmalıdır:
Tarifname. Buluşun tüm teknik ayrıntılarıyla, ilgili teknik alandaki uzmanın uygulayabileceği şekilde açıklandığı temel belgedir. Tarifnamenin yetersizliği, sonraki hükümsüzlük davalarında en sık karşılaşılan zaaftır.
İstemler. Patentin koruma kapsamını çizen hükümlerdir. İstemlerin yazımı, başvurunun en kritik aşamasıdır: çok dar yazılırsa kolay aşılır, çok geniş yazılırsa hükümsüz hâle gelir. İstemlerin yazımı, deneyim gerektiren teknik bir disiplindir.
Resimler. Tarifnamenin anlaşılmasını sağlayan çizimler. Mekanik buluşlarda zorunlu; yazılım ve yöntem buluşlarında akış şeması olarak yer alır.
Özet. Buluşun temel teknik içeriğinin yaklaşık 150 kelimelik özetidir.
Araştırma ve İnceleme Aşaması
Başvurunun şekli olarak kabul edilmesinin ardından TÜRKPATENT araştırma raporu hazırlar. Bu rapor, başvurunun yenilik ve buluş basamağı kriterleri yönünden ön değerlendirmesini içerir.
Başvuru sahibi, araştırma raporunun yayımından itibaren üç ay içinde inceleme talebi yapmak zorundadır. İnceleme aşamasında uzman, başvurunun korunabilirlik kriterlerini ayrıntılı olarak değerlendirir. Bu aşamada üç defaya kadar bildirim yapılabilir; her bildirime başvuru sahibi yazılı ve gerekçeli yanıt verir.
İncelemenin olumlu sonuçlanması hâlinde patent verilebilirlik kararı alınır. Belgenin verildiği Resmi Patent Bülteni'nde yayımlanır.
Patent — Faydalı Model Tercihi
Buluş, hem patent hem de faydalı model olarak tescil edilebilecek nitelikteyse, başvuru sahibinin tercih yapması gerekir. İki sistemin farkları:
| Patent | Faydalı Model | |
|---|---|---|
| Koruma süresi | 20 yıl | 10 yıl |
| Buluş basamağı şartı | Aranır | Aranmaz |
| İnceleme | Esasa ilişkin tam inceleme | Şekli inceleme |
| Süre | 2-4 yıl | 6-12 ay |
| Ücret | Daha yüksek | Daha düşük |
| Konu sınırı | Daha geniş | Yöntem ve kimyasal buluşlar hariç |
Faydalı model, hızlı tescil ve düşük maliyet bakımından avantajlıdır; ancak buluş basamağı eksikse hükümsüzlüğe açıktır. Patent ise daha güçlü ama daha pahalı ve uzun bir süreçtir.
Uluslararası Başvuru: PCT
Birden fazla ülkede patent koruması talep eden başvuru sahibi, Patent İşbirliği Antlaşması (PCT) yolu ile tek başvurudan birden fazla ülke ofisine girişi sağlayabilir. PCT başvurusu, ülke seçimini 30 ay sonraya erteleme imkânı verdiği için stratejik bir araçtır.
Avrupa Patent Sözleşmesi (EPC) kapsamında Avrupa Patent Ofisi (EPO) nezdinde tek başvuru yapılarak, tescilin ardından üye ülkelerde validasyon yoluyla koruma sağlanabilir.
Yıllık Ücretler
Patent tescili sonrasında her yıl yenileme (annual fee) ödenir. Yıllık ücretin zamanında ödenmemesi, hakkın düşmesine yol açar. Bu nedenle patent portföyü olan işletmelerin, bir izleme sistemi kurması zorunludur.
Sonraki Adımlar
Patent başvurusu, tek başına bir savunma aracı değildir; portföyün bir parçası olarak yönetilmesi gereken bir varlıktır. Lisanslama, devir, çapraz lisanslama ve litigasyon stratejileri, başvurudan önce kurgulanır.
Patent hakkına tecavüz iddialarında, başvurunun istem yapısı sonraki tüm tartışmaların eksenidir. İyi yazılmamış istemler, davanın en başında kaybedilmesine yol açar.2
İlgili rehberler için: Patent Hükümsüzlük Davası · Patent Tecavüzü Rehberi
Dipnotlar
İlgili İçerikler