Patent Başvurusu Yayımlandıktan Sonra Geçici Koruma Var mı?

Patent Başvurusu Yayımlandıktan Sonra Geçici Koruma Var mı?

İlgili hizmet sayfası → Patent Avukatı: Patent başvurusu, hükümsüzlük ve tecavüz uyuşmazlıkları için hizmet sayfası.

Kısa cevap: Evet. SMK md. 97/4 uyarınca patente sağlanan koruma, patent başvurusunun Bültende yayımlandığı tarihten itibaren başvuru sahibine geçici olarak tanınır¹. Bu koruma, patent henüz verilmemiş olsa da başvuru sahibine üçüncü kişilerin kullanımına karşı hukuki dayanak sağlar.

Geçici koruma, patent sürecinin en yanlış anlaşılan aşamasıdır. Başvuru sahipleri çoğu zaman koruma başlangıcını patent belgesinin tarihine bağlar. Oysa hakkın zaman bakımından kapsamı yayım tarihinden başlar; belgenin verilmesi bu korumayı doğuran değil, kesinleştiren işlemdir.

---

1. Yayım Ne Zaman Gerçekleşir

SMK md. 97/1 uyarınca başvuru veya varsa rüçhan tarihinden itibaren on sekiz aylık sürenin dolmasıyla ya da bu süre dolmadan başvuru sahibinin erken yayım talebi üzerine, patent veya faydalı model başvurusu Bültende yayımlanır.

Erken yayım talebi stratejik bir araçtır. Pazara hızlı giren ve taklit riski yüksek olan buluşlarda, on sekiz ay beklemek yerine erken yayım talep edilerek geçici korumanın başlangıcı öne çekilebilir. Bunun bedeli, buluşun teknik içeriğinin rakiplere erken açılmasıdır.

On sekiz aylık süre dolmadan patent verilmesi kararı verilmişse, SMK md. 97/3 uyarınca patent başvurusu ve patent birlikte yayımlanır.

Önemli: Yayımlanmamış başvuru üzerinde geçici koruma kural olarak doğmaz. SMK md. 102/1 uyarınca henüz yayımlanmamış patent başvuruları, başvuru sahibinin yazılı izni olmadan üçüncü kişiler tarafından incelenemez. Bu dönemde buluşu koruyan asıl mekanizma gizliliktir.

---

2. Yayımdan Önceki Döneme İlişkin İstisna

SMK md. 97/5 önemli bir genişletme yapar. Patent başvurusu sahibinin izni olmadan başvuru konusu buluşu kullanan kişi, patent başvurusu ve kapsamından haberdar edilmişse geçici koruma, başvurunun yayımlandığı tarihten önce de söz konusu olur.

Bu hüküm, ihtarnameyi hukuki bir araç haline getirir. Başvuru sahibi, yayım beklenmeden karşı tarafa başvuru numarasını ve buluşun kapsamını bildiren bir bildirim gönderdiğinde, korumanın başlangıcını fiilen bildirim tarihine çeker. Bildirimin içeriği burada belirleyicidir: başvuru numarası, başvuru tarihi ve istemlerin kapsamına ilişkin açıklama bulunmayan genel bir uyarı, haberdar etme şartını karşılamaz.

Mikroorganizmalarla ilgili buluşlarda ise SMK md. 97/6 ayrı bir başlangıç belirler: koruma, mikroorganizmanın erişilebilir hale gelmesinden itibaren başlar.

---

3. Tazminat Talebinin Zamanı

Geçici koruma doğmuş olsa bile tazminat talebinin sonuç doğurması patentin verilmesine bağlıdır. SMK md. 97/7, patent başvurusunun geri çekilmesi, geri çekilmiş sayılması veya reddedilmesi halinde önceki fıkralarda belirtilen sonuçların doğmamış sayılacağını düzenler.

Bunun pratik anlamı şudur: geçici koruma askıdadır. Patent verilirse yayım tarihinden itibaren işleyen dönem bakımından tazminat talep edilebilir. Başvuru reddedilirse geriye dönük olarak koruma hiç doğmamış sayılır ve o döneme ilişkin tazminat talebi dayanaksız kalır.

Uygulamada bu belirsizlik yargılamaya yansır. Başvuru aşamasında açılan davada mahkemenin, patent verilip verilmeyeceğini bekletici sorun yapması beklenir. Bu nedenle başvuru sahibinin makul stratejisi, belge verilmeden önce ihtiyati tedbir ve delil tespiti yoluyla zararı belgelemek, tazminatı ise belge sonrasında talep etmektir.

---

4. Geçici Koruma Döneminde Yapılması Gerekenler

Geçici koruma dönemi pasif beklenecek bir aşama değildir. Bu dönemde üretilen belgeler, patent verildikten sonra açılacak davanın delil temelini oluşturur.

• Kullanımın tespiti: İhlal iddiasına konu ürünün piyasadaki varlığı, satış hacmi ve teknik özellikleri tarih atılmış biçimde belgelenmelidir.
• Bildirim: SMK md. 97/5 kapsamında karşı tarafın başvurudan haberdar edildiği yazılı olarak sabitlenmelidir.
• İstem takibi: Araştırma ve inceleme raporlarına verilen cevaplarda istemlerde yapılan daraltmalar, koruma kapsamını geriye etkili biçimde etkiler. Yayımlanan istemler ile belgedeki istemler arasındaki fark, tazminat kapsamını doğrudan belirler.

Üçüncü kişiler bakımından da bu dönem hareketsiz değildir. SMK md. 97/2 uyarınca başvurunun yayımlandığı tarihten itibaren üçüncü kişiler, buluşun patent verilebilirliğine ilişkin görüşlerini sunabilir; ancak bu aşamada Kurum nezdindeki işlemlere taraf olamazlar. Belge sonrası itiraz yolunun işleyişi için patent başvurusuna itiraz nasıl yapılır sorusuna bakılabilir.

---

5. Karşı Tarafın Konumu

Yayımlanmış bir başvurunun kapsamına giren faaliyeti sürdüren işletme, hukuken riskli bir alanda hareket eder. Faaliyetin devamı, patent verildiği takdirde yayım tarihine kadar geriye giden bir tazminat yükü doğurabilir.

Bu durumda savunma tarafının önündeki seçenekler sınırlıdır ve hepsi zaman baskısı altındadır. Yayımlanan istemler üzerinden tasarım etrafından dolaşma çalışması yapmak, tekniğin bilinen durumuna ilişkin delil toplayarak üçüncü kişi görüşü sunmak ve belge verildiğinde itiraz yoluna hazırlanmak. Faaliyeti sürdürme kararı, tazminat riskinin ticari olarak hesaplanmasını gerektirir.

---

Uygulamada

Geçici koruma tartışmalarında en sık yapılan hata, korumanın kapsamının yayımlanan istemlerle çizildiğinin gözden kaçırılmasıdır. Başvuru sahibi inceleme aşamasında istemleri daralttığında, yayım anındaki geniş istemlere dayanarak talep kurmak sonuç vermez. Tazminat, belgede yer alan nihai istemlerin kapsamına giren kullanımlarla sınırlı olarak hesaplanır.

İkinci hata, ihtarnamenin geç gönderilmesidir. SMK md. 97/5 kapsamındaki bildirim, yayımdan önceki kullanımı da koruma altına alan tek mekanizmadır. Rakibin faaliyetinden haberdar olan başvuru sahibinin bildirimi geciktirmesi, geri kazanılamayacak bir dönem yaratır.

Üçüncü olarak, delil tespitinin ertelenmesi tazminat hesabını çökertir. Belge yıllar sonra verildiğinde, ihlal dönemindeki üretim ve satış verilerine ulaşmak güçleşir. Geçici koruma döneminde alınan delil tespiti kararı, sonraki davanın en değerli belgesidir.

---

İlgili içerikler için bkz. Patent Hukuku Rehberi, Patent Başvurusuna İtiraz Nasıl Yapılır, Patent İstemi Nedir, Nasıl Yazılır, Patent Hukuku.

Dipnotlar

1. 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu md. 96, md. 97, md. 102, md. 149, RG 10.01.2017/29944. ↩