Kentsel Dönüşümde Tahliyeye Direnmenin Sonuçları Nelerdir?

Kentsel Dönüşümde Tahliyeye Direnmenin Sonuçları Nelerdir?

İlgili çalışma alanı → İnşaat ve Gayrimenkul Hukuku: Riskli yapı tespiti, tahliye, yıkım ve idari dava uyuşmazlıkları için çalışma alanı.

Kısa cevap: Direnme süreci durdurmaz, maliyetlendirir. Verilen süre içinde tahliye edilmeyen riskli yapılar mülki amire bildirilir ve tahliye kolluk kuvveti desteğiyle yapılır. Kapılar açılmıyorsa mülki idare amirinin yazılı izniyle kapalı kapılar açılarak resen tahliye yapılır. Ayrıca engelleyenler hakkında suç duyurusunda bulunulur ve tahliye ile yıkım masrafları maliklerden hisseleri oranında tahsil edilir.

---

Zor Kullanmanın Hukuki Çerçevesi

6306 sayılı Kanun md. 5 hükmü, riskli yapıların yıktırılması için maliklere doksan günden fazla olmamak üzere süre verilmesini öngörür. Bu süre içinde yapı yıktırılmazsa, yapının idari makamlarca yıktırılacağı bildirilir. Bildirim de sonuçsuz kalırsa, yapının insandan ve eşyadan tahliyesi ile yıktırma işlemleri mahallî idarelerin de iştirakiyle mülki amirler tarafından yapılır veya yaptırılır.

Tahliyenin engellenmesi hâlinde ikinci bir mekanizma devreye girer. Başkanlıkça veya İdarece talep edilmesi üzerine, mülki idare amiri tarafından verilecek yazılı izne dayanılarak yeterli kolluk kuvveti marifetiyle kapalı kapılar açılmak veya açtırılmak suretiyle tahliye yapılır.

Uygulama Yönetmeliği bu engellemeyi somutlaştırır: yapıya girilmesine izin verilmemesi, kapıların kilitlenmesi veya açılmaması, tespit için gelenlerin tehdit edilmesi ya da cebir ve şiddet kullanılması gibi fiil ve hâller bu kapsamdadır.

Cezai Sonuç

Riskli yapıların tespiti, tahliyesi ve yıktırma iş ve işlemlerini engelleyenler hakkında İdarece veya Müdürlükçe tutanak tutulur ve 5237 sayılı Kanun hükümleri uyarınca Cumhuriyet başsavcılığına suç duyurusunda bulunulur.

Sorumluluk tek yönlü değildir. Tespit, tahliye ve yıktırma işlemlerine dair görevlerinin gereklerini yerine getirmeyen kamu görevlileri hakkında da tabi oldukları ceza ve disiplin hükümleri uygulanır.

Önemli: Tahliyeye karşı açılan iptal davası, kendiliğinden yıkımı durdurmaz. Süreci fiilen duraklatan tek karar, yürütmenin durdurulmasıdır. Bu nedenle dava dilekçesinde yürütmenin durdurulması talebinin ayrıca ve gerekçelendirilerek ileri sürülmesi gerekir.

Mali Sonuç: Masraflar Malike Yüklenir

Malikler tarafından yıktırılmadığı için Başkanlık veya İdare tarafından yapılan ya da yaptırılan tahliye ve yıkımın masraflarından malikler hisseleri oranında sorumludur. Masraflar, maliklere yapılacak tebligatı takip eden bir aylık süre içinde ödenir.

Süresinde ödenmeyen masraflar, tahliye ve yıkım Başkanlıkça yapılmışsa vergi dairesince, İdarece yapılmışsa İdarece 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre takip ve tahsil edilir. Bu, direnmenin en somut ve çoğu zaman hesaba katılmayan bedelidir.

Savunma Nerede Kurulur

Tahliye aşamasında ileri sürülebilecek argümanlar dardır ve usule odaklanır. Denetlenecek noktalar şunlardır: riskli yapı tespiti kesinleşmiş midir, tahliye ve yıktırmaya ilişkin tutanak yapıya asılmış mıdır, maliklere e-Devlet Kapısı üzerinden bildirim yapılmış mıdır, muhtarlıkta on beş gün süreyle ilan edilmiş midir.

Asıl savunma penceresi ise daha erkendedir. Riskli yapı tespitine karşı süresinde itiraz edilmesi ve gerektiğinde süresinde iptal davası açılması, tahliye aşamasında elde kalan imkânları belirler. Bu aşama kaçırıldığında geriye yalnızca usul denetimi kalır.

Güçlendirme Seçeneği Kapalı mıdır

Kapalı değildir. Yıktırma için verilen süre içinde maliklerce güçlendirmenin teknik olarak mümkün olduğu tespit ettirilir, 634 sayılı Kanun md. 19 hükmünün ikinci fıkrasındaki usule göre karar alınır, proje hazırlatılır ve imar mevzuatı çerçevesinde ruhsat alınırsa yapı güçlendirilebilir. Güçlendirme tamamlandıktan sonra tapu kaydındaki riskli yapı belirtmesinin kaldırılması için Müdürlüğe başvurulur.

---

İlgili içerikler için bkz. İnşaat ve Gayrimenkul Hukuku, Kentsel Dönüşümde Tahliye, Yıkım ve Kira Yardımı, Riskli Yapı Yerine Güçlendirme Yapılabilir mi.