Patent Başvurusuna İtiraz Nasıl Yapılır?

Patent Başvurusuna İtiraz Nasıl Yapılır?

İlgili hizmet sayfası → Patent Avukatı: Patent başvurusu, hükümsüzlük ve tecavüz uyuşmazlıkları için hizmet sayfası.

Kısa cevap: Patent verilmesi kararı Bültende yayımlandıktan sonra üçüncü kişiler SMK md. 99 uyarınca altı ay içinde itiraz edebilir. İtiraz sebepleri kanunda sınırlı sayıda gösterilmiştir: patentlenebilirlik şartlarının bulunmaması, buluşun yeterince açıklanmamış olması ve kapsam aşımı. İtiraz ücretle birlikte yapılır; ücret süresinde ödenmezse itiraz yapılmamış sayılır.

Patent itirazı, hükümsüzlük davasından önce gelen ve çok daha ekonomik olan idari yoldur. Rakip patenti henüz piyasada etki doğurmadan bertaraf etme imkanı bu altı aylık pencerede yoğunlaşır.

---

1. İtiraz Süresi ve Başlangıcı

SMK md. 99/1 süreyi patentin verilmesi kararının Bültende yayımlanmasından itibaren altı ay olarak belirler¹. Süre patentin verildiği tarihten değil, verilme kararının yayımlandığı tarihten işlemeye başlar. Bu ayrım gözden kaçtığında hak düşürücü nitelikteki süre kaçırılır.

İtiraz hakkı üçüncü kişilere tanınmıştır; menfaat şartı aranmaz. Rakip firmalar, sektör dernekleri ve aynı teknik alanda başvurusu bulunan kişiler itiraz edebilir.

Önemli: İtiraz ücretinin altı aylık süre içinde ödenmesi zorunludur. SMK md. 99/2 uyarınca ücretin süresinde ödenmemesi veya itirazın yönetmelikte belirlenen şartlara uygun yapılmaması halinde itiraz yapılmamış sayılır. Ücret son güne bırakılmamalı, dekont itiraz dilekçesine eklenmelidir.

---

2. İtiraz Sebepleri Sınırlıdır

Kanun üç sebep saymıştır ve bunların dışında bir gerekçeyle itiraz edilemez.

Patentlenebilirlik şartlarının yokluğu. Patent konusu, SMK md. 82 ve md. 83 kapsamında patent verilebilirlik şartlarını taşımıyorsa itiraz edilir. Bu başlık yenilik, buluş basamağı ve sanayiye uygulanabilirlik incelemesini kapsar. Uygulamada itirazların ağırlığı buluş basamağı tartışmasına düşer; itiraz eden, tekniğin bilinen durumundaki birden çok dokümanın birleştirilmesiyle buluşun aşikar hale geldiğini göstermeye çalışır.

Buluşun yeterince açıklanmamış olması. SMK md. 92/1 ila 3 uyarınca buluş, ilgili teknik alanda uzman bir kişinin uygulayabileceği açıklıkta anlatılmalıdır. Tarifname bu ölçüyü karşılamıyorsa itiraz sebebi doğar.

Kapsam aşımı. Patent konusu, başvurunun ilk halinin kapsamını aşıyorsa itiraz edilir. Aynı sebep, bölünmüş başvurulara dayanan patentlerde en önceki başvurunun ilk hali bakımından uygulanır.

---

3. İtirazın İncelenmesi ve Olası Sonuçlar

Kurum, yapılan itirazı patent sahibine bildirir. SMK md. 99/4 uyarınca patent sahibi bildirim tarihinden itibaren üç ay içinde görüşlerini sunabilir veya patentte değişiklik yapabilir. İtiraz; patent sahibinin görüşleri ve değişiklik talepleri de dikkate alınarak Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Dairesi Başkanlığı bünyesindeki Kurul tarafından incelenir.

Kurul üç yönde karar verebilir. Patent veya değiştirilmiş hali Kanuna uygunsa patentin devamına karar verir. Uygun değilse patentin hükümsüzlüğüne hükmeder ve SMK md. 139'daki hükümsüzlük sonuçları doğar. Kısmen uygun bulursa patentin o kısım itibarıyla devamına karar verir ve patent sahibinden iki ay içinde gerekli değişiklikleri yapmasını ister; değişiklik yapılmaz veya kabul edilmezse patent hükümsüz kılınır.

Patentin daraltılarak ayakta kalması itiraz edenin çoğu zaman gözden kaçırdığı senaryodur. İtiraz dilekçesi yalnızca bağımsız istemi hedef alırsa, bağımlı istemlerle daraltılmış bir patent ayakta kalır ve tecavüz riski sürer. İtiraz, istem setinin tamamını kapsayacak şekilde kurgulanmalıdır.

---

4. Karar Sonrası Dava Yolu

SMK md. 100/1, md. 99 hükümleri saklı kalmak üzere Kurum kararlarına bildirimden itibaren iki ay içinde itiraz edilebileceğini düzenler. Bu ayrım şunu gösterir: md. 99 kapsamındaki itirazlar zaten doğrudan Kurul tarafından incelendiğinden, aynı konuda ikinci bir idari itiraz yolu bulunmaz.

Kurul kararı Kurumun nihai kararıdır. Karara karşı, bildirim tarihinden itibaren iki ay içinde iptal davası açılır. SMK md. 156 uyarınca görevli mahkeme fikri ve sınai haklar hukuk mahkemesidir; Kurum kararlarına karşı açılan davalarda yetkili yer Ankara mahkemeleridir.

İtiraz süresi kaçırılmışsa idari yol kapanır ama hukuki yol kapanmaz. SMK md. 138 kapsamında patentin hükümsüzlüğü davası, patentin koruma süresince veya hakkın sona ermesini izleyen beş yıl içinde açılabilir. Bu davanın işleyişi için patent hükümsüzlük davası çerçevesine bakılabilir.

---

Uygulamada

İtiraz kararı verilirken sorulacak ilk soru, itirazın rakibe ne öğreteceğidir. İtiraz dosyasında ileri sürülen tekniğin bilinen durumu dokümanları patent sahibine hangi zayıflığın fark edildiğini gösterir; patent sahibi de istemlerini bu zayıflığı kapatacak şekilde daraltarak daha savunulabilir bir patentle çıkabilir. Zayıf delille yapılan itiraz, rakibin patentini güçlendirir.

İkinci soru zamanlamadır. Piyasaya giriş planı yakınsa itiraz doğru araçtır; çünkü altı ay içinde sonuç alma imkanı vardır ve maliyeti dava ile kıyaslanamaz. Buna karşılık delil toplama süreci uzun sürecekse, itiraz süresi içinde eldeki delille itiraz edip aynı konuyu ileride hükümsüzlük davasında derinleştirmek daha korunaklıdır. Araştırma raporunun olumsuz gelmesi halindeki başvuru sahibi perspektifi için patent araştırma raporu olumsuz geldi ne yapmalıyım sorusu karşı taraf bakışını gösterir.

---

İlgili içerikler için bkz. Patent Hükümsüzlük Davası, Patent Başvurusu Nasıl Yapılır, Patent Başvurum Reddedilirse Ne Yapabilirim, Patent Hukuku.

Dipnotlar

1. 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu md. 82, md. 83, md. 92, md. 99, md. 100, md. 138, md. 156, RG 10.01.2017/29944. ↩