Tasarım avukatı, bir ürünün görünümüne ilişkin hakları kuran, yöneten ve uyuşmazlık halinde savunan hukukçudur. Görev alanı yalnızca TÜRKPATENT nezdinde tescil takibinden ibaret değildir; yenilik ve ayırt edici nitelik analizi, çoklu başvuru stratejisi, tescilsiz tasarım korumasının uygulanması, hükümsüzlük ve tecavüz davaları, lisans ve devir sözleşmeleri, e-ticaret platformlarındaki taklit ürün müdahaleleri ile sınırda taklit ürün uyuşmazlıkları bu alanın doğal kapsamı içindedir.

Tasarım hukukunun teknik niteliği, korumanın "bilgilenmiş kullanıcı" üzerinde bıraktığı genel izlenim üzerinden değerlendirilmesinden kaynaklanır. SMK md. 55-58 hükümleri uyarınca koruma için yenilik ve ayırt edici nitelik birlikte aranır. Bu değerlendirmede ürünün niteliği, sektörün tasarım yoğunluğu ve tasarımcının özgürlük derecesi belirleyici unsurdur. Aynı şekilde tecavüz davasında bilgilenmiş kullanıcı testinin nasıl uygulandığı ve serbestlik derecesinin nasıl belirlendiği davanın sonucunu doğrudan etkiler.

Bu sayfa tasarım avukatının fiilen üstlendiği görevleri, başvurabileceğiniz hukuki yolları ve uygulamada en sık karşılaşılan durumları açıklar. Tasarım tescili süreci için Tasarım Tescili Rehberi, tescilsiz koruma için Tescilsiz Tasarım Koruması sayfalarına bakabilirsiniz.

Hizmet Kapsamı

Tasarım avukatlığı hizmeti, dört ana iş alanından oluşur. Her alan SMK'nın farklı bölümlerine ve farklı içtihat birikimine dayanır.

Tasarım tescili ve portföy yönetimi. Yenilik araştırması, ayırt edici nitelik değerlendirmesi, çoklu başvuru stratejisi, başvuru, yayın takibi, yenileme ve devir işlemleri. Detaylı süreç için Tasarım Tescili Rehberi.
Tescilsiz tasarım koruması. Türkiye'de ilk kez kamuya sunulan tasarımların üç yıl süreli korunması, ispat zinciri ve kötüniyetli kopyalamaya karşı dava süreci. Bkz. Tescilsiz Tasarım Koruması.
Hükümsüzlük ve tecavüz davaları. Yenilik veya ayırt edici nitelik eksikliğine dayalı hükümsüzlük talepleri, tecavüz davaları, ihtiyati tedbir, gümrük el koyma ve maddi-manevi tazminat. Bkz. Tasarım Hükümsüzlük Davası ve Tasarım Tecavüzü Rehberi.
E-ticaret ve sınır ötesi taklit. Marketplace satıcı ihlalleri, sosyal medyada taklit ürün satışı, gümrükte el koyma uygulamaları. Bu konunun marka boyutu ile birlikte değerlendirilmesi için Fikri Mülkiyet ve Rekabet Hukuku Kesişimi.

Tipik Davalar ve Uygulamalar

Uygulamada en sık karşılaşılan dava tipleri; yenilik veya ayırt edici nitelik eksikliğine dayalı hükümsüzlük davaları, tescilli tasarım hakkına tecavüz davaları, tescilsiz tasarım korumasına dayalı talepler ve e-ticaret platformlarındaki taklit ürün uyuşmazlıklarıdır. Bu davalarda kararı belirleyen unsur çoğu zaman bilgilenmiş kullanıcı testinin nasıl uygulandığı ve tasarımcının özgürlük derecesinin nasıl belirlendiğidir.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin yerleşik içtihadında, tasarım korumasının yenilik ve ayırt edici nitelik şartlarının birlikte aranması gerektiği, ayırt edici nitelik değerlendirmesinin bilgilenmiş kullanıcı perspektifinden yapılacağı kabul edilir:

Yargıtay 11. HD, E. 2025/1672, K. 2025/6240

Karar, tasarımın yenilik ve ayırt edici nitelik şartlarının ayrı ayrı taşınması gerektiğini ve ayırt edici niteliğin bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim üzerinden değerlendirileceğini teyit eder. Karar şu yönüyle dikkat çeker: Karar, tasarım hükümsüzlüğü davalarında savunma stratejisinin nasıl kurulması gerektiğine yön verir; tasarımcının özgürlük derecesi yüksek sektörlerde küçük farklılıklar dahi ayırt edici nitelik için yeterli görülmeyebilir. Ayrıntılı analiz için Tasarım Hükümsüzlük - Yenilik ve Ayırt Edicilik sayfasına bakılabilir.

E-ticaret platformlarında taklit ürün satışı ayrı bir uygulama alanı oluşturur. Marketplace satıcı ihlalleri, sosyal medya üzerinden yapılan dropshipping faaliyetleri ve gümrükte el koyma uygulamaları, klasik tecavüz davasından farklı delil ve usul kuralları gerektirir. Bu süreçte hem tescilli tasarım hem de tescilsiz tasarım koruması paralel olarak kullanılabilir; üç yıllık tescilsiz koruma penceresi özellikle hızlı moda ve aksesuar sektörlerinde belirleyicidir.

Hangi Mevzuat Uygulanır

Tasarım hukukunun temel kaynağı 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun tasarımlara ayrılmış kitabıdır. Tasarımın tanımı SMK md. 55, koruma şartları SMK md. 56 (yenilik) ve md. 57 (ayırt edici nitelik) hükümlerinde düzenlenmiştir. Tescilli tasarım koruması SMK md. 58'de, tescilsiz tasarım koruması SMK md. 55/4 hükmünde yer alır; Türkiye'de ilk kez kamuya sunulan tasarımlar üç yıl süreyle tescilsiz olarak korunur.

Başvuru ve tescil süreci SMK md. 61-72 arasında düzenlenir; çoklu başvuru imkânı SMK md. 61/3'te, yayın ve itiraz SMK md. 67 vd. hükümlerinde yer alır. Tasarım hakkına tecavüz fiilleri SMK md. 81'de tanımlanmış olup hak sahibinin talep edebileceği hukuki imkânlar SMK md. 149-151 arasında düzenlenir. Hükümsüzlük halleri SMK md. 77'de, koruma süresi tescilli tasarımlar için beş yıl ve dört kez yenileme ile toplam 25 yıl olarak SMK md. 69'da belirlenmiştir. Tasarımcının özgürlük derecesi ve bilgilenmiş kullanıcı testi yargı uygulaması ile şekillenmiş kavramlardır.

Sıkça Sorulan Sorular

Tescilsiz tasarım koruması ne kadar süreyle geçerlidir? SMK md. 55/4 uyarınca Türkiye'de ilk kez kamuya sunulan tasarımlar üç yıl süreyle tescilsiz olarak korunur. Bu koruma kötüniyetli kopyalamaya karşı işler ve özellikle hızlı tüketim, moda ve aksesuar sektörlerinde önem taşır. Detaylı çerçeve için Tescilsiz Tasarım Koruması.

Tasarım hükümsüzlük davasında savunma nasıl kurulur? Hükümsüzlük talebine karşı yenilik ve ayırt edici niteliğin somut kanıtlarla ortaya konulması gerekir; tasarımcının özgürlük derecesi ile sektörel tasarım yoğunluğu argümanları ön plana çıkar. Detaylı çerçeve için Tasarım Hükümsüzlük Davası.

Bilgilenmiş kullanıcı testi nasıl uygulanır? Test, tasarımın ait olduğu ürün kategorisinde ortalamadan yüksek bilgi sahibi kullanıcı perspektifiyle yapılır. Mahkeme, tasarımcının özgürlük derecesini ve sektörel tasarım yoğunluğunu göz önünde tutarak iki tasarım arasındaki genel izlenim farkını değerlendirir.

Tasarım davalarında zamanaşımı süresi ne kadardır? Tecavüz fiillerinde zarar görenin failin ve fiilin öğrenildiği tarihten itibaren iki yıl, her halükârda fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren on yıllık zamanaşımı süresi uygulanır. Süreklilik gösteren tecavüz fiillerinde her bir fiil için süre ayrı işler.

İletişim

Tasarım tescili, tescilsiz tasarım koruması, hükümsüzlük veya tecavüz davası gibi konularda hukuki destek için iletişim formunu kullanabilirsiniz. Görüşme öncesinde tasarımın kamuya ilk sunum tarihine ait belgeler, başvuru numarası, ihlale ait görseller ve yazışmaları hazırlamanız süreci hızlandırır.

İletişim formu için → /iletisim