Tasarım tescili, bir ürünün veya parçasının görünüm özelliklerinin SMK md. 55 anlamında yenilik ve SMK md. 57 anlamında ayırt edici nitelik şartlarını taşıdığının TÜRKPATENT nezdinde belgelendirilmesi sürecidir. Süreç tek bir ürün için bireysel başvuru, aynı sınıftaki birden çok tasarım için çoklu başvuru ve uluslararası koruma için Lahey sistemi başvurusu seçeneklerini kapsar. Her seçeneğin maliyet, koruma kapsamı ve usul açısından farklı sonuçları vardır.

Tasarım tescilinde belirleyici unsur, görsellerin kalitesidir. Tescil edilen koruma tam olarak başvuruda sunulan görsellere bağlıdır; eksik açıdan çekilmiş veya farklı renk seçenekleri içermeyen başvurular sonradan koruma boşluğu doğurur. SMK md. 60 uyarınca tasarımın koruma kapsamı görseller üzerinden belirlenir; bu nedenle başvuru anında ürünün tüm karakteristik açılardan, tasarımcının özgün katkısını yansıtacak biçimde gösterilmesi gerekir.

Bu sayfa tasarım tescili sürecinin temel adımlarını, tescilsiz koruma alternatifini ve uygulamada en sık karşılaşılan ret nedenlerini açıklar. Tescil sürecinin uçtan uca işleyişi için Tasarım Tescili Rehberi, tescilsiz koruma için Tescilsiz Tasarım Koruması sayfalarına bakabilirsiniz.

Hizmet Kapsamı

Tasarım tescili hizmeti, başvuru öncesi araştırmadan tescil sonrası izleme yükümlülüklerine kadar dört iş alanından oluşur.

Yenilik araştırması ve ayırt edici nitelik analizi. TÜRKPATENT, EUIPO ve WIPO veri tabanları üzerinden tescil öncesi araştırma; tasarımcının özgürlük derecesi ve sektörel tasarım yoğunluğunun değerlendirilmesi. Bu aşama hükümsüzlük riskini önceden öngörmeyi sağlar.
Başvuru hazırlığı ve çoklu başvuru stratejisi. Görsel hazırlığı, varyant ve renk seçeneklerinin doğru sunumu, aynı sınıftaki tasarımlar için çoklu başvuru optimizasyonu. Detaylı süreç için Tasarım Tescili Rehberi.
İtiraz ve yayın takibi. Üçüncü kişi itirazlarına cevap, YİDD nezdinde itiraz, yayın ilanlarının izlenmesi. Çoğu hata bu aşamada düzeltilebilir; itiraz süresinin kaçırılması telafisi güç sonuçlar doğurur.
Tescilsiz tasarım koruması ve paralel strateji. Türkiye'de ilk kez kamuya sunulan tasarımlar için üç yıl süreli tescilsiz koruma (SMK md. 55/4); hızlı moda ve aksesuar sektörlerinde tescil ile tescilsiz korumanın birlikte kullanımı. Bkz. Tescilsiz Tasarım Koruması.

Tipik Davalar ve Uygulamalar

Tescil sürecinde en sık karşılaşılan engeller; yenilik şartının karşılanmaması (önceki bir tasarımın aynı veya çok benzer olması), ayırt edici niteliğin yetersiz görülmesi, görsellerin koruma kapsamını tam olarak yansıtmaması ve çoklu başvuruda sınıflandırma hatalarıdır. TÜRKPATENT'in yayın aşamasında üçüncü kişilerin itirazda bulunma hakkı vardır; bu itirazlara verilecek cevabın kalitesi tescilin sürdürülebilirliğini belirler.

Tescil sonrası açılan hükümsüzlük davalarında ise sıklıkla bilgilenmiş kullanıcı testinin uygulanması incelenir. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin yerleşik içtihadında, ayırt edici nitelik bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim üzerinden değerlendirilir ve tasarımcının özgürlük derecesi belirleyici bir kriter olarak öne çıkar:

Yargıtay 11. HD, E. 2025/1672, K. 2025/6240

Karar, tasarımın korunabilmesi için yenilik ve ayırt edici niteliğin birlikte aranması gerektiğini ve ayırt edici niteliğin bilgilenmiş kullanıcı perspektifinden değerlendirileceğini teyit eder. Karar şu yönüyle dikkat çeker: Karar, tescil aşamasında alınan stratejik tercihlerin (görsel sunumu, sınıflandırma, varyant tercihi) sonradan açılacak hükümsüzlük davasının kaderini doğrudan etkilediğini gösterir; tasarımcının özgürlük derecesi yüksek sektörlerde küçük farklılıklar ayırt edici nitelik için yeterli görülmeyebilir. Ayrıntılı analiz için Tasarım Hükümsüzlük - Yenilik ve Ayırt Edicilik sayfasına bakılabilir.

E-ticaret platformlarında taklit ürün satışı tescil sonrası en sık karşılaşılan uyuşmazlık türüdür. Tescilli tasarım sahibi, marketplace ihlal bildirim sistemlerini, mahkeme ihtiyati tedbir kararlarını ve gümrük el koyma talimatlarını birlikte kullanarak hızlı müdahale sağlayabilir. Bu konuda tescilli tasarım, tescilsiz tasarım ve haksız rekabet rejimleri paralel olarak değerlendirilir.

Hangi Mevzuat Uygulanır

Tasarım tescilinin temel kaynağı 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'dur. Tasarımın tanımı SMK md. 55, koruma şartları SMK md. 56 (yenilik) ve md. 57 (ayırt edici nitelik) altında düzenlenmiştir. Tescilsiz tasarım koruması SMK md. 55/4 hükmünde üç yıl süreyle öngörülmüştür. Tescil sürecinin uçtan uca işleyişi SMK md. 61-72 arasında düzenlenmiş olup başvuru SMK md. 61, çoklu başvuru SMK md. 61/3, şekli inceleme SMK md. 64, yayın SMK md. 67 hükümlerine tabidir.

Koruma kapsamı SMK md. 58'de belirlenmiş olup tescilli tasarım, başvuruda sunulan görsellere göre korunur. Koruma süresi SMK md. 69 uyarınca beş yıl olup dört kez yenileme ile toplam 25 yıla kadar uzar. Hükümsüzlük halleri SMK md. 77, tecavüz fiilleri SMK md. 81 hükümlerinde sayılmıştır. Hak sahibinin başvurabileceği hukuki imkânlar SMK md. 149-151 arasında düzenlenir. Tasarımcının özgürlük derecesi ve bilgilenmiş kullanıcı testi, kanunda doğrudan tanımlanmamış ama yargı uygulaması ile şekillenmiş kavramlardır.

Sıkça Sorulan Sorular

Çoklu başvuru ne avantaj sağlar? SMK md. 61/3 uyarınca aynı Locarno sınıfındaki birden fazla tasarım tek başvuruda sunulabilir. Bu hem maliyet hem işlem zamanı açısından avantaj sağlar; özellikle aynı ürün ailesinin varyantları için stratejik bir tercihtir.

Tescilli tasarım ile tescilsiz tasarım koruması arasındaki fark nedir? Tescilli tasarım 25 yıla kadar koruma sağlarken tescilsiz tasarım koruması Türkiye'de ilk kez kamuya sunum tarihinden itibaren üç yılla sınırlıdır ve yalnızca kötüniyetli kopyalamaya karşı işler. Detaylı çerçeve için Tescilsiz Tasarım Koruması.

TÜRKPATENT ret kararı verirse ne yapılır? Ret kararına karşı iki ay içinde YİDD nezdinde itiraz yolu açıktır. İtirazda kullanılan görsel argümanlar ve önceki tekniğe karşı ayırt edici nitelik analizi belirleyicidir. Bkz. TÜRKPATENT Ret Kararı Ne Anlama Gelir.

Tasarım tescili yenilenir mi? Tescilli tasarım koruma süresi başvuru tarihinden itibaren beş yıldır. Dört kez beşer yıllık dönemlerle yenilenebilir; toplam 25 yıllık koruma süresine ulaşılır. Yenileme süresi kaçırıldığında ek süre içinde ücret farkıyla yenileme mümkündür.

İletişim

Tasarım tescili, çoklu başvuru, tescilsiz tasarım koruması, YİDD itirazı veya hükümsüzlük davası gibi konularda hukuki destek için iletişim formunu kullanabilirsiniz. Görüşme öncesinde tasarımın görsellerini, kamuya ilk sunum tarihine ait belgeleri ve varsa önceki başvuru veya tescil kayıtlarını hazırlamanız süreci hızlandırır.

İletişim formu için → /iletisim