Patent Hakkı Devri Nasıl Yapılır?

Patent Hakkı Devri Nasıl Yapılır?

İlgili hizmet sayfası → Patent Avukatı: Patent başvurusu, hükümsüzlük ve tecavüz uyuşmazlıkları için hizmet sayfası.

Kısa cevap: Patent hakkı devri SMK md. 148 uyarınca yazılı şekle tabidir ve devir sözleşmesinin geçerliliği noter tarafından onaylanmış olmasına bağlıdır. Noter onayı bulunmayan devir geçersizdir; taraflar yıllarca devir gerçekleşmiş gibi davranmış olsa da sonuç değişmez. Devir, TÜRKPATENT siciline kaydedilmedikçe iyiniyetli üçüncü kişilere karşı ileri sürülemez.

Patent devri uygulamada nadiren tek başına yapılır. Şirket satın almaları, yatırım turları, teknoloji transferi ve ortaklık çıkış anlaşmalarının içine gömülü gelir. Şekil eksikliği çoğu zaman devrin yapıldığı gün değil, uyuşmazlık çıktığı gün fark edilir.

---

1. Yazılı Şekil ve Noter Onayı

SMK md. 148/1 sınai mülkiyet hakkının devredilebileceğini, miras yoluyla intikal edebileceğini ve diğer hukuki işlemlere konu olabileceğini düzenler. Aynı maddenin dördüncü fıkrası iki katmanlı bir şekil şartı getirir: hukuki işlemler yazılı şekle tabidir, devir sözleşmelerinin geçerliliği ise ancak noter tarafından onaylanmış şekilde yapılmış olmalarına bağlıdır¹.

Bu ayrım pratikte belirleyicidir. Lisans sözleşmesinde adi yazılı şekil yeterliyken devirde noter onayı geçerlilik şartıdır. Devir; hisse devri sözleşmesinin bir maddesine, varlık devri protokolüne veya ortaklık tasfiye anlaşmasına yerleştirildiğinde de aynı kurala tabidir. Sözleşmenin ticari adı değil, içerdiği tasarruf işlemi belirleyicidir.

Önemli: Noter onayının sözleşmenin tamamını kapsaması gerekir. Yalnızca imzaların onaylandığı, patent numarası ve devir iradesinin metinde açıkça yer almadığı belgeler uyuşmazlıkta tartışmaya açılır. Devredilen patentin başvuru numarası, tescil numarası ve buluş başlığı sözleşmede birebir yazılmalıdır.

---

2. Sicile Kayıt ve Üçüncü Kişilere Etki

SMK md. 148/5 uyarınca hukuki işlemler taraflardan birinin talebi, ücretin ödenmesi ve yönetmelikle belirlenen şartların yerine getirilmesi halinde sicile kaydedilir ve Bültende yayımlanır. Sicile kaydedilmeyen hukuki işlemlerden doğan haklar iyiniyetli üçüncü kişilere karşı ileri sürülemez.

Kayıt, devrin geçerliliği için değil, devralanın korunması için gereklidir. Kayıt yapılmadan devreden patenti ikinci kez devrederse veya patent üzerinde lisans kurarsa, sicile güvenen iyiniyetli üçüncü kişi korunur. Kayıt gecikmesi, geçerli bir devir sözleşmesini fiilen değersizleştirebilir.

Sicil kaydı ayrıca dava ehliyeti bakımından da önem taşır. Tecavüz davası açacak devralanın hak sahipliğini sicil kaydıyla göstermesi, yargılamanın ilk aşamasında sürtüşme yaşanmasını önler.

---

3. Başvuru Aşamasındaki Devir

Henüz patent verilmemiş başvurular da devredilebilir. SMK md. 148/8 bu maddedeki hükümlerin sınai mülkiyet hakkı başvurularında da uygulanacağını açıkça belirtir. Dolayısıyla başvuru devrinde de noter onaylı yazılı sözleşme ve sicile kayıt rejimi geçerlidir.

Başvuru devrinde ek bir ayrıntı gözden kaçar: başvuru dosyasındaki işlem takvimi devralana geçer. Araştırma talebi, inceleme talebi ve ücret ödeme süreleri devirle birlikte durmaz. Devralan, dosyanın hangi aşamada olduğunu ve hangi sürelerin işlediğini devir öncesinde tespit etmelidir. Başvuru sürecinin işleyişi için patent başvurusu nasıl yapılır ayrı bir çerçeve sunar.

---

4. Kısmi Devir, Ortak Sahiplik ve Önalım

Patent, markadan farklı olarak bölünerek devredilemez. SMK md. 112 patentin bölünmezliğini ve ortaklık ilişkisini düzenler. Patent üzerinde birden çok hak sahibi varsa devir, patentin bir bölümü üzerinde değil, hak sahibinin payı üzerinde gerçekleşir.

Pay devrinde SMK md. 148/3 devreye girer. Hak sahiplerinden birinin kendisine düşen payı tamamen veya kısmen üçüncü kişiye satması halinde diğer paydaşların önalım hakkı vardır. Yapılan satış alıcı veya satıcı tarafından diğer paydaşlara bildirilir. Önalım hakkı, satışın bildirildiği tarihten itibaren üç ay ve her halde satıştan itibaren iki yıl geçmekle düşer.

Bildirim yapılmadan tamamlanan pay devirleri, iki yıl boyunca askıda bir risk taşır. Ortak sahipli patent devralınırken diğer paydaşlara bildirim yapıldığının belgelenmesi, devralanın en temel güvencesidir.

---

5. Devirle Geçmeyen Haklar ve Yıllık Ücret

Devir, patentin mali yönünü kapsar. Buluşu yapanın kişiliğine bağlı hakkı devre konu olmaz. SMK md. 90/6 uyarınca buluşu yapanın, başvuru veya patent sahibinden buluşu yapan olarak tanınmasını ve adının belirtilmesini isteme hakkı vardır. Patent kaç kez devredilirse devredilsin bu hak buluşçuda kalır.

Yıllık ücret sorumluluğu ise devirle birlikte devralana geçer. SMK md. 101 uyarınca yıllık ücretler patentin koruma süresi boyunca ödenir; ödenmemesi hakkın sona ermesine yol açar. Devir sözleşmesinde ödenmiş ve ödenecek dönem ücretlerinin hangi tarafa ait olduğu yazılmazsa, ilk yenileme döneminde hak kaybı riski doğar. Ücret rejiminin sonuçları için patent yıllık ücretini ödemezsem ne olur sorusuna bakılabilir.

---

Uygulamada

Patent devri müzakerelerinde tarafların dikkati bedele odaklanır; uyuşmazlıklar ise şekil, kayıt ve garanti maddelerinden çıkar. Devralan tarafın devir öncesinde yanıtlaması gereken üç soru vardır: patent üzerinde kayıtlı bir lisans, rehin veya haciz var mı; patente karşı derdest bir hükümsüzlük davası veya itiraz var mı; buluşçularla hak devri ilişkisi belgelenmiş mi.

Devir sözleşmesine, patentin hükümsüz kılınması halinde bedelin akıbetini düzenleyen bir hüküm konulmalıdır. SMK md. 138 kapsamındaki hükümsüzlük kararı geçmişe etkili sonuç doğurduğundan, bu risk sözleşmeyle dağıtılmadığında tamamen devralanın üzerinde kalır. Lisans ilişkisiyle karşılaştırma için patent lisans sözleşmesi nasıl yapılır paralel okunabilir.

---

İlgili içerikler için bkz. Patent Başvurusu Nasıl Yapılır, Patent Lisans Sözleşmesi Nasıl Yapılır, Patent Hükümsüzlük Davası, Patent Hukuku.

Dipnotlar

1. 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu md. 90, md. 101, md. 112, md. 138, md. 148, RG 10.01.2017/29944. ↩