Patent Yıllık Ücretini Ödemezsem Ne Olur?

Patent Yıllık Ücretini Ödemezsem Ne Olur?

İlgili hizmet sayfası → Patent Avukatı: Patent ve faydalı model başvuruları ile tecavüz uyuşmazlıkları için hizmet sayfası.

Kısa cevap: Patent yıllık ücreti vadesinde ödenmezse SMK md. 101, ek ücretle birlikte altı aylık bir ödeme imkanı tanır. Bu süre de kaçırılırsa patent hakkı vade tarihi itibarıyla sona erer ve geçersizlik Bültende yayımlanır. Son çare, SMK md. 101/4 kapsamındaki telafi ücreti mekanizmasıdır. Telafi de gerçekleşmezse buluş kamuya mal olur; herkes serbestçe kullanabilir.

---

1. Yıllık Ücret Sistemi Nasıl İşler?

Patent koruması tek seferlik tescille değil, her yıl ödenen yıllık ücretlerle ayakta kalır. Ücret yükümlülüğü başvuru tarihinden itibaren üçüncü yıldan başlayarak her yıl, başvuru tarihine karşılık gelen ay ve günde vadesi gelecek şekilde işler¹. Ödeme TÜRKPATENT'e yapılır; tutarlar her yıl yayımlanan ücret tarifesiyle belirlenir. Maliyet planlaması için Patent Almak Ne Kadar Tutar? sayfasındaki kalem dökümü yol gösterir.

Vade kaçırılırsa süreç hemen bitmez. SMK md. 101 uyarınca yıllık ücret, ek ücretle birlikte vadeyi izleyen altı ay içinde ödenebilir. Bu altı ay, uygulamada en sık kullanılan güvenlik alanıdır.

Önemli: TÜRKPATENT'in vade hatırlatması göndermesi yasal bir zorunluluk değildir. Ödeme takibi hak sahibinin sorumluluğundadır; vekil veya takip yazılımı kullanılmıyorsa vade tarihleri kurum içinde ayrıca kayıt altına alınmalıdır.

---

2. Ödeme Yapılmazsa: Hakkın Sona Ermesi ve Geçersizlik İlanı

Ek süre içinde de ödeme yapılmazsa patent hakkı, ücretin vade tarihi itibarıyla sona erer. TÜRKPATENT sona ermeyi Bültende yayımlar. Bu yayım kurucu bir ilan değil, sona ermenin kamuya duyurulmasıdır; hak zaten vade tarihinde düşmüştür.

Sona erme, yürüyen davaları da doğrudan etkiler.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 09.10.2025 tarihli, E. 2025/709, K. 2025/6052 sayılı kararında; yıllık ücretin ödenmemesi nedeniyle hakkında geçersizlik ilanı verilen patente dayalı tecavüz davasında, incelemeli patent başvurusunun akıbetinin bekletici mesele yapılması gerektiğini ortaya koymuştur. Tecavüz davasının kaderi, dayanak patentin sicilde ayakta kalmasına bağlıdır; mahkeme, patentin geçerliliği netleşmeden esas hakkında hüküm kuramaz. Yıllık ücret ihmali bu nedenle yalnızca sicil kaydını değil, açılmış davaları ve ihtiyati tedbirleri de riske atar.

---

3. Telafi İmkanı: SMK md. 101/4

SMK md. 101/4, mücbir sebep nedeniyle ödemenin yapılamadığı hallerde bir son çıkış kapısı açar. Sona ermenin Bültende yayımlandığı tarihten itibaren iki ay içinde telafi ücreti ödenirse patent hakkı, ödemenin yapıldığı tarih itibarıyla yeniden geçerlilik kazanır ve bu durum Bültende yayımlanır.

İki aylık süre hak düşürücüdür. Süre geçtikten sonra yapılan ödeme veya sunulan mazeret, hakkı geri getirmez. Telafi döneminde üçüncü kişilerin iyiniyetli kullanımları ayrıca değerlendirilir; yeniden geçerlilik, aradaki kullanımları otomatik olarak tecavüz haline getirmez.

---

4. Sona Eren Patent Kamuya Mal Olur

Koruma sona erince buluş toplumun malı haline gelir. Üçüncü kişiler buluşa konu ürünü üretebilir, satabilir, ithal edebilir. Aynı buluş için yeniden başvuru yolu da kapalıdır; buluş yayımlanmış olduğundan yenilik niteliği kalmamıştır. Süresi biten patentlerde geçerli olan serbest kullanım mantığı, süresi dolan patentin kullanımı bakımından da aynı ilkeye dayanır.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 08.04.2025 tarihli, E. 2024/3902, K. 2025/2248 sayılı kararında; yıllık ücreti ödenmeyen faydalı modelin geçersizliğinin yayımlanmasından sonra aynı buluşun üçüncü kişi adına tescil edilmesi uyuşmazlığında, buluşun toplumun malı haline gelip gelmediğini tartışmıştır. Geçersizliği ilan edilen bir buluşun üçüncü kişi adına yeniden tescili, yenilik engeli ile karşılaşır; kamuya mal olmuş teknik çözüm üzerinde yeni bir tekel kurulamaz. Rakibin süresi düşen buluşunuzu kendi adına tescil ettirmesi halinde hükümsüzlük yolu açıktır.

---

5. Uygulamada: Portföy Takibi ve Dava Riski

Yıllık ücret kaybı, uygulamada çoğu zaman ihmalden değil kurumsal takip eksikliğinden doğar. Şirket birleşmeleri, vekil değişiklikleri ve muhasebe devirleri sırasında vade takibi kopabilir. Birden fazla patenti olan işletmelerde tek bir sorumlu ve yedekli bir takvim sistemi kurulmalıdır.

Stratejik Not: Ticari değeri düşen patentlerde yıllık ücreti bilinçli olarak ödememek meşru bir portföy kararıdır. Ancak bu karar, patente dayalı yürüyen dava, lisans veya teminat ilişkisi yokken verilmelidir. Lisans verilmiş bir patentin ücret ihmaliyle düşmesi, lisans alana karşı sözleşmesel sorumluluk doğurabilir.

---

İlgili içerikler için bkz. Patent Hukuku, Patent Başvurusu Nasıl Yapılır?, Süresi Dolan Patenti Kullanmak Yasal mı?, Patent Almak Ne Kadar Tutar?.

Dipnotlar

1. 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu md. 101, RG 10.01.2017/29944. ↩