Adi (İnhisari Olmayan) Lisans Alan Tecavüz Davası Açabilir mi?
SMK m. 158/2 uyarınca inhisari olmayan lisans alan, dava açma hakkı sözleşmede kısıtlanmamışsa, önce patent veya marka sahibini dava açmaya davet etmeli; üç ay içinde dava açılmazsa kendi adına dava açabilir.
Adi (İnhisari Olmayan) Lisans Alan Tecavüz Davası Açabilir mi?
İlgili hizmet sayfası → Patent Avukatı: Patent lisansı ve tecavüz uyuşmazlıklarında hizmet sayfası.
Kısa cevap: Evet, ancak doğrudan değil. SMK m. 158/2 uyarınca inhisari olmayan (adi/basit) lisans alan, dava açma hakkı sözleşmede açıkça sınırlandırılmamışsa, önce hak sahibinden dava açmasını talep etmek zorundadır. Hak sahibi bu talebi kabul etmez veya bildirimden itibaren üç ay içinde dava açmazsa, lisans alan bildirimini de ekleyerek kendi adına ve kendi menfaatleri ölçüsünde dava açabilir.
1. İnhisari Lisans ile Adi Lisans Arasındaki Fark
SMK m. 158, sınai mülkiyet hakkına tecavüz halinde dava açma yetkisini lisans türüne göre kademeli olarak düzenler1. İnhisari lisans sahibi, sözleşmede aksi kararlaştırılmamışsa, hak sahibinin açabileceği davaları doğrudan kendi adına açabilir; herhangi bir bekleme süresine tabi değildir. Adi lisans alan için ise kanun daha temkinli bir usul öngörür, çünkü aynı patent veya marka üzerinde birden fazla adi lisans alan bulunabilir ve her birinin bağımsız dava açması, hem hak sahibinin kontrolünü hem de davalı aleyhine mükerrer davaları riske atabilir.
2. Üç Aşamalı Usul
Adi lisans alanın dava açabilmesi üç aşamalı bir sürece bağlıdır. İlk olarak, lisans alan hak sahibine yazılı bildirimde bulunarak dava açmasını talep eder. İkinci olarak, hak sahibi bu talebi açıkça reddeder veya bildirim tarihinden itibaren üç ay içinde sessiz kalırsa, üçüncü aşamada lisans alan, yaptığı bildirimi de dilekçesine ekleyerek kendi adına ve kendi menfaatlerinin gerektirdiği ölçüde dava açabilir2. Kanun ayrıca, dava açan lisans alanın, dava açtığını hak sahibine bildirmesini de şart koşar; bu, hak sahibinin aynı konuda ayrıca dava açmasının önüne geçmeyi amaçlar.
Üç aylık bekleme süresi, ciddi bir zarar tehlikesi bulunduğunda tamamen beklenmek zorunda değildir. SMK m. 158/3 uyarınca lisans alan, bu süre dolmadan önce mahkemeden ihtiyati tedbir talep edebilir; mahkeme tedbire karar verirse, talepte bulunan lisans alan aynı zamanda dava açmaya da yetkili hale gelir ve üç aylık sürenin koşulları, yargılama devam ederken tamamlanabilir3.
3. Usule Uyulmamasının Sonucu
Adi lisans alan, bildirim ve bekleme aşamalarını atlayarak doğrudan dava açarsa, davalı taraf dava şartı yokluğu veya aktif husumet yokluğu itirazında bulunabilir. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 26.03.2026 tarihli, E. 2025/4776, K. 2026/1713 sayılı kararında, dava konusu markanın sahibi olmayan ve inhisari lisans sahipliğini de ispat edemeyen davacının açtığı tecavüz ve tazminat davası, aktif husumet yokluğundan reddedilmiştir4. Karar doğrudan marka hakkına ilişkin olmakla birlikte, dayandığı SMK m. 158 patent, marka ve tasarım haklarına ortak biçimde uygulandığından, aynı sonuç adi patent lisansı alan için de geçerlidir: bildirim ve bekleme usulüne uyulmadan açılan dava, davacının lisans türünü ve usule uygunluğu ispat edememesi halinde reddedilme riski taşır.
4. Uygulamadaki Sonuç
Adi lisans sözleşmesi hazırlanırken, dava açma hakkının sözleşmede açıkça düzenlenmesi tavsiye edilir. Taraflar, üç aylık kanuni bekleme süresini kısaltabilir veya lisans alana daha geniş bir dava açma yetkisi tanıyabilir; bu, SMK m. 158/2'nin "sözleşmede aksi kararlaştırılmamışsa" ifadesiyle açıkça mümkün kılınmıştır. Sözleşmede bu konuda bir düzenleme yoksa, lisans alan, tecavüz fark ettiği anda dava açmadan önce hak sahibine yazılı bildirim göndermeli ve üç aylık süreyi (veya ihtiyati tedbir yoluna başvurmayı) hesaba katmalıdır. Patent lisansı sözleşmesinin genel çerçevesi için Patent Lisansı Sözleşmesi: Hukuki Niteliği, Hükümsüzlüğün Sözleşmeye Etkisi ve Lisans Alanın Dava Hakkı makalesine bakılabilir.
İlgili içerikler için bkz. Patent Hukuku, Patent Tecavüzü Rehberi, İnhisari Lisans Sahibi Olmayan Davacının Aktif Husumet Yokluğu, Patent Lisans Sözleşmesi Nasıl Yapılır?.
Dipnotlar
Sonraki dosya · Soru
Patentin Hükümsüzlüğü Halinde Ödenen Lisans Bedeli İade Edilir mi?
Dosyayı aç →