PCT Uluslararası Patent Başvurusu Nedir?

PCT Uluslararası Patent Başvurusu Nedir?

İlgili hizmet sayfası → Patent Avukatı: Patent başvurusu, hükümsüzlük ve tecavüz uyuşmazlıkları için hizmet sayfası.

Kısa cevap: PCT, Patent İşbirliği Antlaşması kapsamında yürüyen ve tek bir başvuruyla 150'yi aşkın üye ülkede aynı anda başvuru tarihi elde etmeyi sağlayan uluslararası bir usul sistemidir. PCT bir dünya patenti vermez; patent verme yetkisi her zaman ulusal veya bölgesel ofiste kalır. Sistemin asıl işlevi, ülke seçimi kararını otuz aya kadar erteleme imkanı sağlamasıdır.

Türkiye PCT'ye taraftır ve TÜRKPATENT hem kabul ofisi hem de ulusal aşamada belirlenmiş ofis olarak işlev görür. Türkiye'den yapılan uluslararası başvurular TÜRKPATENT nezdinde başlatılabilir.

---

1. Sistem Ne Sağlar, Ne Sağlamaz

PCT başvurusu yapıldığında, başvuru tarihi tüm üye ülkeler bakımından geçerli bir uluslararası başvuru tarihi doğurur. Bu tarih, sonraki ulusal işlemlerde yenilik ve buluş basamağı değerlendirmesinin referans anıdır.

Sistem üç şeyi sağlar: eşzamanlı başvuru tarihi, merkezi bir teknik değerlendirme ve karar erteleme imkanı. Sağlamadığı tek şey ise patentin kendisidir. Uluslararası aşama sonunda elinizde bir patent değil, ulusal ofislere sunulacak olgunlaşmış bir dosya bulunur.

Önemli: PCT başvurusu bir ulusal başvurunun yerini almaz. Öncelik genellikle Türkiye'de ulusal başvuru yapılarak kurulur, ardından on iki aylık rüçhan süresi içinde PCT başvurusu yapılır. Rüçhan süresi kaçırılırsa ilk başvurunun yayımı sonraki başvuru için tekniğin bilinen durumu haline gelir.

---

2. Uluslararası Araştırma Raporu ve Yazılı Görüş

Başvuru işleme alındıktan sonra yetkili uluslararası araştırma otoritesi bir araştırma raporu düzenler ve buna bir yazılı görüş ekler. Rapor, tekniğin bilinen durumundaki dokümanları listeler; yazılı görüş ise istemlerin yenilik, buluş basamağı ve sanayiye uygulanabilirlik bakımından durumunu değerlendirir.

Bu belge bağlayıcı değildir ama yol göstericidir. Araştırma raporu olumsuz geldiğinde başvuru sahibinin önünde üç yol açılır: istemleri daraltmak, ön inceleme talebiyle görüşünü savunmak veya süreci sonlandırıp maliyeti durdurmak. Bu üçünün karşılaştırılması, PCT sisteminin en somut ticari faydasıdır; zira karar, ulusal ücretler ve çeviri masrafları henüz doğmadan verilir.

Başvuru, öncelik tarihinden itibaren on sekiz ayın sonunda yayımlanır. Yayım, buluşun kamuya sunulması anlamına gelir ve gizliliğe dayalı stratejinin bittiği noktadır.

---

3. Ön İnceleme Talebi ve Ulusal Aşamaya Giriş

Başvuru sahibi, uluslararası ön inceleme talebinde bulunarak istemleri üzerinde değişiklik yapabilir ve ikinci bir teknik değerlendirme alabilir. Ön inceleme raporu da bağlayıcı değildir; ulusal ofisler kendi incelemelerini bağımsız yürütür. Yine de olumlu bir ön inceleme raporu, ulusal aşamada incelemenin hızlanmasına ve bazı ofislerde hızlandırılmış inceleme programlarından yararlanılmasına imkan verir.

Kritik eşik ulusal aşamaya giriş süresidir. Öncelik tarihinden itibaren otuz ay, bazı ofisler bakımından otuz bir ay içinde, patent istenen her ülke için ayrı ayrı ulusal aşama işlemleri başlatılır. Bu süre kaçırıldığında başvuru o ülke bakımından geri çekilmiş sayılır ve telafisi çoğu zaman mümkün olmaz.

Ulusal aşamaya giriş, gerçek maliyetin doğduğu andır. Her ülkede vekil atanması, resmi ücretlerin ödenmesi ve çevirinin sunulması gerekir. Ülke sayısı arttıkça maliyet doğrusal biçimde büyür; bu nedenle otuz ayın sonunda yapılan seçim, teknik değil ticari bir karardır.

---

4. Türkiye Ulusal Aşaması ve Çeviri Yükümlülüğü

Türkiye'yi belirleyen bir PCT başvurusunda, süresi içinde TÜRKPATENT nezdinde ulusal aşama işlemleri başlatılır. Tarifname, istemler, özet ve varsa resimlerin Türkçe çevirisi sunulur ve ulusal ücretler ödenir. Bu aşamadan sonra başvuru, SMK hükümlerine tabi ulusal bir patent başvurusu gibi işlem görür.

Çeviri kalitesi hafife alınmaması gereken bir konudur. İstem çevirisindeki bir kelime tercihi koruma kapsamını daraltabilir veya genişletebilir. SMK md. 89/1 uyarınca korumanın kapsamı istemlerle belirlenir; istemlerin yorumlanmasında tarifname ve resimler kullanılır¹. Türkçe metin, ileride açılacak tecavüz veya hükümsüzlük davasında mahkemenin ve bilirkişinin önüne gelecek metindir.

Kapsam aşımı riski de burada doğar. Çeviri sırasında yapılan bir "iyileştirme", başvurunun ilk halinin kapsamını aşarsa SMK md. 138/1-c uyarınca hükümsüzlük sebebi haline gelir. Çeviri, düzeltme değil birebir aktarma işidir.

---

Uygulamada

PCT'ye başvurmadan önce yanıtlanması gereken soru şudur: bu buluşun on iki ay içinde hangi ülkelerde satılacağı biliniyor mu? Cevap netse ve ülke sayısı üç veya dörtten azsa, doğrudan Paris Sözleşmesi yoluyla ulusal başvurular yapmak çoğu zaman daha ucuzdur. Cevap belirsizse veya yatırımcı görüşmeleri sürüyorsa PCT'nin sağladığı on sekiz aylık ek düşünme süresi maliyetini fazlasıyla karşılar.

İkinci nokta buluşun olgunluğudur. PCT başvurusu, tarifnamenin sonradan genişletilmesine izin vermez. Henüz laboratuvar aşamasında olan ve ölçekleme verisi bulunmayan bir buluşta erken PCT başvurusu, ulusal aşamada yetersiz açıklama itirazlarına açık bir dosya bırakır. Türk patentinin sınır ötesi etkisi konusundaki temel çerçeve için Türk patenti yurt dışında geçerli mi sorusuna, Avrupa yolu için ise Avrupa patentinin Türkiye'de geçerli kılınması başlığına bakılabilir.

---

İlgili içerikler için bkz. Türk Patenti Yurt Dışında Geçerli mi, Avrupa Patentinin Türkiye'de Geçerli Kılınması, Patent Başvurusu Nasıl Yapılır, Patent Hukuku.

Dipnotlar

1. 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu md. 89, md. 90, md. 138, RG 10.01.2017/29944. ↩