Patent Başvurusundan Önce Buluşumu Açıklarsam Ne Olur?

Patent Başvurusundan Önce Buluşumu Açıklarsam Ne Olur?

İlgili hizmet sayfası → Patent Avukatı: Patent başvurusu, hükümsüzlük ve tecavüz uyuşmazlıkları için hizmet sayfası.

Kısa cevap: Riskli bir adımdır. Patent başvurusundan önce buluşu açıklamak, buluşun yeniliğini yitirmesine ve patent alınamamasına yol açabilir. Patentin ilk şartı yeniliktir: SMK md. 83, başvuru tarihinden önce dünyanın herhangi bir yerinde yazılı, sözlü veya kullanım yoluyla kamuya sunulmuş bir bilginin tekniğin bilinen durumuna gireceğini ve yeniliği ortadan kaldıracağını düzenler. Fuarda tanıtım, internette paylaşım, makale ya da satış bu kapsamda bir açıklamadır.

Buluş sahibinin kendi açıklaması için sınırlı bir kurtarma yolu vardır; bu istisna aşağıda ele alınıyor.

---

1. Yenilik Şartı ve Tekniğin Bilinen Durumu

Bir buluş, başvuru tarihinden önce hiçbir biçimde kamuya sunulmamışsa yenidir. Kamuya sunma; belirsiz sayıda kişinin bilgiye erişebilir hale gelmesi demektir. Tek bir gazete haberi, bir web sayfası ya da bir konferans sunumu bu sonucu doğurabilir.

Açıklamanın kim tarafından yapıldığı yeniliği belirlemede kural olarak önemli değildir. Buluş sahibinin kendisi açıklamış olsa dahi, bilgi tekniğin bilinen durumuna girer. Bu nedenle "benim buluşum, ben anlattım" savunması yeniliği tek başına kurtarmaz.

---

2. En Sık Görülen Açıklama Biçimleri

Uygulamada yeniliği yok eden açıklamalar genellikle iyi niyetli tanıtım çabalarından doğar. Fuarda ürünü sergilemek, sosyal medyada teknik ayrıntı paylaşmak, akademik bir makalede yöntemi anlatmak ya da ürünü piyasaya sürmek bunların başında gelir.

Satış özellikle tehlikelidir: ürünün çözümlenerek buluşun anlaşılabildiği bir satış, kamuya açıklama sayılır. Bir prototipin sınırlı bir gruba gösterilmesi bile, o grup gizlilikle bağlı değilse açıklama olarak nitelenebilir.

Önemli: Buluşu koruma altına almadan tanıtıma başlamayın. Sıralama nettir: önce başvuru, sonra tanıtım. Başvuru tarihinden bir gün önce yapılan bir paylaşım bile yenilik itirazına dayanak olabilir ve verilmiş bir patenti hükümsüzlüğe götürebilir.

---

3. Buluş Sahibine Tanınan 12 Aylık İstisna

Mevzuat, buluş sahibini tümüyle çaresiz bırakmaz. Buluş sahibinin veya ondan bilgiyi alan kişilerin başvuru tarihinden önceki on iki ay içinde yaptığı açıklamalar, yenilik değerlendirmesinde dikkate alınmaz. Bu istisna, erken açıklama yapan buluşçuya sınırlı bir telafi süresi verir.

İstisnanın sınırları vardır. Süre on iki ayla kısıtlıdır ve başvuru bu süre içinde yapılmalıdır. İstisna Türkiye bakımından işlese de, yurt dışındaki her ülke aynı korumayı tanımayabilir; bazı sistemler bu telafiyi çok daha dar uygular. Uluslararası koruma planlanıyorsa istisnaya güvenmek yerine açıklamadan kaçınmak güvenli yoldur.

---

4. Gizlilik Sözleşmesi ile Korunma

Buluşun üçüncü kişilerle paylaşılması zorunluysa, paylaşım gizlilik sözleşmesiyle yapılmalıdır. Yatırımcı görüşmesi, üretici seçimi veya ortak geliştirme sürecinde imzalanan gizlilik sözleşmesi (NDA), karşı tarafı bilgiyi saklamakla yükümlü kılar.

Gizlilikle bağlı bir kişiye yapılan açıklama kamuya sunma sayılmaz; çünkü bilgi belirsiz kişilere açık hale gelmez. NDA hem yeniliği korur hem de bilginin izinsiz kullanımı halinde sözleşmesel tazminat imkanı sağlar. Sözlü mutabakat yerine yazılı sözleşme tercih edilmelidir.

---

Uygulamada Stratejik Not

Pratikte en güvenli strateji, tanıtımdan önce en azından bir başvuru yapmaktır. Buluş henüz olgunlaşmadıysa, önceliği güvenceye almak için erken bir başvuru düşünülebilir; sonraki on iki ay içinde rüçhan hakkına dayanarak koruma genişletilebilir.

Erken açıklama yapılmışsa panik yerine kronoloji çıkarılmalıdır: ilk açıklama tam olarak ne zaman, hangi kanaldan yapıldı. On iki aylık istisna süresi henüz dolmamışsa başvuru derhal yapılmalı; süre dolmuşsa yenilik büyük olasılıkla yitirilmiştir ve strateji buna göre kurulmalıdır¹.

---

İlgili içerikler için bkz. Patent Başvurusu Nasıl Yapılır?, Patent Almadan Buluşumu Nasıl Korurum?, Faydalı Model ile Patent Arasındaki Fark Nedir?, Patent Hukuku.

Dipnotlar

1. 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu md. 83, RG 10.01.2017/29944. ↩