REHBER
Influencer Telif Sorumluluğu
Sosyal medya içerik üreticilerinin (influencer) telif sorumluluğu: marka işbirlikleri, müzik kullanımı, üçüncü kişi içeriği, müşterek sorumluluk ve dava süreci.
Sosyal medya influencer'ları, içerik üretim faaliyetlerinin doğası gereği telif hukukunun en yoğun temas alanında çalışır. Kullandıkları her görsel, müzik, video parçası veya alıntı, FSEK kapsamında ayrı bir lisans değerlendirmesi gerektirir. Marka işbirlikleri, müzik kullanımı, başka content creator'lardan alıntı, takipçi içeriği yeniden paylaşımı — her biri farklı sorumluluk katmanları doğurur. 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu hem influencer'ın hak sahibi sıfatını hem de potansiyel ihlal eden sıfatını eş zamanlı tanır.1
Bu rehber, influencer'ın telif sorumluluğunu, marka işbirliği sözleşmelerinde dikkat edilmesi gereken noktaları, ihlal iddiasına karşı savunma stratejisini ve hak sahibi olarak müdahale yollarını açıklar.
Influencer'ın İki Yönlü Hukuki Konumu
Influencer, telif hukukunda iki ayrı sıfatla yer alır.
Hak sahibi sıfatı. Kendi içeriği — fotoğraf, video, metin, müzik, ses — hususiyet taşıdığı oranda esercedir. Bu içeriğin başka hesaplar tarafından izinsiz kullanılması, FSEK m. 22 (çoğaltma), m. 25 (umuma iletim) ve manevi haklar (FSEK m. 14, 15, 16) bağlamında ihlal doğurur.
Potansiyel ihlal eden sıfatı. Üçüncü kişilerin eserlerini içeriğinde kullandığında, lisans alınmamışsa ihlal sorumluluğu doğar. Bu sorumluluk hem doğrudan (kendi paylaşımı) hem de dolaylı (marka işbirliği kapsamında içerik üretimi) olabilir.
İki sıfat aynı dosyada karşıt cephe oluşturabilir. Bir influencer, kendi içeriğinin izinsiz kullanımı için tazminat talep ederken, başka bir dosyada başkasının içeriğini izinsiz kullandığı için tazminat ödemek durumunda kalabilir.
Marka İşbirliği Sözleşmelerinde Telif
Marka işbirliği, influencer'ın belirli bir ürün veya hizmeti tanıtmak üzere yaptığı sponsorlu içeriktir. Telif boyutu üç katmanlıdır.
1. İçerik Hakları. Üretilen içeriğin hak sahibi kimdir? Sözleşme açıkça düzenlemezse, FSEK m. 8 uyarınca içeriği oluşturan influencer eser sahibidir. Marka, yalnızca sözleşmede belirtilen kullanım türleri için lisans alır. "Markanın tüm haklarıyla kullanması" gibi geniş ifadeler FSEK m. 52 yazılı şekil ve tek tek gösterme şartlarına aykırı sayılabilir.
2. Marka Tarafından Sağlanan Materyal. Marka, içerikte kullanılması için fotoğraf, logo, müzik veya video sunarsa, bu materyallerin telif yetkisinin markanın kendisinde olduğunu garanti etmesi gerekir. Markanın sağladığı materyalin ihlal teşkil etmesi durumunda, influencer kendisinin sorumluluğunu reddetmek için sözleşmesel garanti hükmüne dayanır.
3. Üçüncü Kişi İçeriği. Influencer, sponsorlu içerikte üçüncü kişi materyali (örneğin başka bir fotoğrafçının fotoğrafını) kullanmak isterse, bu kullanımın lisans temeli marka ile influencer arasında açıkça paylaşılmalıdır. Lisansın kim tarafından alınacağı (marka mı influencer mı), lisans bedeli ve kapsamı sözleşmede belirtilmelidir.
İdeal marka işbirliği sözleşmesi şu noktaları kapsar: içeriğin hak sahibi, marka için tanınan kullanım türleri (platform, süre, geo-grafi), markanın sağladığı materyalin telif garantisi, üçüncü kişi içerik kullanım sorumluluğu, ihlal hâlinde tazminat sorumluluğunun paylaşımı.
Müşterek Sorumluluk Senaryoları
Influencer ve marka birlikte sorumlu olabilir mi?
FSEK m. 66 ve TBK m. 61 (haksız fiil) çerçevesinde, influencer ve marka şu durumlarda müşterek sorumlu olur:
1. Marka tarafından sağlanan materyalin ihlal teşkil etmesi. Markanın garanti vermesi sorumluluğu ortadan kaldırmaz; ancak iç ilişkide markanın influencer'a rücu hakkı sınırlanır.
2. Sponsorlu içerikte üçüncü kişi telifinin ihlali. Marka, influencer'ın ihlal teşkil eden bir içerik ürettiğini bilmesine rağmen kampanyayı sürdürürse, müşterek sorumluluk doğar.
3. Hak sahibinin marka veya influencer arasında ayrım yapamaması. Eserin izinsiz kullanımının hangi tarafın iradesi ile olduğu belirsiz olduğunda, ikisinin birlikte sorumluluğu hükmedilebilir.
Müşterek sorumluluk halinde, hak sahibi tazminatın tamamını her iki taraftan ayrı ayrı veya birlikte talep edebilir. İç ilişkide rücu, sözleşmesel düzenlemelere göre belirlenir.
Influencer İçeriği ve Üçüncü Kişi Telifi
Influencer'ın günlük içerik üretiminde en sık karşılaşılan üçüncü kişi telif kullanımı:
Müzik. Sosyal medya platformlarının kütüphanesinde sunulan müzikler platform içi kullanım için lisanslıdır; ancak ticari kullanım (marka işbirliği) söz konusu olduğunda lisansın kapsamı daralır. Royalty-free abonelikler (Epidemic Sound, Artlist gibi) ticari kullanımı kapsasa da, kampanya bazında lisans şartları kontrol edilmelidir.
Görsel ve Fotoğraf. Başka bir fotoğrafçının veya marka hesabının görselinin izinsiz kullanımı, repost yapılmış olsa dahi ihlal teşkil eder. Atıf yapma izin yerine geçmez. Stock photo lisansları (Shutterstock, Getty Images gibi) sosyal medya kullanımı için açık olmalıdır.
Video Klipleri. Film, dizi veya başka content creator'lardan alınan kısa klipler, FSEK m. 35 alıntı kapsamında değerlendirilebilir; ancak alıntı amacı (eleştiri, açıklama, eğitim) somut olmalı, ticari amaç ön plana çıkmamalıdır.
Sanat Eserleri. Bir sanat eserinin (resim, heykel, illüstrasyon) izinsiz paylaşımı, eser sahibinin manevi haklarını (özellikle bütünlük ve adın belirtilmesi) ihlal edebilir. Stüdyo veya galeri sözleşmeleri kontrol edilmelidir.
Çevrimiçi İçerik (Memes, GIFs). Memes ve GIF'ler çoğu zaman türev eser niteliğindedir; özgün kaynak telif korumalıysa, türevin paylaşımı da ihlal teşkil edebilir.
Hak Sahibi Olarak Influencer'ın Müdahale Yolları
Influencer kendi içeriğinin izinsiz kullanılmasında şu yollardan yararlanır:
1. Platform Bildirimi. Instagram, TikTok, YouTube ve X'in dahili ihlal bildirim sistemleri.
2. İhtarname. İhlal eden kullanıcı veya hesabına yazılı bildirim.
3. 5651 Sayılı Kanun Çerçevesinde Uyar-Kaldır. Sulh Ceza Hâkimliği kararı ile erişim engelleme.
4. FSEK Kapsamında Dava. Tespit, men, maddi ve manevi tazminat.
5. İhtiyati Tedbir. İçeriğin geçici olarak kaldırılması.
Influencer'ın tazminat hesabı, takipçi sayısı, reklam geliri, marka işbirliği bedelleri ve içerik üretim maliyeti üzerinden yapılır. FSEK m. 68 kapsamında üç kata kadar artırılmış tazminat ile manevi tazminat ayrı kalemler hâlinde talep edilir.
İhlal İddiasına Karşı Savunma
Influencer'a karşı telif ihlal iddiası geldiğinde savunma stratejisi:
1. Lisans Kanıtı. Kullanılan içeriğin lisans kaynağının (platform kütüphanesi, royalty-free abonelik, marka tarafından sağlanan materyal) belgesel olarak ispatı.
2. Alıntı Savunması (FSEK m. 35). İçeriğin eleştiri veya açıklama amaçlı kullanıldığının somut delillerle gösterilmesi. Ticari kanal için bu savunma dardır.
3. Atıf ve Adın Belirtilmesi. Eser sahibinin adının açıkça gösterilmiş olması, manevi hak kısmında savunmayı kuvvetlendirir; ancak mali hak ihlalini ortadan kaldırmaz.
4. Sözleşmesel Garanti. Marka tarafından sağlanan materyalin telif garantisi varsa, sorumluluk markaya rücu edilebilir.
5. İçerik Kaldırma. İhlal iddiası alındığında içeriğin derhal kaldırılması, kasıt karinesini hafifletir ve tazminat indirimi sağlayabilir.
Savunma stratejisinin başarısı, içerik üretim sürecinin belgelenmesine bağlıdır. Lisans kayıtları, prompt geçmişleri, marka iletişimleri ve içerik onay süreçleri, savunma için kritik belge setidir.
Reklamlı İçerik ve Tüketici Hukuku Boyutu
Influencer içeriği reklamlı veya ticari nitelikteyse, telif hukukunun yanı sıra tüketici hukuku da uygulanır. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ve Reklam Kurulu düzenlemeleri, sponsorlu içeriklerde "iş birliği", "reklam" veya "sponsorlu" etiketinin kullanılmasını zorunlu kılar.
Telif hukuku açısından önemli olan, ticari içerikte FSEK m. 35 alıntı serbestliğinin dar yorumlanmasıdır. Bir film klibinin "eleştiri amaçlı" kullanımı, eğer içerik reklamlı ve ticari geliri olan bir kanaldaysa, ticari kullanım kategorisine taşınır ve alıntı kapsamından çıkar.
Hesap Kapatma ve Marka Riskinin Yönetimi
Telif ihlali, influencer'ın platform hesabının askıya alınmasına veya kapatılmasına yol açabilir.
Instagram. Birden fazla telif ihlali bildirimi, hesabın geçici askıya alınmasına veya kalıcı kapanmasına yol açar.
TikTok. Ses telif ihlali otomatik tespit edildiğinde içerik kaldırılır; tekrarlanan ihlaller hesap kapatmasına yol açar.
YouTube. Üç copyright strike ile kanal kapatılır.
Influencer açısından hesap kapanma riski, gelir ve marka değeri kaybı doğurur. Bu risk, ihlal iddiası hızlı şekilde çözümlenmediğinde derinleşir.
Marka riski yönetimi için influencer, içeriklerinde kullandığı tüm materyallerin lisans kayıtlarını yedeklemeli, marka işbirliği sözleşmelerinde telif yükümlülüğünü açıkça düzenlemeli ve telif uyumluluğunu içerik üretim sürecinin bir parçası hâline getirmelidir.
Karşı Senaryo
Risk 1 — markanın sağladığı materyalin ihlal teşkil etmesi. Marka, influencer'a tanıtım için bir görsel sağlar; ancak görsel başka bir fotoğrafçıya aittir ve lisans alınmamıştır. Hak sahibi influencer'ı dava eder. Sözleşmesel garanti olmadığı için influencer doğrudan sorumludur. Sonuç: tazminat hükmedilir; markadan rücu uzun bir süreçtir.
Risk 2 — royalty-free müzik lisansı sınırının aşılması. Influencer, müzik abonelik servisinden lisanslı bir parça kullanır; ancak abonelik şartları yalnızca tek hesap kullanımına izin verir. Marka işbirliği kapsamında üretilen içerik, markanın hesaplarında da paylaşılır. Bu durumda lisansın kapsamı aşılır. Sonuç: müzik hak sahibi tarafından ek lisans bedeli ve tazminat talep edilir.
Sonraki Adımlar
Influencer faaliyeti, gerçek bir hukuki risk taşır ve telif uyumluluğu uzun vadeli kariyerin temelini oluşturur. Her içeriğin lisans kaynağının belgelenmesi, marka işbirliği sözleşmelerinde telif yükümlülüğünün açıkça düzenlenmesi ve ihlal iddiasına hızlı tepki verilmesi — bu üç katman, etkin koruma sağlar.
Hak sahibi olarak influencer ise kendi içeriğinin izinsiz kullanılmasında platform bildirimi, 5651 uyar-kaldır ve FSEK dava yolu — üç katmanlı müdahale yapabilir. FSEK m. 68 kapsamında üç kata kadar artırılmış tazminat ile manevi tazminat birlikte talep edildiğinde, ihlal eden caydırılır ve içerik üretim ekosisteminde telif uyumluluğu güçlenir.2
İlgili rehberler için: Telif Hukuku Rehberi · Sosyal Medyada Telif · YouTube İçerik Üreticisi ve Telif · Internette Telif İhlali · Müzik Cover ve Sampling Hakları
Dipnotlar
-
5846 sayılı FSEK, RG 13.12.1951/7981; 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, RG 28.11.2013/28835. ↩
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 23.10.2025, E. 2025/1710, K. 2025/6470 — eserin izinsiz uyarlanması ve dijital ortamda yayımlanması, mali (FSEK m. 21) ve manevi (FSEK m. 14, 15, 16) hak ihlalini birlikte doğurur; maddi ve manevi tazminat ayrı kalemler hâlinde hesaplanır, FSEK m. 68 kapsamında üç kata kadar artırılmış tazminat hakkı saklıdır. ↩