Telif hakkı ihlali, eser sahibinin mali veya manevi haklarına izinsiz müdahaledir. İhlal; çoğaltma (FSEK md. 22), yayma (FSEK md. 23), temsil (FSEK md. 24), umuma iletim (FSEK md. 25), işleme (FSEK md. 21) fiillerinden biri veya birkaçının izinsiz yapılması ile gerçekleşebileceği gibi; manevi haklar açısından eserde izinsiz değişiklik (FSEK md. 16) veya eser sahibinin adının belirtilmemesi (FSEK md. 15) yoluyla da doğabilir. Mali ve manevi hak ihlalleri bağımsız tazminat kalemleridir; biri talep edildiğinde diğeri otomatik olarak içerilmez.

İhlal tespit edildiğinde hak sahibinin elinde birden fazla hukuki yol bulunur. FSEK md. 66 tecavüzün ref'i, md. 67 men, md. 68 izin alınmış olsaydı talep edilebilecek bedelin üç katına kadar tazminat, md. 70 maddi ve manevi tazminat, FSEK Ek md. 4 ise dijital ortamda içerik kaldırma ve erişim engelleme imkânı sağlar. Hangi yolun seçileceği ihlalin niteliğine, sürmekte olup olmadığına ve hak sahibinin önceliklerine göre belirlenir.

Bu sayfa telif hakkı ihlali türlerini, başvurulabilecek hukuki yolları, üç katı tazminat hesabını ve dijital ortamdaki uyuşmazlıkların yönetimini açıklar. Genel çerçeve için Telif Hukuku Rehberi, mali-manevi hak ayrımı için Telif Mali ve Manevi Haklar sayfalarına bakabilirsiniz.

Hizmet Kapsamı

Telif ihlali süreci, birbirine bağlı dört iş alanından oluşur. Her aşama farklı bir delil ve usul disiplini gerektirir.

İhlal tespiti ve delil yönetimi. Noter onaylı tespit, web sitesi ekran görüntüsü zinciri, mahkeme aracılığıyla delil tespiti ve teknik bilirkişi raporu. Dijital ortam ihlallerinin tespiti için İnternette Telif İhlali ve Sosyal Medyada Telif.
İhtarname, müzakere ve uzlaşma. Karşı tarafa yapılacak ihtarın hukuki ve stratejik içeriği, lisans bedeli müzakeresi, uzlaşma seçenekleri. Çoğu ihlalin dava yoluna gerek kalmadan sonuçlandırılması mümkündür.
Dava süreci. FSEK md. 68 üç katı tazminat, FSEK md. 70 maddi-manevi tazminat, FSEK md. 66 ref ve md. 67 men talepleri. Manevi hak boyutunun ayrıca değerlendirilmesi için Telif Mali ve Manevi Haklar.
Dijital ortam müdahaleleri. FSEK Ek md. 4 kapsamında içerik kaldırma talepleri, platform notice-and-takedown prosedürleri, sosyal medya ihlallerinde paralel cezai süreç. Bkz. Sosyal Medyada Telif ve Influencer Telif Sorumluluğu.

Tipik Davalar ve Uygulamalar

Uygulamada en sık karşılaşılan ihlal tipleri; izinsiz fotoğraf ve grafik kullanımı, izinsiz müzik kullanımı, izinsiz uyarlama ve çeviri, restoran ve umumi yerlerde lisanssız yayın, sosyal medyada başkasının içeriğinin sahiplenilmesi ve dijital platformlarda izinsiz dağıtımdır. Bu davalarda kararı belirleyen unsur çoğu zaman ihlalin niteliğinin doğru hukuki nitelendirmesi ile FSEK md. 68 kapsamındaki üç katı tazminatın doğru hesaplanmasıdır.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin yerleşik içtihadında, restoran ve kafelerde yapılan TV yayını ve müzik kullanımı FSEK md. 41 anlamında umuma iletim olarak değerlendirilir ve FSEK md. 68'in üç katı tazminat hükmüne tabi tutulur:

Yargıtay 11. HD, E. 2021/1024, K. 2022/2931

Karar, restoran ve umumi yerlerde TV ve müzik yayını yapılmasının FSEK md. 41 kapsamında "umuma iletim" sayıldığını ve hak sahibinin FSEK md. 68'e dayalı üç katı tazminat talep edebileceğini teyit eder. Karar şu yönüyle dikkat çeker: Karar, özellikle gastronomi ve perakende sektöründe yaygın bir uygulamayı (lisanssız yayın) açık biçimde ihlal olarak nitelendirir ve hak sahiplerine güçlü bir tazminat tabanı sağlar. Ayrıntılı analiz için Restoranda TV Yayını - FSEK 68 Üç Katı Tazminat.

Dijital ortamda izinsiz uyarlama ve sosyal medya paylaşımları da ayrı bir uygulama alanı oluşturur. Sosyal medyada izinsiz paylaşımın eser sahibinin hem mali hem manevi haklarını ihlal ettiği, manevi hak boyutunun ayrıca tazmin edilmesi gerektiği yönündeki içtihat çizgisi için Internette Telif - Sosyal Medya Paylaşımı ve influencer'ların sorumluluğu için Influencer Telif Sorumluluğu sayfaları yön göstericidir. İzinsiz uyarlamada mali ve manevi hakların eş zamanlı ihlali için Telif İzinsiz Uyarlamada Mali ve Manevi Hak İhlali karar analizi incelenebilir.

Hangi Mevzuat Uygulanır

Telif ihlali süreci 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu çerçevesinde işler. İhlalin maddi temeli mali haklar açısından FSEK md. 22 (çoğaltma), md. 23 (yayma), md. 24 (temsil), md. 25 (umuma iletim) ve md. 21 (işleme) hükümlerinde, manevi haklar açısından FSEK md. 14-16 hükümlerinde belirlenir. Eser tanımı ve eser sahipliği için FSEK md. 1/B, md. 2-6 ve md. 8 hükümleri uygulanır.

İhlale karşı başvurulabilecek hukuki yollar FSEK md. 66 (ref), md. 67 (men), md. 68 (üç katı bedel), md. 70 (maddi-manevi tazminat) hükümleri etrafında şekillenir. FSEK md. 68 hükmü, hak sahibinin sözleşme yapılmış olsaydı talep edebileceği bedelin üç katına kadar tazminat talep etmesine olanak verir; bu hesap için emsal lisans bedelleri veya meslek birliği tarifeleri esas alınır. Dijital ortamda erişim engelleme ve içerik kaldırma için FSEK Ek md. 4 uygulanır; cezai sorumluluk FSEK md. 71 vd. hükümlerinde düzenlenir. Restoran ve umumi yerlerdeki kullanımda FSEK md. 41 hükmü doğrudan uygulama alanı bulur.

Sıkça Sorulan Sorular

Telif ihlali tespit edildiğinde ilk hangi adım atılır? İhlalin somut kanıtının kayıt altına alınması ilk adımdır. Web sitesinde veya sosyal medyada yapılan ihlal için noter onaylı tespit veya mahkemece delil tespiti gerekir; içerik silinirse delil kaybolur. Sonrasında ihtarname veya doğrudan dava yolu değerlendirilir.

FSEK md. 68 kapsamındaki üç katı tazminat her ihlalde uygulanır mı? Madde, hak sahibinin sözleşme yapmış olması hâlinde talep edebileceği bedelin üç katına kadar tazminat talep etmesine olanak verir. Üç kat bir tavan, daha düşük katlar mahkemenin takdir ettiği koşullara bağlıdır. Yargıtay, kullanımın süresine, kapsamına ve ihlalin yoğunluğuna göre katları farklılaştırır.

İnternette başkasının fotoğrafını paylaşmak ihlal midir? Eser niteliği taşıyan fotoğrafların izinsiz paylaşımı, ticari amaç bulunmasa bile FSEK md. 22 ve md. 25 anlamında ihlal oluşturabilir. Detaylı çerçeve için Sosyal Medyada Fotoğraf Kullanımı.

Sosyal medyada müzik kullanımı için lisans gerekir mi? Reklam ve ticari içeriklerde müzik kullanımı için meslek birliği veya hak sahibinden lisans alınması gerekir; platform lisansı bu yükümlülüğü genellikle karşılamaz. Bkz. Sosyal Medya Reklamında Müzik Kullanımı Yasal mı ve Sosyal Medyada Müzik Paylaşımı Lisans.

İletişim

Telif ihlali tespiti, ihtarname, FSEK md. 68 üç katı tazminat davası, FSEK md. 70 maddi-manevi tazminat veya dijital ortamda içerik kaldırma talepleri için iletişim formunu kullanabilirsiniz. Görüşme öncesinde eserin orijinaline ait belgeler, ihlale ait noter onaylı tespit veya ekran görüntüleri ve karşı tarafla yapılmış yazışmaları hazırlamanız süreci hızlandırır.

İletişim formu için → /iletisim