Alacağın Temliki ile Tapu Devri Farkı Nedir?

Alacağın Temliki ile Tapu Devri Farkı Nedir?

İlgili çalışma alanı → İnşaat ve Gayrimenkul Hukuku: Tapu, imar ve mülkiyet uyuşmazlıkları için çalışma alanı.

Kısa cevap: Alacağın temliki bir hakkın devri, tapu devri ise mülkiyetin devridir. Temlikte devralan kişi malik olmaz; yalnızca devredenin bir başkasına karşı sahip olduğu alacağı devralır. 6098 sayılı Kanun md. 183 uyarınca temlik yazılı yapılır ve borçlunun rızasını gerektirmez. Tapu devri ise mülkiyeti doğrudan geçirir ve tescille tamamlanır. Kat karşılığı inşaatta yükleniciden temlikle daire alan kişi, temlik anında malik olmaz; şartlar oluşunca tapu iptali ve tescil davası açarak malik olur.

---

Temlik Bir Hakkı Devreder

Alacağın temliki, alacaklının üçüncü bir kişiye karşı sahip olduğu talep hakkını başkasına devretmesidir. Devrin konusu mülkiyet değil, kişisel nitelikte bir alacaktır. 6098 sayılı Kanun md. 184, devrin geçerliliğini yazılı şekle bağlar; sözlü temlik hüküm doğurmaz.

Kat karşılığı inşaatta yüklenici, arsa sahibinden daire isteme hakkını temlik eder. Temlik alan, bu hakkı devralır; ancak arsa sahibi tapuyu kendiliğinden devretmez. Temlik alan, malik olmaya değil, malik olma hakkını talep etmeye sahip olur.

Tapu Devri Mülkiyeti Geçirir

Tapu devri, taşınmaz mülkiyetinin resmî şekilde ve tescille el değiştirmesidir. 4721 sayılı Kanun md. 706 taşınmaz mülkiyetinin devrinde resmî şekli, 4721 sayılı Kanun md. 705 ise mülkiyetin tescille kazanılmasını arar. Devir tamamlandığında alıcı doğrudan malik olur.

İki işlem arasındaki fark buradadır. Tapu devrinde alıcı hemen malik olurken, temlikte devralan yalnızca bir talep hakkı elde eder ve mülkiyet için ek bir sürece ihtiyaç duyar.

Önemli: Yükleniciden temlikle daire alan kişi, elinde tapu olmadığı sürece malik değildir. Yüklenici aynı daireyi başka birine de temlik ederse ya da arsa sahibi tapuyu üçüncü kişiye devrederse, temlik alan ciddi bir uyuşmazlıkla karşılaşır. Temlikin yazılı ve tarihli olması bu riskte belirleyicidir.

Temlik Alan Nasıl Malik Olur

Temlik alanın malik olması için şartların gerçekleşmesi gerekir. Kat karşılığı inşaatta temlik alanın hakkı, yüklenicinin edimini ifa etmesine bağlıdır. Yüklenici inşaatı sözleşmeye uygun tamamlamışsa, temlik alan arsa sahibine karşı tapu iptali ve tescil davası açar. Dava kazanıldığında taşınmaz temlik alan adına tescil edilir ve mülkiyet o anda doğar.

Borçlunun konumu da önemlidir. 6098 sayılı Kanun md. 188, borçlunun devredene karşı sahip olduğu def'ileri temlik alana da ileri sürebileceğini düzenler. Arsa sahibi, yükleniciye karşı ileri sürebileceği savunmaları temlik alana karşı da kullanabilir.

Uygulamadaki Sonuç

Fark pratikte belirleyicidir. Tapu devri güvenli ve kesindir; temlik ise ek bir dava sürecini beklemeyi gerektirir. Yükleniciden daire alan kişi bu farkı bilmezse, malik olduğunu sanırken yalnızca dava açma hakkına sahip olduğunu sonradan öğrenir.

Kavramsal çerçeve için kat karşılığı inşaatta alacağın temliki makalesi, edim bağlılığının davadaki görünümü için yüklenicinin hakkının temliki tapu iptali ve tescil HGK kararı analizi yol gösterir.

---

İlgili içerikler için bkz. Kat Karşılığı İnşaatta Alacağın Temliki, Kat Karşılığı İnşaatta Alacağın Temliki Rehberi, Yüklenicinin Hakkının Temliki Tapu İptali ve Tescil HGK Kararı.