SORU
Alan Adı Marka İhlali Sayılır Mı?
Bir alan adının marka ihlali sayılıp sayılmayacağı, kötüniyetli domain tescili koşulları ve başvurulacak hukuki yollar.
Alan Adı Marka İhlali Sayılır Mı?
Bir alan adının tescilli markayla aynı veya benzer olması, otomatik olarak marka ihlali anlamına gelmez. Ancak belirli koşulların bir arada gerçekleşmesi halinde alan adı kullanımı, SMK md. 7/3-d kapsamında marka tecavüzü teşkil eder. Bu değerlendirmede kilit unsur ticari etki ve kötüniyet kavramlarıdır.
Hangi Durumlarda İhlal Sayılır?
SMK md. 7/3-d, alan adı kullanımının marka ihlali oluşturması için üç koşulun birlikte gerçekleşmesini arar:
1. Hak veya meşru bağlantı yokluğu: Alan adını kullanan kişinin, o işaret üzerinde marka hakkı, lisans, ticaret unvanı veya başka bir meşru bağlantısı bulunmamalıdır.
2. Aynılık veya benzerlik: Alan adı, tescilli markayla aynı ya da halk tarafından karıştırılabilecek düzeyde benzer olmalıdır.
3. Ticari etki: Alan adının internet ortamında ticari etki yaratacak biçimde kullanılması gerekir. Salt tahsis kaydı — yani alan adını alıp hiçbir içerik yayınlamamak — tek başına yeterli görülmeyebilir.
Dikkat: Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin yerleşik uygulamasında, alan adının fiili kullanımı büyük ağırlık taşır. Pasif tutulan bir alan adında dahi kötüniyetin ispatı halinde tecavüz kabulü mümkündür; ancak ispat yükü marka sahibindedir.
Kötüniyetli Domain Tescilinin Göstergeleri
Aşağıdaki durumlar kötüniyetin varlığına güçlü karine oluşturur:
- Alan adının marka sahibine satış amacıyla tescil edilmesi
- Rakip markanın alan adı üzerinden yönlendirme yapılması
- Birden fazla üçüncü kişi markasının toplu alan adı tescili
- Alan adının tescilinden sonra herhangi bir meşru faaliyette kullanılmaması
- Marka sahibinin dijital varlığını engelleme kastının bulunması
Bu göstergeler hem UDRP panellerinde hem Türk mahkemelerinde kötüniyet değerlendirmesinde dikkate alınır.
Hukuki Yollar
Marka sahibi, alan adı kaynaklı ihlal durumunda birden fazla hukuki yola başvurabilir:
- Marka tecavüzü davası: SMK md. 149 kapsamında tecavüzün tespiti, durdurulması ve tazminat talep edilir.
- UDRP başvurusu: .com, .net gibi gTLD'ler için WIPO veya NAF'a başvurularak alan adının devri veya iptali istenebilir. Bu yol daha hızlı ve ekonomiktir.
- Haksız rekabet davası: Tescilli marka bulunmasa dahi, alan adının ticari dürüstlüğe aykırı kullanımı halinde TTK md. 54 vd. uygulanır.
- İhtiyati tedbir: Alan adı üzerinden aktif ticari faaliyet yürütülüyorsa, dava süresince kullanımın durdurulması talep edilebilir.
.tr uzantılı alan adları UDRP kapsamında değildir; bu uyuşmazlıklarda doğrudan Türk mahkemelerine başvurulması gerekir.
Sonuç
Alan adı kullanımının marka ihlali sayılması için salt isim benzerliği yetmez; ticari etki, kötüniyet ve hak yokluğu birlikte aranır. Domain adı ve marka uyuşmazlıklarının detaylı analizi, doğru hukuki stratejiyi belirlemek açısından kritiktir. Marka hukuku temel çerçevesi ve marka hukuku çalışma alanı bu değerlendirmede bütünlük sağlar.