SORU
Instagram, Facebook ve TikTok'ta Sahte Ürün Satışı Şikayeti
Instagram, Facebook, TikTok'ta sahte ürün satan hesapların şikayet süreci: Meta IP Reporting, TikTok Brand Protection, hesap kapatma adımları.
Instagram, Facebook ve TikTok'ta Sahte Ürün Satışı Şikayeti
Sosyal medyada satılan sahte ürünler artık e-ticaret pazaryerlerinden daha hızlı yayılıyor. Bir Instagram reels'i veya TikTok videosu, kısa sürede binlerce kişiye taklit ürünü tanıtabiliyor. Bu hesapların kapatılması için her platformun kendi marka ihlali bildirim sistemi var.
Bu sayfa, Meta (Instagram + Facebook) ve TikTok için marka ihlali bildiriminin nasıl yapıldığını, hangi belgelerin gerektiğini ve sürecin hukuki çerçevesini açıklar.
Meta IP Reporting Sistemi (Instagram + Facebook)
Meta'nın tek bir Fikri Mülkiyet Hakları (IPR) bildirim sistemi vardır; Instagram ve Facebook ihlalleri aynı formdan bildirilir.
Başvuru adresi: Meta IP Reporting formu — facebook.com/help/intellectual_property
Bildirim türleri:
- Marka ihlali (sahte ürün satışı)
- Telif ihlali (eser kullanımı)
- Tasarım ihlali
Marka ihlali için gereken:
- TÜRKPATENT tescil belgesi (PDF veya tescil numarası)
- İhlal eden hesabın profil URL'si
- İhlal eden gönderi/reels/story URL'leri
- İhlal türünün açıklaması (taklit ürün satışı)
- Marka sahibinin veya yetkili vekilin imzalı beyanı
Yanıt süresi: 1-7 gün. Acil durumda Meta Rights Manager (kurumsal markalar için) daha hızlı yanıt sağlar.
Sonuç: Gönderi kaldırılır. Tekrarlayan ihlalde hesap askıya alınır veya kapatılır.
Meta Rights Manager (Kurumsal Markalar)
Büyük markalar için Meta Rights Manager, otomatik tarama ve toplu bildirim imkânı sunar. Marka logosu, ürün görselleri ve referans materyalleri sisteme yüklenir; Meta benzer içerikleri otomatik tespit eder.
Avantaj: Tek tek bildirime gerek kalmaz. Kurumsal düzeyde sürekli koruma sağlar.
Erişim: Meta Business Suite üzerinden başvuru gerekir. Onay süreci 2-4 hafta.
TikTok IP Protection Center
TikTok'un kendi marka koruma portalı vardır: ipprotection.tiktok.com.
Başvuru süreci:
- IP Protection Center hesabı oluşturulur.
- Marka tescil bilgileri (TÜRKPATENT + EUIPO + USPTO) sisteme tanımlanır.
- İhlal eden video/hesap URL'leri form üzerinden bildirilir.
Yanıt süresi: 24-72 saat.
Özellik: TikTok, marka sahibine periyodik ihlal raporu sunar. Aynı satıcı veya benzer hesap kalıpları algoritmik olarak tespit edilir.
Hesap kapatma: Üç defa tekrarlanan ihlalde hesap kalıcı olarak kapatılır. Bu eşik TikTok topluluk kuralları kapsamındadır.
SMK md. 30 Çerçevesinde Cezai Boyut
Sosyal medya üzerinden taklit ürün satışı, SMK md. 30/1 kapsamında suç oluşturur:
"Başkasına ait marka hakkına iktibas veya iltibas suretiyle tecavüz ederek mal üreten veya hizmet sunan, satışa arz eden veya satan, ithal ya da ihraç eden, ticari amaçla satın alan, bulunduran, nakleden veya depolayan kişi bir yıldan üç yıla kadar hapis ve yirmi bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır."
Satışa arz fiili, sosyal medyada ürünün satışa konu edilmesini ve fiyat bilgisinin paylaşılmasını kapsar. Reels, story veya bio'da "DM'den sipariş" ibaresi yeterlidir.
Şikayet süresi: TCK md. 73 atfıyla fiilin ve failin öğrenilmesinden itibaren 6 aydır.
İçerik Sağlayıcısının Sorumluluğu
5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun md. 8/A ve md. 9, kişilik hakları ve içerik ihlali için içerik kaldırma usulünü düzenler. Marka ihlali doğrudan bu maddelere değil, SMK md. 30 ve 6563 sayılı E-Ticaret Kanunu kapsamında değerlendirilir.
Sosyal medya platformları Türkiye'de temsilci atamakla yükümlüdür (5651 sayılı Kanun ek md. 4). Bu temsilcilere yapılan bildirimler, platform sorumluluğu açısından bağlayıcıdır. Bildirimden sonra makul sürede içerik kaldırılmazsa platform da sorumlu olabilir.
Hesap Kapatıldıktan Sonra Yeni Hesapla Devam Eden Satıcı
Sosyal medyada en yaygın sorun, satıcının kapanan hesabın aynısını yeni adla açmasıdır. Bu döngüyü kırmak için:
- Satıcı kimliği tespiti: Test alımı + IBAN bilgisi + kargo bilgisinden gerçek kimlik tespit edilir.
- Savcılık şikayeti: SMK md. 30 kapsamında şikayet ve aynı kişi hakkında zincirleme suç değerlendirmesi yapılır.
- Banka bilgisi izlemi: Mahkeme kararıyla aynı IBAN'a yapılan ödemeler tespit edilebilir; satıcının diğer hesapları ortaya çıkar.
- Platform geçmiş bildirim: Yeni hesabın eskiyle bağlantılı olduğunu gösteren delillerle (aynı görseller, aynı ürünler, aynı iletişim numarası) platforma toplu bildirim yapılır.
Sıkça Sorulan Sorular
Hesap kapanmadan önce sayfayı arşivlemem gerekir mi?
Evet. Hesap kapatıldığı anda tüm gönderiler erişilemez hâle gelir. Şikayet öncesinde noter tespiti veya e-tespit ile hesabı, gönderileri ve satıcı bilgilerini belgeleyin. Aksi hâlde hukuk veya ceza sürecinde delilsiz kalırsınız ve "ortada satış yokmuş" iddiası gündeme gelir.
Influencer üzerinden satılan taklit ürün için kim sorumlu?
Hem ürünü satan satıcı hem de tanıtımı yapan influencer SMK md. 30 ve TTK haksız rekabet hükümleri uyarınca sorumlu tutulabilir. Influencer reklam ilişkisinin niteliğine göre müteselsil sorumlu sıfatıyla davaya dahil edilebilir. Reklam Kurulu kararları da bu ilişkiyi destekler nitelikte yorum sağlar.
→ Influencer Marka İhlali Yaparsa Ne Olur? · Instagram'da Marka İhlali Nasıl Şikayet Edilir? · Sahte Hesap Marka İhlali Sayılır mı? · Marka Hukuku