Yurt Dışında Marka Tescili Nasıl Yapılır?

Yurt Dışında Marka Tescili Nasıl Yapılır?

İlgili hizmet sayfası → Marka Avukatı: Marka tescili, ihlal davaları ve uyuşmazlıklar için hizmet sayfası.

Kısa cevap: Yurt dışında marka tescili üç yoldan yapılır: Madrid Protokolü üzerinden uluslararası başvuru, hedef ülkede doğrudan ulusal başvuru veya Avrupa Birliği için EUIPO nezdinde AB markası başvurusu. Türkiye'deki tescil yurt dışında koruma sağlamaz; satış yapılan her ülke için ayrı koruma planlanmalıdır.

---

1. Ülkesellik İlkesi: Türkiye Tescili Sınırda Biter

Marka koruması ülkeseldir. SMK ile sağlanan koruma tescil yoluyla elde edilir ve yalnızca Türkiye sınırları içinde hüküm doğurur¹. Almanya'da, ABD'de veya Birleşik Krallık'ta koruma isteyen işletme, o ülkenin sisteminde ayrıca tescil almak zorundadır.

Bu ilkenin pratik sonucu serttir: Türkiye'de tescilli markanız, hedef pazarda üçüncü bir kişi tarafından tescil edilebilir. Bu durumda kendi markanızla o ülkeye ihracat yapmanız engellenebilir; hatta gümrükte ürünlerinize el konulması riski doğar. Yurt dışı tescil, ihracat başlamadan önce planlanmalıdır.

---

2. Madrid Protokolü: Tek Başvuruyla Çok Ülke

Madrid Protokolü, WIPO (Dünya Fikri Mülkiyet Örgütü) nezdinde tek başvuruyla 100'den fazla üye ülkede koruma talep etme imkanı verir. Türkiye'den başvuru TÜRKPATENT aracılığıyla yapılır; başvurunun dayanağı, Türkiye'deki bir marka başvurusu veya tescilidir.

Sistem her ülkede ayrı vekil tutma zorunluluğunu kaldırdığı için maliyet avantajı sağlar. Sonradan yeni ülke ekleme imkanı da vardır; işletme pazara girdikçe kapsamı genişletebilir. Her üye ülke ofisi başvuruyu kendi mevzuatına göre inceler; bir ülkedeki ret diğerlerini etkilemez.

Önemli: Madrid tescili ilk beş yıl Türkiye'deki dayanak markaya bağlıdır. Dayanak başvuru reddedilir veya tescil hükümsüz kılınırsa uluslararası tescil de düşer. Bu nedenle Türkiye'deki başvurunun sağlamlığı, tüm yurt dışı yapının temelidir.

---

3. EUIPO: Tek Tescille Avrupa Birliği

Avrupa Birliği pazarını hedefleyen işletme için EUIPO nezdindeki AB markası, tek tescille tüm üye ülkelerde koruma sağlar. Başvuru doğrudan EUIPO'ya veya Madrid Protokolü üzerinden AB'nin belirlenmesi yoluyla yapılabilir.

Sistemin gücü aynı zamanda zayıflığıdır: AB markası bölünmez bir bütündür. Tek bir üye ülkedeki önceki hak sahibinin itirazı, başvurunun tamamını düşürebilir. Böyle bir durumda başvuru, ulusal başvurulara dönüştürülerek kurtarılabilir; ancak bu ek maliyet ve süre demektir. Başvuru öncesi AB genelinde benzerlik araştırması bu riski azaltır.

---

4. Doğrudan Ulusal Başvuru

Hedef ülke sayısı az ve belirliyse, o ülkenin marka ofisine doğrudan başvuru mantıklı olabilir. Ulusal başvuru; Madrid sistemindeki dayanak marka bağımlılığını taşımaz ve yerel vekil aracılığıyla yürütüldüğü için ülke pratiğine hakim bir takip sağlar.

ABD gibi bazı ülkelerde kullanım beyanı ve kullanım ispatı gibi ek yükümlülükler vardır; tescil almak kadar tescili ayakta tutmak da planlama gerektirir. Tek veya iki ülke hedefleyen işletmede ulusal yol, üç ve üzeri ülkede ise Madrid sistemi genellikle daha verimlidir.

---

5. E-İhracat Yapan İşletmeler İçin Öncelik Sırası

Pazaryeri üzerinden satış yapan işletmelerde marka tescili, satış hesabının güvencesidir. Amazon Brand Registry gibi programlar, ilgili pazardaki tescilli markayı şart koşar; tescil olmadan marka koruma araçları ve bazı satış özellikleri kapalı kalır. Rakip veya taklitçi, markanızı hedef ülkede önce tescil ettirirse hesabınıza şikayet dahi çekebilir.

Uygulamada öncelik sırası şöyle kurulur: önce Türkiye başvurusu tamamlanır; ciroda ağırlığı olan ilk pazarlar Madrid kapsamına alınır; AB toplu hedefse EUIPO belirlenir. Bütçe kısıtlıysa satışın fiilen yapıldığı ülkeler öne alınır; koruma, ihracat büyümesine paralel genişletilir. Türkiye sürecinin işleyişi için bkz. Türkiye'de Marka Tescil Süreci.

---

İlgili içerikler için bkz. Marka Hukuku, Marka Hukuku Rehberi, Marka Tescil Süresi Ne Kadar?, Aynı İsimde Marka Alınır Mı?.

Dipnotlar

1. 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu md. 7, md. 11, RG 10.01.2017/29944. ↩