Riskli Yapı Tespitinin İptali Davası Nasıl Açılır?

Riskli Yapı Tespitinin İptali Davası Nasıl Açılır?

İlgili hizmet sayfası → İnşaat ve Gayrimenkul Hukuku: Riskli yapı, kentsel dönüşüm ve arsa payı uyuşmazlıkları için çalışma alanı.

Kısa cevap: Riskli yapı tespiti bir idari işlem olduğundan iptali, idare mahkemesinde dava yoluyla istenir. Malik önce teknik heyete başvurur; heyet itirazı reddederse tespitin iptali istemiyle idari yargıya gider. Dava, 2577 sayılı İYUK md. 7 uyarınca tespitin ya da ret kararının tebliğinden itibaren otuz gün içinde açılır. Davalı idare taraf gösterilir ve dilekçede yürütmenin durdurulması talep edilir. Yürütmeyi durdurma kararı alınmadıkça idare, tahliye ve yıkıma girişebilir; bu nedenle davanın süresinde ve gerekçeli açılması belirleyicidir.

---

İptal Davasının Hukuki Zemini

Riskli yapı tespiti, Bakanlıkça lisanslandırılmış kuruluşun raporuna dayanan ve idarece tesis edilen bir işlemdir. 6306 sayılı Kanun md. 3 kapsamındaki bu tespit, kamu gücü kullanılarak yapıldığından idari işlem niteliği taşır. İdari işlemin hukuka aykırılığı ise ancak idari yargıda ileri sürülebilir.

Bu nedenle riskli yapı tespitinin iptali, adli mahkemede değil idare mahkemesinde istenir. Danıştay'ın yerleşik uygulamasında, bu tür davalarda tespitin hangi rapora ve hangi teknik veriye dayandığı mahkemece incelenir; işlemin yetki, şekil, sebep ve konu unsurları denetlenir.

---

Dava Açma Süresi ve Ön Koşul

İptal davasının önünde bir ön aşama vardır. Malik, tespitin tebliğinden itibaren on beş gün içinde teknik heyete itiraz eder. Heyet tespiti onaylayıp itirazı reddettiğinde, iptal davasının yolu açılır.

Süre bakımından 2577 sayılı İYUK md. 7 uygulanır: dava, ret kararının veya tespitin tebliğinden itibaren otuz gün içinde açılır. Bu süre hak düşürücü niteliktedir. Otuz gün geçtikten sonra açılan dava, esasa girilmeden süre aşımından reddedilir.

Önemli: Teknik heyete itiraz ile iptal davası birbirini tamamlayan iki ayrı yoldur. Heyete itiraz edilmeden doğrudan dava açmak veya heyet reddinden sonra otuz günlük süreyi kaçırmak, malikin tespiti tartışma imkânını ortadan kaldırır. Her iki süre de ayrı ayrı takip edilmelidir.

---

Yürütmenin Durdurulması Neden Kritik

İptal davası açılmış olması, tek başına tahliye ve yıkımı durdurmaz. Dava sürerken idare, kesinleşmiş tespite dayanarak işlemlere devam edebilir. Bu tabloyu değiştiren tek araç, yürütmenin durdurulması kararıdır.

Malik, dava dilekçesinde yürütmenin durdurulmasını gerekçeleriyle talep eder. Mahkeme, işlemin açıkça hukuka aykırı olması ve uygulanması hâlinde telafisi güç zararların doğması koşullarını birlikte değerlendirir. Yıkım gibi geri dönüşü olmayan bir sonuç söz konusu olduğunda, telafisi güç zarar koşulu somut biçimde ortaya konmalıdır.

---

Taraflar ve Davanın Sonuçları

Davanın davacısı, tespite konu yapının maliki ya da menfaati etkilenen ilgilidir. Davalı, tespiti tesis eden idaredir. Birden çok malikin bulunduğu yapılarda malikler ayrı ayrı veya birlikte dava açabilir.

Mahkeme tespiti hukuka aykırı bulursa iptal eder; bu durumda tespit ve ona bağlı tahliye ile yıkım işlemleri dayanaksız kalır. Talep reddedilirse tespit kesinleşir ve dönüşüm süreci kaldığı yerden işler. Yıkım gerçekleşmiş olsa dahi Yargıtay'ın yerleşik uygulamasında malikin arsa payı ve sözleşmeden doğan hakları sürer; iptal davası, dönüşümün sonraki aşamalarındaki hak arayışını kapatmaz.

---

Uygulamada

En sık hata, iptal davasını yürütmeyi durdurma talebi olmadan açmaktır. Bu durumda dava sürerken yıkım tamamlanabilir ve dava fiilen sonuçsuz kalır. Doğru tutum, dilekçede yürütmeyi durdurma istemini somut teknik ve hukuki gerekçelerle desteklemektir.

İkinci sık hata, teknik heyet aşamasını atlayıp doğrudan dava açmaya çalışmaktır. Sürecin bütünü ve dönüşüm kararının aşamaları Kentsel Dönüşümde Kat Malikleri ve Site Yönetimi rehberinde; itiraz usulünün ayrıntısı Riskli Yapı Tespitine Nasıl İtiraz Edilir içeriğinde ele alınır.

---

İlgili içerikler için bkz. İnşaat ve Gayrimenkul Hukuku, Kentsel Dönüşümde Kat Malikleri ve Site Yönetimi, Riskli Yapı Tespitine Nasıl İtiraz Edilir, Kentsel Dönüşüme Katılmayan Kat Maliki Ne Yapabilir.