İnternetten İndirdiğim Görseli Sitemde Kullanabilir miyim?

İnternetten İndirdiğim Görseli Sitemde Kullanabilir miyim?

İlgili hizmet sayfası → Telif Avukatı: Telif hakkı ihlalleri, lisans ve eser sözleşmeleri için hizmet sayfası.

Kısa cevap: Kural olarak hayır. İnternetten indirilen görselin sitenizde kullanımı, geçerli bir lisans yoksa telif ihlali oluşturur. Görselin herkese açık bir sayfada yayımlanmış olması kullanım izni anlamına gelmez. Lisanssız kullanımda FSEK md. 68 uyarınca üç kata kadar bedel talebiyle karşılaşma riski yüksektir; ihtarnamelerin çoğu tam da bu senaryodan doğar.

---

"İnternette Açık" Neden Serbest Anlamına Gelmez

Bir fotoğraf veya illüstrasyonun Google görsel aramasında çıkması, hak sahibinin kullanımına izin verdiğini göstermez. Telif koruması yayımla ortadan kalkmaz; eser sahibi çoğaltma ve umuma iletim haklarını elinde tutar. Görselin kaç sitede dolaştığı da sonucu değiştirmez; her yeni kullanım ayrı bir ihlaldir.

Ticari site, kurumsal blog ve e-ticaret sayfası için bu kural daha da serttir. Ticari kullanım, FSEK md. 35 kapsamındaki iktibas serbestisinin dışında kalır; alıntı savunması bu senaryoda tutmaz.

---

Lisans Türleri: Stok, Creative Commons, Royalty-Free

Güvenli kullanım lisansla başlar. Ücretli stok platformlarında (Shutterstock, Getty ve benzerleri) indirme, satın alınan lisans kapsamında kullanım hakkı verir; lisans tipi baskı adedi, mecra ve süre sınırı içerebilir.

Creative Commons görseller ücretsizdir ama koşulsuz değildir. CC BY atıf ister; CC BY-NC ticari kullanımı yasaklar; CC BY-ND türev çalışmayı (kırpma, renk değişikliği dahil) engeller. Ticari bir sitede CC BY-NC görsel kullanmak, ücretsiz kaynaktan alınmış olsa da ihlaldir.

"Royalty-free" ifadesi bedava demek değildir; kullanım başına ek ödeme yapılmadığını anlatır. Lisansın kendisi yine satın alınır veya platform koşulları kabul edilir.

---

Kaynak Göstermek İhlali Ortadan Kaldırmaz

En yaygın yanılgı budur. Görselin altına fotoğrafçının adını veya kaynak sitenin linkini yazmak, izin alınmadığı sürece kullanımı hukuka uygun hale getirmez. Atıf, ancak lisansın kendisi atıf koşuluyla kullanım izni veriyorsa (örneğin CC BY) anlam taşır.

Önemli: "Kaynak belirttim, sorun olmaz" savunması uygulamada işe yaramaz; hatta kullanımın bilinçli olduğunu gösterdiği için aleyhe delil niteliği taşıyabilir. İzin ile atıf farklı şeylerdir; atıf izni ikame etmez.

---

FSEK md. 68 Riski: Üç Kat Bedel

Lisanssız kullanım tespit edildiğinde hak sahibi, sözleşme yapılsaydı istenebilecek lisans bedelinin üç katına kadar talepte bulunabilir¹. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin yerleşik uygulamasında bedel, emsal lisans ücretleri üzerinden sözleşme kurulmuş gibi hesaplanır; görseli sonradan kaldırmak geçmiş kullanımın bedelini ortadan kaldırmaz.

Görsel ajansları Türkiye'de aktif biçimde otomatik tarama yapar ve toplu ihtarname gönderir. Küçük bir blog görseli için gelen talep, vekalet ücreti ve dava masrafıyla birlikte görselin lisans bedelinin onlarca katına ulaşabilir.

---

Güvenli Kullanım Kontrol Listesi

Yayımlamadan önce dört soruya cevap verin. Birincisi: lisans belgesi veya platform kaydı elimde mi? İkincisi: lisans ticari kullanımı ve kullandığım mecrayı kapsıyor mu? Üçüncüsü: atıf veya değişiklik yasağı gibi koşullar var mı ve bunlara uydum mu? Dördüncüsü: görselde tanınabilir kişi varsa ayrıca kişilik hakkı ve kişisel veri boyutu değerlendirildi mi?

Uygulamada En Sık Hata

Site sahipleri lisans kaydını saklamaz. Yıllar sonra gelen ihtarnamede kullanım hakkı aslında mevcuttur ama belge bulunamadığı için ödeme yapılır. İndirme tarihini, lisans türünü ve fatura veya platform kaydını görsel bazında arşivleyin; bu arşiv gelecekte en güçlü savunmanızdır.

Stratejik Not

İhtarname aldıysanız talebi sessizce ödemeden önce iki noktayı kontrol ettirin: karşı tarafın hak sahipliği zinciri belgeli mi ve talep edilen bedel emsal lisans ücretleriyle orantılı mı? Uygulamada talepler pazarlığa açıktır; hak sahipliği zayıfsa veya bedel şişkinse müzakereyle ciddi indirim mümkündür.

---

İlgili içerikler için bkz. Telif Hukuku, İnternette Telif İhlali, Fotoğrafım İzinsiz Kullanıldı, Ne Yapabilirim?, Sosyal Medyada Fotoğraf Kullanımı.

Dipnotlar

1. 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu md. 35, md. 68, RG 13.12.1951/7981. ↩