Fotoğrafım İzinsiz Kullanıldı, Ne Yapabilirim?
Çektiğiniz fotoğrafın izinsiz kullanılması halinde haklarınız: FSEK kapsamında üç kat bedel, ihtarname, içerik kaldırma ve tazminat davası süreci.
Fotoğrafım İzinsiz Kullanıldı, Ne Yapabilirim?
İlgili hizmet sayfası → Telif Avukatı — Telif hakkı ihlalleri, lisans ve eser sözleşmeleri için hizmet sayfası.
Kısa cevap: Çektiğiniz fotoğraf FSEK kapsamında eser olarak korunur; izinsiz kullanan kişiden kullanımın durdurulmasını ve bedel talep edebilirsiniz. FSEK md. 68; sözleşme yapılmış olsaydı istenebilecek bedelin üç katına kadar talep hakkı tanır. Talep; ticari bir şirkete, bir haber sitesine veya bir sosyal medya hesabına karşı ileri sürülebilir.
Bu yazı fotoğrafı çeken kişinin haklarını konu alır. Fotoğrafta görünen kişinin hakları; kişilik hakkı ve kişisel veri boyutuyla ayrı bir rejime tabidir.
1. Delil Toplayın
Harekete geçmeden önce kullanımı belgeleyin. İhlalin yapıldığı sayfanın tarihli ekran görüntüsünü alın; URL görünür olsun. Yaygın veya ticari kullanımlarda noter aracılığıyla dijital tespit tutanağı düzenletin. Kendi hak sahipliğinizi gösterin: RAW/orijinal dosya, EXIF verisi, ilk yayın tarihi ve yayın yeri.
Önemli: İçerik kaldırma talebinden önce delil tespitini tamamlayın. Karşı taraf uyarıyı alır almaz içeriği siler; delil yoksa tazminat talebi ispatsız kalır.
2. İhtarname Gönderin
Noter kanalıyla gönderilen ihtarnamede; kullanımın derhal durdurulması, fotoğrafın kaldırılması ve lisans bedeli talep edilir. Ticari kullanımlarda ihtarname çoğu zaman dava gerekmeden sulh ile sonuçlanır.
Bedel belirlenirken; fotoğrafın niteliği, kullanım süresi, mecra ve ticari değer dikkate alınır. Meslek birliği tarifeleri ve emsal lisans bedelleri hesaplamaya dayanak yapılır.
3. Platform Üzerinden Kaldırma Talep Edin
Sosyal medya ve içerik platformları telif ihlali bildirim mekanizması işletir. Instagram, Facebook, X ve YouTube; hak sahipliği belgeleriyle yapılan bildirimlerde içeriği kaldırır. YouTube tarafında Content ID sistemi otomatik eşleştirme sağlar.
Yurt içi sitelerde; FSEK Ek md. 4 uyarınca içerik ve yer sağlayıcıya uyar-kaldır bildirimi yapılır. Kaldırılmazsa erişim engeli talebiyle yargı yoluna gidilir.
4. Dava Yolu: Üç Kat Bedel ve Tazminat
İhtarname ve platform bildirimi sonuç vermezse; fikri ve sınai haklar hukuk mahkemesinde dava açılır.
FSEK md. 68 uyarınca; izin alınsaydı ödenecek bedelin üç katına kadar talep mümkündür. Yargıtay uygulaması; restoranda TV yayını kararında görüldüğü üzere üç kat bedeli sözleşme ilişkisi kurulmuş gibi hesaplar.
Manevi haklar ayrıca korunur. Fotoğrafın adınız belirtilmeden yayımlanması FSEK md. 15 (adın belirtilmesi hakkı); kırpılarak veya değiştirilerek kullanılması FSEK md. 16 (eserde değişiklik yasağı) kapsamında ayrı manevi tazminat doğurur1.
Kullanım aynı zamanda ticari reklamda gerçekleşmişse; izinsiz kullanım dijital reklamda telif lisans zinciri bakımından reklam vereni ve ajansı birlikte sorumlu kılar.
Sık Karşılaşılan İki Yanılgı
"İnternette açıktı, herkes kullanabilir" savunması geçersizdir. Fotoğrafın erişilebilir olması; kullanım izni anlamına gelmez. Kaynak göstermek de tek başına ihlali ortadan kaldırmaz; FSEK md. 35 iktibas serbestisi dar yorumlanır ve ticari kullanımı kapsamaz.
"Fotoğrafta ben varım, istediğim gibi kullanırım" yaklaşımı da hatalıdır. Fotoğraftaki kişi ile fotoğrafın eser sahibi farklı kişilerse; her ikisinin izni ayrı ayrı gerekir.
İlgili içerikler için bkz. Sosyal Medyada Fotoğraf Kullanımı, İnternette Telif İhlali, Sosyal Medyada Telif İhlali, Telif Hukuku.
Dipnotlar
-
5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu md. 15, md. 16, md. 68, Ek md. 4, RG 13.12.1951/7981. ↩
Sonraki dosya · Soru
Gizli Reklam Cezası Ne Kadar?
Dosyayı aç →