Başka Sitenin Verilerini Çekmek Yasal mı?

Question

Accepted Answer

Başka Sitenin Verilerini Çekmek Yasal mı?

İlgili hizmet sayfası → Fikri Mülkiyet Avukatı: Marka, telif, haksız rekabet ve dijital hukuk uyuşmazlıkları için hizmet sayfası.

Kısa cevap: Başka sitenin verilerini çekmek tek bir kurala bağlanamaz; cevap verinin niteliğine ve kullanım biçimine göre değişir. Kamuya açık, olgusal ve tekil verilerin gözlem amaçlı kullanımı çoğu durumda serbesttir. Buna karşılık bir veri tabanının sistematik biçimde kopyalanması, kişisel verilerin kazınması veya rakip sitenin emek ürünü içeriğinin devralınması; FSEK, KVKK ve haksız rekabet hükümleri karşısında ciddi risk taşır.

1. Veri Tabanı Koruması: FSEK Katmanı

FSEK, veri tabanlarını iki ayrı düzeyde korur. İçeriğin seçilmesi ve düzenlenmesinde yaratıcılık varsa veri tabanı işlenme eser sayılır. Yaratıcılık bulunmasa bile, FSEK Ek md. 8 uyarınca içeriğin oluşturulmasına esaslı yatırım yapan veri tabanı yapımcısı, içeriğin önemli bir kısmının izinsiz çıkarılmasını ve yeniden kullanılmasını engelleyebilir¹.

Sonuç: bir sitenin arkasındaki yapılandırılmış veri kümesini toplu halde çekmek, tek tek veriler korunmasa dahi yapımcı hakkını ihlal edebilir.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 10.12.2024 tarihli, E. 2023/499, K. 2024/8878 sayılı kararında; at yarışı kayıtlarının FSEK anlamında veri tabanı niteliğini ve bu veri tabanının izinsiz, ticari amaçlı kullanıldığı iddiasını incelemiştir. Karar, olgusal kayıtlardan oluşan bir derlemenin dahi veri tabanı koruması tartışmasına konu olabildiğini gösterir. Verinin tek başına korunmaması, o veriyi toplayıp düzenleyen yapının serbestçe kopyalanabileceği anlamına gelmez; scraping projelerinde asıl risk bu ayrımın gözden kaçırılmasıdır.

2. Emek İlkesi ve Haksız Rekabet

Eser niteliği taşımayan içerikler için ikinci katman devreye girer. FSEK md. 84, bir emek ürününün kopyalanarak çoğaltılıp yayılmasına karşı haksız rekabet hükümlerine atıf yapar. TTK md. 54 ve md. 55 ise başkasının iş ürünlerinden yetkisiz yararlanmayı ve emek sonuçlarının devralınmasını haksız rekabet sayar.

Rakip sitenin fiyat listesini, ürün açıklamalarını veya ilan havuzunu çekip kendi sitesinde ticari amaçla kullanan girişim, telif tartışmasına hiç girmeden haksız rekabet davasıyla karşılaşabilir. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin yerleşik uygulamasında, başkasının emek ve masrafla oluşturduğu iş ürününden doğrudan yararlanma haksız rekabet olarak nitelendirilir. Benzer bir senaryo için ürün açıklamalarının kopyalanması sayfasına bakılabilir.

3. KVKK Boyutu: Kişisel Veri Kazıma

Çekilen veri kişileri tanımlıyorsa tablo değişir. İsim, e-posta, telefon, kullanıcı profili ve yorumlar kişisel veridir; internette herkese açık olması, bunları serbestçe toplanabilir kılmaz. KVKK md. 5 uyarınca işleme için hukuki dayanak gerekir ve ilgili kişinin verisini yayımlama amacı, üçüncü kişilerin o veriyi kazıyıp pazarlama listesine dönüştürmesini kapsamaz.

Önemli: Kişisel Verileri Koruma Kurulunun yerleşik yaklaşımında, kamuya açık kaynaklardan toplanan kişisel verilerin amaç dışı kullanımı hukuka aykırı işleme sayılır ve idari para cezasına konu olur. Scraping projesinde kişisel veri varsa, proje bir veri koruma projesi olarak da planlanmalıdır.

4. Kullanım Koşulları ve Teknik Engeller

Sitelerin kullanım koşulları çoğu zaman otomatik veri çekmeyi açıkça yasaklar. Bu koşullar taraflar arasında sözleşmesel etki doğurabilir; robots.txt ve erişim engellerinin aşılması ise dürüstlük kuralına aykırılığın göstergesi olarak uyuşmazlıkta aleyhe delil oluşturur. Teknik olarak erişilebilir olmak ile hukuken kullanılabilir olmak aynı şey değildir.

5. Hangi Veri Serbest, Hangi Kullanım Riskli?

Ayrım kabaca şöyle çizilebilir. Düşük riskli alan: kamuya açık olgusal verilerin sınırlı miktarda, analiz veya araştırma amaçlı kullanımı; fiyat karşılaştırması gibi kamu yararı boyutu olan ve kaynak sitenin pazarını ikame etmeyen kullanımlar. Yüksek riskli alan: veri kümesinin sistematik ve toplu kopyalanması, çekilen veriyle kaynak siteye rakip hizmet kurulması, kişisel veri kazıma ve teknik engellerin aşılması.

Stratejik Not: Uygulamada scraping uyuşmazlıkları nadiren tek hukuki zeminde yürür; davacılar FSEK, haksız rekabet ve sözleşme ihlalini birlikte ileri sürer. Veri çekmeye dayalı bir iş modeli kuruyorsanız, hangi veriyi hangi kaynaktan hangi amaçla çektiğinizi belgeleyen bir hukuki analiz yaptırın ve mümkünse kaynak siteyle lisans görüşmesini deneyin. Dava riski, iş modelinin merkezindeki veriyle birlikte büyür.

İlgili içerikler için bkz. Haksız Rekabet, Web Sitemdeki Yazılar Kopyalandı, Ne Yapabilirim?, Ürün Açıklamalarımı Rakibim Kopyalıyor, Ne Yapabilirim?, Haksız Rekabet Hukuku.

5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu md. 84, Ek md. 8, RG 13.12.1951/7981. ↩

Başka Sitenin Verilerini Çekmek Yasal mı?