Vekâlet Görevinin Kötüye Kullanılması Davasında Zamanaşımı Var mı?

Vekâlet Görevinin Kötüye Kullanılması Davasında Zamanaşımı Var mı?

İlgili çalışma alanı → İnşaat ve Gayrimenkul Hukuku: Tapu iptali ve tescil, vekâlet ilişkisinden doğan taşınmaz uyuşmazlıkları için çalışma alanı.

Kısa cevap: Hayır. Vekâlet görevinin kötüye kullanılması hukuki sebebine dayanan tapu iptali ve tescil davası ne zamanaşımına ne de hak düşürücü süreye tabidir; vekil eden tapunun iptalini her zaman isteyebilir. Ancak Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 28.05.2025 tarihli kararında, devirden on altı yıl sonra dava açılmasını vekâletin devir amacıyla iradi olarak verildiğinin göstergesi saymış ve 4721 sayılı Kanun md. 2'deki dürüstlük kuralı uyarınca davanın reddi gerektiğine karar vermiştir. Süre yokluğu, gecikmenin sonuçsuz kalacağı anlamına gelmez.

---

Dava Neden Süreye Bağlı Değildir

Vekilin kötüye kullanma kastıyla ve bunu bilen bir alıcıyla yaptığı devir, vekil edeni bağlamaz; alıcı adına oluşan tescil 4721 sayılı Kanun md. 1024 anlamında yolsuzdur. Yolsuz tescile karşı gerçek hak sahibinin açacağı dava ayni hakka dayanır ve mülkiyet hakkı zamanaşımına uğramaz. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun E. 2023/493, K. 2025/356 sayılı kararındaki ifadeyle, vekâlet görevinin kötüye kullanılması hukuki sebebine dayanılarak açılan tapu iptali ve tescil davaları hiçbir süreye bağlı değildir.

Bu yönüyle dava, aldatmanın öğrenilmesinden itibaren bir yıllık hak düşürücü süreye tabi olan hile davasından ve on yıllık zamanaşımına bağlı inançlı işlem davasından ayrılır. İrade sakatlığına dayanan sürelerin işleyişi için irade sakatlığı nedeniyle sözleşme iptali süresi ne kadar sorusu incelenebilir.

Tazminat Talebi Bakımından Süre

Taşınmaz iyiniyetli bir üçüncü kişiye geçmiş ve tapu iptali mümkün değilse, vekil edenin vekile karşı talebi sözleşmeye aykırılıktan doğan tazminattır. Bu talep, 6098 sayılı Kanun md. 147/5 uyarınca vekâlet sözleşmesinden doğan alacaklar için öngörülen beş yıllık zamanaşımına tabidir; süre, zararın doğduğu ve alacağın muaccel olduğu tarihten işler. Kötüniyetli alıcıya karşı haksız fiil sorumluluğu ise 6098 sayılı Kanun md. 72 uyarınca zararın ve tazminat yükümlüsünün öğrenilmesinden itibaren iki yıl, her hâlde fiilden itibaren on yıl içinde ileri sürülür. Tapu iptali süresiz olsa da, terditli tazminat talebinin bu sürelere takılmaması için davanın gecikmeden açılması gerekir.

Önemli: Hukuk Genel Kurulu, on altı yıllık sessizliği bir zamanaşımı savunması olarak değil, işlemin iradi olduğuna ilişkin bir delil ve dürüstlük kuralı bakımından bir ölçüt olarak değerlendirmiştir. Devri öğrenen vekil eden, öğrenme tarihini belgelemeli, vekile ihtarname göndererek 6098 sayılı Kanun md. 508 uyarınca hesap istemeli ve makul sürede dava açmalıdır. Yıllarca susmak, kötüye kullanma iddiasını fiilen çürütür.

Sessizliğin Delil Değeri

Kurul kararındaki azınlık görüşü, uzun süre dava açılmamasının yalnızca delil olarak değerlendirilmesi gerektiğini, dürüstlük kuralına başvurulmasının gereksiz olduğunu savunmuştur. Çoğunluk ise her iki gerekçeyi birlikte kullanmıştır. Bu farkın pratik sonucu, davacının sessizliği makul biçimde açıklaması (yurt dışında yaşama, devri geç öğrenme, vekile duyulan güven) hâlinde bile hâkimin, geçen süre ve davalının taşınmaza yaptığı yatırım gibi olguları gözeterek davayı reddedebilmesidir. Kararın ayrıntısı için vekâlet görevinin kötüye kullanılmasında kasıt ve üçüncü kişinin iyiniyeti sayfasına bakılabilir.

Uygulamada

Devir öğrenilir öğrenilmez tapu kaydı örneği alınmalı, vekile noter aracılığıyla ihtarname gönderilmeli ve vekâletname azledilerek azil tapu müdürlüğüne bildirilmelidir. Bu adımlar hem öğrenme tarihini sabitler hem de sonraki devirlerde alıcıların iyiniyet savunmasını zayıflatır. Davanın kurgusu ve delil planı için vekâlet görevinin kötüye kullanılması ve tapu iptali makalesi esas alınmalıdır.

---

İlgili içerikler için bkz. Vekâlet Görevinin Kötüye Kullanılması ve Tapu İptali, Vekâletle Satılan Taşınmaz Geri Alınabilir mi? ve İnşaat ve Gayrimenkul Hukuku.