Sosyal Medyada Çekiliş Yapmak Yasal Mı?

Sosyal Medyada Çekiliş Yapmak Yasal Mı?

İlgili hizmet sayfası → Fikri Mülkiyet Avukatı: Marka, telif, haksız rekabet ve dijital hukuk uyuşmazlıkları için hizmet sayfası.

Kısa cevap: Sosyal medyada çekiliş yapmak kural olarak yasaldır; ancak ikramiyenin niteliğine ve değerine göre Milli Piyango İdaresi izni gerekebilir. Katılımın bedelsiz olduğu ve ikramiye değerinin İdarenin duyurduğu alt sınırın altında kaldığı kampanyalar izin kapsamı dışında kalır. Katılım karşılığında para alınan ve sonucu şansa bağlı her oyun ise izinden bağımsız olarak yasa dışıdır.

---

1. Promosyon, Çekiliş ve Piyango Ayrımı

Hukuki rejimi belirleyen soru şudur: Kazananı şans mı belirliyor? Koşulu yerine getiren herkese hediye verilen kampanyalar çekiliş sayılmaz; bunlar promosyondur ve izin gerektirmez. Kazananın kura, algoritma veya rastgele seçimle belirlendiği her kampanya ise karşılığı nakit olmayan piyango niteliğindedir.

Katılımın bir bedele bağlandığı ve sonucun şansa dayandığı oyunlar ayrı bir kategoridir. Bu tür oyunları düzenleme yetkisi münhasıran devlete aittir; izinsiz düzenlenmesi 7258 sayılı Kanun kapsamında suç oluşturur¹.

---

2. Milli Piyango İdaresi İzni Ne Zaman Gerekir

Mal veya hizmet tanıtımı amacıyla, karşılığı nakit olmayan ikramiye vaat eden çekilişler Milli Piyango İdaresi iznine tabidir. İzin başvurusu çekilişten önce yapılır; ikramiye listesi, çekiliş tarihi ve katılım koşulları İdareye sunulur.

İdare, uygulamada her yıl bir alt sınır duyurur. İkramiyenin toplam değeri bu sınırın altında kalıyorsa izin aranmaz. Sınırın üzerindeki her kampanya için izin, noter huzurunda çekiliş ve sonuç ilanı zorunludur. "Takip et, yorum yap, kazan" formatındaki sosyal medya çekilişleri de ikramiye değeri sınırı aşıyorsa bu rejime tabidir.

Önemli: Çekilişin sosyal medyada yapılması izin yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. Mecra değişir; hukuki nitelik değişmez. İzin eşiğini aşan ikramiyeli bir Instagram çekilişi, gazete kuponu çekilişiyle aynı kurallara tabidir.

---

3. İzinsiz Çekilişin Yaptırımı

İzin alınması gerekirken alınmadan düzenlenen çekiliş, idari para cezası ve ikramiyeye el koyma yaptırımıyla karşılaşır. Katılım bedelli ve şansa dayalı bir oyun kurgusu varsa sorumluluk cezai boyuta taşınır.

Uygulamada en sık hata, ikramiye değeri eşiği aşan çekilişlerin "hediye kampanyası" adı altında duyurulmasıdır. İsimlendirme sorumluluğu etkilemez; denetimde kampanyanın fiili işleyişine bakılır.

---

4. Katılımcı Verileri ve KVKK

Çekiliş katılımcılarından ad, telefon, adres gibi veriler toplanır; bu işlem kişisel veri işlemedir. Katılımcılara aydınlatma metni sunulmalı, veriler yalnızca çekilişin yürütülmesi amacıyla işlenmelidir. Çekiliş verilerinin sonradan pazarlama amacıyla kullanılması, KVKK md. 5 kapsamında ayrı bir hukuki sebep ve kural olarak açık rıza gerektirir.

Kazananın adının ilan edilmesi de veri işlemedir. Katılım koşullarında bu ilanın yapılacağı açıkça belirtilmelidir.

---

5. Reklam Kuralları ve Şeffaflık

Çekiliş duyurusu ticari reklamdır; Ticaret Bakanlığı denetimindeki reklam mevzuatına tabidir. Katılım koşulları, ikramiye, çekiliş tarihi ve sonuç ilan yöntemi açık biçimde duyurulmalıdır. Belirsiz koşullu, yanıltıcı veya sonucu ilan edilmeyen çekilişler aldatıcı ticari uygulama olarak yaptırıma bağlanır.

Rakip işletmeler yönünden de sonuç doğar: Yanıltıcı çekiliş kampanyası, dürüstlük kuralına aykırı satış yöntemi olarak haksız rekabet oluşturabilir. Bu çerçeve için haksız rekabet hükümleri esas alınır.

---

Uygulamada Kontrol Listesi

Çekiliş duyurusundan önce üç soru yanıtlanmalıdır: Kazananı şans mı belirliyor, ikramiye değeri izin eşiğini aşıyor mu, katılımcı verileri için aydınlatma ve rıza altyapısı hazır mı? Üç sorunun da yanıtı netleşmeden kampanya yayına alınmamalıdır.

---

İlgili içerikler için bkz. Dijital Pazarlama KVKK Uyumu, Gizli Reklam Cezası Ne Kadar?, Sosyal Medyada Aldatıcı Reklam, Haksız Rekabet.

Dipnotlar

1. 7258 sayılı Futbol ve Diğer Spor Müsabakalarında Bahis ve Şans Oyunları Düzenlenmesi Hakkında Kanun, RG 29.04.1959/10193; 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu md. 5, RG 07.04.2016/29677. ↩