Sosyal Medyada Yapay Zeka İçeriğine Etiket Koymak Zorunlu mu?

Sosyal Medyada Yapay Zeka İçeriğine Etiket Koymak Zorunlu mu?

İlgili hizmet sayfası → Fikri Mülkiyet Avukatı: Marka, telif, haksız rekabet ve dijital hukuk uyuşmazlıkları için hizmet sayfası.

Kısa cevap: Yapay zeka içeriği etiket zorunluluğu, mevzuatta doğrudan "her paylaşıma etiket" biçiminde düzenlenmiş değildir; ancak tüketiciyi yanıltmama ilkesi bu sonucu doğurur. Yapay zeka ile üretilmiş bir görsel veya video gerçek gibi sunulur ve tüketicinin kararını etkilerse, bu bir aldatıcı ticari uygulama sayılır. Ölçü TKHK md. 61 ve Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği'dir.

Belirleyici olan içeriğin yapay zeka ile üretilmiş olması değil, izleyicide yanlış bir izlenim yaratmasıdır.

---

1. Ölçü: Tüketiciyi Yanıltmama

Hukuki eşik, teknolojinin adı değil sonucudur. Bir görselin yapay zeka ile üretildiği açıkça anlaşılıyorsa sorun doğmaz. Sorun; yapay olarak üretilmiş bir ürün, mekan veya sonuç gerçekmiş gibi gösterilip tüketicinin satın alma kararını etkilediğinde ortaya çıkar.

Örneğin var olmayan bir ürün sonucunu gerçek çekim gibi sunmak; veya bir hizmetin etkisini yapay görselle abartmak, aldatıcı uygulama kapsamına girer. Bu değerlendirme, içeriğin ortalama tüketicide bıraktığı izlenime göre yapılır.

Önemli: "Herkes yapay zeka kullanıyor, belli oluyor" savunması tek başına koruma sağlamaz. Belirleyici olan, hedef kitlenin içeriği gerçek sanıp sanmayacağıdır. Tereddüt varsa, görünür bir etiket riski ortadan kaldırır.

---

2. Reklam ve Örtülü Reklam İlişkisi

İçerik bir ürün veya hizmeti tanıtıyorsa, önce reklam kurallarına tabidir. Reklam olduğu anlaşılmayan tanıtım örtülü reklam sayılır ve yasaktır. Yapay zeka ile üretilmiş görsel, bu tanıtımın içine yerleştirildiğinde iki katmanlı bir sorumluluk doğar: hem reklamın açıkça reklam olarak işaretlenmesi, hem de görselin gerçeği çarpıtmaması gerekir.

Reklam Kurulu'nun yerleşik uygulamasında; tüketiciyi ürünün gerçek nitelikleri konusunda yanıltan görsel sunumlar aldatıcı reklam kabul edilir. Yapay zeka ürünü görseller de bu ölçüye tabidir.

---

3. Platform Politikası ile Hukuki Yükümlülük Farkı

Sosyal medya platformları kendi kurallarıyla yapay zeka içeriğine etiketleme getirmiştir. Bu platform kuralı ile hukuki yükümlülük aynı şey değildir. Platform etiketi koymamak hesabın kısıtlanmasına yol açabilir; hukuki yaptırım ise TKHK ve haksız rekabet hükümlerinden doğar.

Bir içerik platform kurallarına uygun görünse bile, tüketiciyi yanıltıyorsa idari yaptırımdan kurtulamaz. İki rejimi ayrı ayrı değerlendirmek gerekir.

---

4. Influencer'ın Kişisel Sorumluluğu

Tanıtımı yapan içerik üreticisi, paylaşımın sonucundan kişisel olarak sorumludur. Reklam veren ile influencer arasındaki sözleşme, tüketiciye karşı sorumluluğu ortadan kaldırmaz. Yapay zeka ile üretilmiş yanıltıcı bir tanıtımda; reklam veren, ajans ve içerik üreticisi birlikte muhatap olabilir.

Bu sorumluluğun sınırlarına dair ayrıntı için sosyal medyada aldatıcı reklam ve tüketici hukuku makalesine bakılabilir.

---

Uygulamada

En sık yapılan hata; yapay zeka görselini "sadece estetik amaçlı" sayıp etiketsiz paylaşmaktır. Görsel bir ürünü, sonucu veya deneyimi temsil ediyorsa, estetik ile tanıtım çizgisi bulanıklaşır. Böyle bir içerik yanıltıcı bulunursa, sonuç idari para cezası ve içeriğin durdurulması olur¹.

Pratik kural nettir: içerik bir ürün veya hizmet algısını etkiliyorsa ve gerçek çekimden ayırt edilemiyorsa, görünür bir "yapay zeka ile üretildi" ibaresi konur. Bu ibare hem tüketici hukuku hem de haksız rekabet riskini birlikte azaltır.

---

İlgili içerikler için bkz. Karalama ve Yanıltıcı Reklam, Sosyal Medyada Aldatıcı Reklam ve Tüketici Hukuku, Instagram Fenomeni Reklam Etiketi Zorunlu mu?, Haksız Rekabet.

Dipnotlar

1. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun md. 61, RG 28.11.2013/28835. ↩