Logomu Tasarlayan Tasarımcının Telif Hakkı Var Mı?

Logomu Tasarlayan Tasarımcının Telif Hakkı Var Mı?

İlgili hizmet sayfası → Telif Avukatı: Telif hakkı ihlalleri, lisans ve eser sözleşmeleri için hizmet sayfası.

Kısa cevap: Evet, vardır. Logo özgün bir grafik tasarımsa FSEK kapsamında eser sayılır ve eser sahibi, logoyu fiilen çizen tasarımcıdır. Bedelini ödemiş olmanız hakları kendiliğinden size geçirmez. Mali hakların devri FSEK md. 52 uyarınca yazılı sözleşme gerektirir; sözleşmede devredilen haklar tek tek gösterilmelidir.

Sipariş verip parasını ödediği logonun telifini almadığını yıllar sonra fark eden işletme sayısı azımsanmayacak kadar fazladır. Sorun çoğu zaman marka değeri büyüdükten sonra ortaya çıkar.

---

1. Logo Eser midir?

FSEK md. 4; grafik eserleri güzel sanat eserleri arasında sayar. Ölçüt estetik değer ve sahibinin hususiyetidir. Özgün çizim, tipografi düzenlemesi ve renk kompozisyonu içeren logo bu eşiği aşar. Hazır fontla yazılmış sade bir kelime işareti ise eser eşiğinin altında kalabilir; bu durumda koruma telif üzerinden değil, marka tescili üzerinden sağlanır.

Logonun eser sayılması şu sonucu doğurur: hakların ilk sahibi, siparişi veren işletme değil, logoyu yaratan tasarımcıdır.

---

2. Sipariş İlişkisi Hakları Geçirmez

Yaygın yanılgı şudur: "Parasını ödedim, logo benimdir." Ödeme, iş görme borcunun karşılığıdır; telif haklarının devrini kendiliğinden içermez. FSEK md. 52; mali haklara ilişkin sözleşme ve tasarrufların yazılı olmasını ve konusu olan hakların ayrı ayrı gösterilmesini şart koşar¹. Yazılı devir yoksa çoğaltma, yayma, umuma iletim gibi mali haklar tasarımcıda kalır.

E-posta yazışması veya fatura bu şartı karşılamaz. "Tüm haklar devredilmiştir" gibi genel bir cümle de tartışmalıdır; hangi hakların devredildiği tek tek yazılmalıdır.

Önemli: Devir sözleşmesi yapılmamışsa tasarımcı; logonun farklı mecralarda kullanımına itiraz edebilir, ek bedel isteyebilir, hatta FSEK md. 68 üzerinden üç kat bedele kadar talepte bulunabilir. Marka yatırımı büyüdükçe bu riskin maliyeti artar.

---

3. Devir Alınmamışsa Ne Yapılmalı?

Mevcut durumda logo aktif kullanılıyorsa ve elinizde yazılı devir yoksa; tasarımcıyla sonradan devir sözleşmesi yapın. Sözleşmede çoğaltma, yayma, umuma iletim, işleme ve dijital kullanım hakları ayrı ayrı sayılmalı; süre, mecra ve coğrafya sınırsız devir açıkça yazılmalıdır. Manevi haklar devredilemez; ancak tasarımcının adının belirtilmemesine muvafakati sözleşmeye eklenebilir.

Tasarımcıya ulaşılamıyorsa risk analizi yapılır: kullanım süresi, tasarımcının bilgisi dahilinde kullanım ve sessiz kalma olguları savunmada değerlendirilir. Sözleşme pratiği için Telif Lisans ve Devir Sözleşmesi rehberi yol gösterir.

---

4. Marka Tescili Telif Sorununu Çözer mi?

Hayır. Marka tescili size işaret üzerinde sınai hak verir; tasarımcının telif hakkını ortadan kaldırmaz. İki koruma ayrı rejimlerdir ve çatışabilir. Tasarımcı, telif hakkına dayanarak marka tesciline karşı hükümsüzlük iddiası dahi ileri sürebilir; SMK md. 6/6 önceki fikri mülkiyet hakkını nispi ret ve hükümsüzlük nedeni sayar.

Doğru sıralama şudur: önce yazılı telif devri, sonra marka başvurusu. Devir belgesi, hem tescil sürecinde hem olası uyuşmazlıkta işletmenin en güçlü dayanağıdır.

---

Uygulamada En Sık Hata

Ajansla çalışan işletmelerde zincir kopukluğu sık görülür: logo ajans adına çalışan veya serbest bir tasarımcıya çizdirilmiştir; ajans müşteriye devir taahhüt etmiş ama tasarımcıdan yazılı devir almamıştır. Devir zinciri tasarımcıdan başlamıyorsa müşteriye geçen hak da eksiktir. Sözleşmeye, ajansın hak zincirini belgeleme yükümlülüğü eklenmelidir.

---

İlgili içerikler için bkz. Telif Lisans ve Devir Sözleşmesi, Çalışanın Yazdığı Yazılımın Telif Sahipliği, Görsel İşitsel İçerik Sözleşmeleri, Telif Hukuku.

Dipnotlar

1. 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu md. 4, md. 52, md. 68, RG 13.12.1951/7981. ↩