Tasarım Tescili ile Marka Tescili Arasındaki Fark Nedir?

Tasarım Tescili ile Marka Tescili Arasındaki Fark Nedir?

İlgili hizmet sayfası → Tasarım Avukatı: Tasarım tescili, tecavüz ve hükümsüzlük uyuşmazlıkları için hizmet sayfası.

Kısa cevap: Tasarım tescili ile marka tescili farklı şeyleri korur. Tasarım, bir ürünün veya parçasının görünümünü (biçim, hat, renk, doku) korur ve bunun için yenilik ve ayırt edicilik aranır; koruma süreye bağlıdır. Marka ise bir mal veya hizmetin ticari kaynağını gösteren işareti korur ve süresiz olarak yenilenebilir. Aynı görsel unsur, koşulları taşıyorsa her iki korumadan birlikte yararlanabilir.

Doğru tescili seçmek, korumanın amacına bağlıdır: ürünün görünümünü mü, yoksa markanın kaynak gösterme işlevini mi koruyorsunuz.

---

Neyi Korurlar

Tasarım koruması, ürünün estetik veya işlevsel olmayan görünümüne yöneliktir. Bir mobilyanın formu, bir ambalajın şekli, bir ekran arayüzünün düzeni tasarım olarak tescillenir. Korumanın temeli, tasarımın daha önce kamuya sunulmuş tasarımlardan farklı ve ayırt edici olmasıdır.

Marka koruması ise işaretin kaynak gösterme işlevine dayanır. Bir kelime, logo, şekil veya bunların birleşimi, mal ve hizmetin hangi işletmeden geldiğini gösterdiği için korunur. Marka, tüketici zihnindeki bağlantıyı; tasarım ise ürünün görsel kimliğini güvence altına alır.

Önemli: Tasarımda koruma, tescil edilen görünümle sınırlıdır ve ürünün estetik özelliğini kapsar. Markada ise koruma, işaretin tescil edildiği mal ve hizmet sınıflarıyla sınırlıdır. İki korumanın kapsamı farklı mantıkla belirlenir.

---

Koruma Süresi Farkı

Fark en belirgin biçimde sürede ortaya çıkar. Tasarım koruması beş yıllık dönemlerle en çok yirmi beş yıl sürebilir; bu üst sınır aşılamaz. Marka koruması ise on yıllık dönemlerle sınırsız kez yenilenebilir. Kullanıldığı ve yenilendiği sürece marka kalıcı bir hak sağlar¹.

Bu ayrım stratejik bir sonucu doğurur. Uzun vadede ticari kimliğin taşıyıcısı olan bir görsel unsur için marka, süreli tasarıma göre daha kalıcı bir koruma sunar.

---

Logo İçin Hangisi Gerekir

Bir logo, kural olarak marka tescili konusudur; çünkü işlevi malın kaynağını göstermektir. Logonun ayırt edici bir grafik olması, onu marka korumasına elverişli kılar. Süresiz yenilenebilir olması nedeniyle logo için birincil koruma markadır.

Sık Karşılaşılan Yanılgı

"Logomu tasarım olarak tescil ettirdim, artık tümüyle korunuyorum" düşüncesi eksiktir. Tasarım tescili logoyu yalnızca yirmi beş yıla kadar ve görünüm olarak korur; kaynak gösterme işlevini marka gibi süresiz güvenceye almaz. Uzun ömürlü bir logo için tasarıma güvenmek, korumanın bir gün sona ermesi riskini taşır.

---

Kümülatif Koruma İmkanı

Aynı görsel unsur, koşulları sağladığında hem tasarım hem marka olarak tescillenebilir. Örneğin ayırt edici bir ambalaj şekli; yeni ve ayırt edici olduğu için tasarım, kaynak gösterdiği için de üç boyutlu marka olarak korunabilir. Buna kümülatif koruma denir.

Kümülatif koruma, farklı zaman ve kapsam avantajlarını birleştirir. Tasarım, ürünün piyasaya sürüldüğü ilk yıllarda hızlı ve geniş görünüm koruması sağlar; marka ise uzun vadede kaynak gösterme işlevini süresiz güvence altına alır.

---

Uygulamada Ne Yapmalı

Karar, korunacak unsurun işlevine göre verilir. Ürünün biçimi öne çıkıyorsa tasarım; ticari kimlik ve kaynak gösterme önceliğindeyse marka tercih edilir. Uzun ömürlü ve ayırt edici bir görsel için her iki tescili birlikte yapmak, koruma boşluğunu kapatır.

Başvuru öncesi, unsurun yenilik ve ayırt edicilik yönünden değerlendirilmesi belirleyicidir. Yanlış koruma türü seçildiğinde, hem ücret boşa gider hem de asıl korunması gereken işlev açıkta kalır.

---

İlgili içerikler için bkz. Tasarım Hukuku, Tasarım Tescili Rehberi, Logo İçin Marka Tescili mi Tasarım Tescili mi?, Tasarım Tescili mi Patent mi, Hangisi?.

Dipnotlar

1. 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu md. 69, RG 10.01.2017/29944. ↩