Çoklu Tasarım Başvurusu Nedir?
Çoklu tasarım başvurusu SMK md. 61 uyarınca aynı sınıftaki birden çok tasarımı tek dosyada toplar. Maliyet avantajı, bağımsız değerlendirme ve bölünme.
Çoklu Tasarım Başvurusu Nedir?
İlgili hizmet sayfası → Tasarım Avukatı: Tasarım tescili, hükümsüzlük ve taklit uyuşmazlıkları için hizmet sayfası.
Kısa cevap: Çoklu tasarım başvurusu, birden çok tasarımın tek bir dosyada TÜRKPATENT'e sunulmasıdır. SMK md. 61/7 uyarınca birden çok tasarımın tescil talebi, ek başvuru ücretinin ödenmesi şartıyla çoklu başvuru altında yapılabilir. Kural şudur: süslemeler hariç olmak üzere, tasarımın kullanıldığı veya uygulandığı her bir ürün aynı sınıfa dahil olmalıdır.
Sistem, bir koleksiyonu veya ürün ailesini tek dosyada koruma altına almak isteyen işletmeler için tasarlanmıştır. Mobilya takımları, tekstil koleksiyonları, ambalaj serileri ve aynı ürünün farklı varyantları uygulamada en sık karşılaşılan örneklerdir.
1. Aynı Sınıf Şartı ve Süsleme İstisnası
Çoklu başvurunun tek maddi sınırı sınıf birliğidir. SMK md. 61/5 uyarınca tasarımın kullanıldığı veya uygulandığı ürünlerin sınıflandırılmasında Locarno Anlaşması hükümleri uygulanır1. Dolayısıyla "aynı sınıf" ölçüsü Locarno sınıflandırmasına göre belirlenir.
Bu şart bir sandalye tasarımı ile bir masa tasarımının aynı dosyada birleştirilmesine izin verirken, bir ayakkabı tasarımı ile bir ambalaj tasarımının birleştirilmesine izin vermez. Sınıf uyuşmazlığı fark edildiğinde başvuru reddedilmez; SMK md. 61/9 uyarınca Kurum bu tasarımlar için bölünmüş başvuru yapılmasını ister.
Süslemeler bu şartın dışında tutulmuştur. Süsleme niteliğindeki tasarımlar, uygulandıkları ürünlerin sınıfına bakılmaksızın aynı çoklu başvuruda toplanabilir. Desen, motif ve yüzey süslemeleriyle çalışan tekstil ve seramik işletmeleri bakımından bu istisna belirleyicidir.
Önemli: Çoklu başvuruda yer alabilecek tasarım sayısı yönetmelikle belirlenir. Sayı aşıldığında veya sınıf şartına uyulmadığında Kurum bölünmüş başvuru talep eder. Bölünmüş her başvuru için başvuru tarihi ilk başvuru tarihidir; ilk başvuruda rüçhan hakkı talep edilmişse bu hak bölünmüş her başvuruya da tanınır. Tarih kaybı yaşanmaz, ancak süreç uzar ve maliyet artar.
2. Maliyet Avantajı Nerede Doğar
Çoklu başvurunun ana gerekçesi ekonomiktir. Her tasarım için ayrı başvuru yapmak yerine tek başvuru formu, tek vekil işlemi ve tek dosya takibi ile ilerlenir. Ek başvuru ücreti tasarım sayısına göre artsa da, ayrı ayrı başvuruların toplam maliyetinin altında kalır.
Avantaj yalnızca ilk aşamada değildir. Yenileme, adres değişikliği ve devir gibi sicil işlemleri de tek dosya üzerinden yürütülür. Onlarca tasarımı bulunan bir portföyde bu, yönetim yükünün belirgin biçimde azalması anlamına gelir.
Tasarım tescilinin genel maliyet yapısı için tasarım tescili ne kadar tutar sorusuna, sürecin işleyişi için tasarım tescili rehberi çerçevesine bakılabilir.
3. Her Tasarım Bağımsız Değerlendirilir
Çoklu başvurunun en kritik hukuki özelliği SMK md. 61/8'de düzenlenmiştir: çoklu başvuru veya çoklu tescili oluşturan tasarımlar bu Kanunun uygulanmasında ayrı ayrı değerlendirilir.
Bu kural üç sonuç doğurur.
Yenilik ve ayırt edicilik ayrı ölçülür. SMK md. 56 kapsamındaki yenilik ve ayırt edicilik incelemesi her tasarım için bağımsız yapılır. Dosyadaki bir tasarımın güçlü olması, diğerini kurtarmaz.
Hükümsüzlük ayrı işler. Bir tasarımın hükümsüz kılınması, aynı dosyadaki diğer tasarımları etkilemez. Dosyanın tamamı çökmez.
Devir ve lisans ayrılabilir. Çoklu tescildeki tasarımlar üzerinde ayrı ayrı tasarruf edilebilir. Bir tasarım devredilirken diğerleri portföyde kalabilir.
Bu bağımsızlık, çoklu başvuruyu bir risk havuzu değil, tek çatı altında toplanmış ayrı haklar bütünü haline getirir.
4. Görsel Kalite ve Başvuru Hazırlığı
Çoklu başvuruda en sık yapılan hata görsellerde yoğunlaşır. SMK md. 61/1-b uyarınca başvuru, tasarımın görünümünü yansıtan ve yayım yoluyla çoğaltılmaya elverişli görsel anlatımı içermelidir. Koruma kapsamı bu görsellerle belirlenir.
Aynı maddenin üçüncü fıkrası önemli bir uyarı barındırır: ürün adı, sınıfı ve tarifnamede verilen bilgiler koruma kapsamını etkilemez. Yani tarifnamede yazılan açıklamalar, görsellerde görünmeyen bir özelliği koruma altına almaz. Görselde görünmeyen, korunmaz.
Altıncı fıkra bir başka sınır çizer: görsel anlatım üzerinde yer alan yazılı ibareler, ifade ettikleri kavramlar üzerinde inhisari hak sağlamaz. Ürün görselinin üzerindeki marka veya slogan, tasarım tesciliyle korunmaz. Ambalaj tasarımlarında bu ayrım özellikle gözden kaçar; ilgili çerçeve için ambalaj tasarımı nasıl korunur sorusuna bakılabilir.
Çoklu başvuruda görsellerin tutarlılığı da gözetilmelidir. Farklı açılardan, farklı ışıkta ve farklı arka planda hazırlanmış görseller aynı dosyada birleştiğinde, tasarımlar arasındaki farkın nereden kaynaklandığı tartışmaya açılır. Aynı çekim düzeni ve aynı görünüm seti kullanılmalıdır.
Uygulamada
Çoklu başvuru kararı verilirken sorulacak soru maliyet değil, kullanım planıdır. Koleksiyonun tamamı piyasaya çıkacaksa ve ticari ömürleri benzerse çoklu başvuru doğru araçtır. Buna karşılık bazı tasarımlar deneme niteliğindeyse ve bir yıl içinde portföyden çıkarılacaksa, bunları ayrı dosyalarda tutmak yenileme yönetimini kolaylaştırır.
İkinci nokta itiraz riskidir. Çoklu tescil yayımlandığında rakipler tüm seti aynı anda görür. SMK md. 67 kapsamındaki tescile itiraz süresi içinde, dosyadaki en zayıf tasarım üzerinden itiraz gelebilir ve bu itiraz koleksiyonun tamamına ilişkin bir teknik incelemeyi tetikler. Zayıf halkalar başvuru öncesinde ayıklanmalı, yenilik araştırması dosyadaki her tasarım için ayrı yapılmalıdır. İtiraz sürecinin işleyişi için tasarım başvurusuna itiraz nasıl yapılır başlığı izlenebilir.
İlgili içerikler için bkz. Tasarım Tescili Rehberi, Tasarım Başvurusuna İtiraz Nasıl Yapılır, Ambalaj Tasarımı Nasıl Korunur, Tasarım Hukuku.
Dipnotlar
-
6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu md. 56, md. 61, md. 67, RG 10.01.2017/29944. ↩
Sonraki dosya · Soru
Creative Commons Lisansları Nasıl Kullanılır?
Dosyayı aç →