Tasarım Başvurusuna İtiraz Nasıl Yapılır?

Tasarım Başvurusuna İtiraz Nasıl Yapılır?

İlgili hizmet sayfası → Tasarım Avukatı: Tasarım tescili, itiraz ve taklit uyuşmazlıkları için hizmet sayfası.

Kısa cevap: Tasarım başvurusuna itiraz, tasarımın Resmi Tasarımlar Bülteninde yayımlanmasından itibaren üç ay içinde TÜRKPATENT nezdinde yapılır. SMK md. 67 bu süreyi kesin biçimde belirler; süre geçtikten sonra idari itiraz yolu kapanır. İtiraz gerekçeleri; yenilik ve ayırt edicilik yokluğu, tasarımın daha önce kamuya sunulmuş olması ve gerçek hak sahipliği iddiasıdır. İtirazı Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Kurulu (YİDK) karara bağlar.

---

1. İtiraz Süresi: Yayımdan İtibaren Üç Ay

TÜRKPATENT, tasarım başvurularını yalnızca şekli yönden ve yenilik yönünden sınırlı biçimde inceler. Ayırt edicilik ve kamuya sunulma gibi esasa ilişkin konular, çoğu zaman ancak üçüncü kişilerin itirazıyla gündeme gelir. Bu nedenle itiraz mekanizması, tasarım sicilinin temizlenmesinde asıl yükü taşır.

SMK md. 67 uyarınca itiraz, tasarımın Bültende yayımlanmasından itibaren üç ay içinde yazılı ve gerekçeli olarak yapılır¹. Süre hak düşürücüdür; uzatılamaz.

Önemli: İtiraz süresini kaçırmamanın tek yolu düzenli bülten takibidir. Rakip başvuruları izlenmeyen bir portföyde, benzer tasarımlar sessizce tescil edilir ve sonradan ancak masraflı bir dava ile temizlenebilir.

---

2. İtiraz Gerekçeleri: Yenilik, Ayırt Edicilik, Gerçek Hak Sahipliği

İtiraz üç ana gerekçeye dayandırılabilir. Birincisi, tasarımın SMK md. 56 anlamında yeni olmamasıdır; aynısı veya yalnızca küçük ayrıntılarda farklılaşan bir tasarım, başvuru tarihinden önce dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmuşsa yenilik yoktur. İkincisi, SMK md. 57 anlamında ayırt edicilik yokluğudur; tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim, önceki bir tasarımın izlenimiyle aynıysa itiraz gerekçesi doğar. Üçüncüsü, başvurunun gerçek hak sahibi olmayan kişi adına yapılmış olmasıdır.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 23.09.2024 tarihli, E. 2024/741, K. 2024/6685 sayılı kararında; tescilli tasarımın başvurudan yıllar önce üretilip satılması nedeniyle yenilik ve ayırt ediciliğin bulunmadığı iddiasını incelemiştir. Yargıtay, tasarım sahibinin kendi ticari defter ve belgelerinin dahi önceki kamuya sunmayı ispatlayabileceğini kabul eder. İtiraz eden taraf için bu yaklaşım güçlü bir delil stratejisi sunar; karşı tarafın fatura, katalog ve satış kayıtları itirazın en etkili dayanağına dönüşebilir.

---

3. YİDK İncelemesi Nasıl İşler?

İtirazı YİDK inceler. Kurul, itiraz dilekçesini başvuru sahibine tebliğ eder ve görüş sunma imkanı tanır. İnceleme dosya üzerinden yürütülür; taraflar delillerini yazılı olarak sunar. Kurul itirazı haklı bulursa tescili kısmen veya tamamen hükümsüz kılar; aksi halde itirazı reddeder.

YİDK kararı TÜRKPATENT nezdindeki son karardır. Bu karara karşı, tebliğden itibaren iki ay içinde Ankara Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinde iptal davası açılabilir.

---

4. Delillerin Hazırlanması: Kamuya Sunmayı İspat

İtirazın kaderini çoğu zaman deliller belirler. Önceki tarihli kataloglar, fuar kayıtları, faturalar, e-ticaret listeleme tarihleri ve tarih damgalı görseller, tasarımın itiraza konu başvurudan önce kamuya sunulduğunu gösterir. Tarihi belirsiz görseller ise ispat gücü taşımaz.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 07.10.2025 tarihli, E. 2025/1180, K. 2025/5985 sayılı kararında; iki endüstriyel tasarımın kötüniyetli tescil iddiasıyla hükümsüzlüğü talebinde kamuya sunma tarihinin ispatını ve yenilik tartışmasını incelemiştir. Uyuşmazlığın merkezinde, önceki kullanımın hangi tarihte ve hangi delillerle kanıtlandığı sorusu yer alır. İtiraz aşamasında tarihli ve doğrulanabilir delil sunan taraf, hem YİDK önünde hem de olası davada belirgin avantaj elde eder.

Stratejik Not: İtiraz dilekçesinde delilleri dağınık biçimde sıralamak yerine, her delili SMK md. 56 veya SMK md. 57 kriterlerinden birine açıkça bağlayın. Kurul üyesinin karşılaştırma yapacağı görselleri yan yana sunan bir itiraz, aynı delillerle yazılmış düz metin itirazdan daha yüksek başarı şansı taşır.

---

5. Süre Kaçırıldıysa: Hükümsüzlük Davası

Üç aylık süre içinde itiraz edilmemişse tescil kesinleşir; ancak bu, tasarımın dokunulmaz hale geldiği anlamına gelmez. SMK md. 77 uyarınca menfaati bulunan herkes, koruma süresi boyunca tasarımın hükümsüzlüğünü mahkemeden talep edebilir. Dava yolu, itiraza göre daha uzun ve masraflıdır; bilirkişi incelemesi ve yargılama gideri hesaba katılmalıdır. Sürecin ayrıntısı için tasarım hükümsüzlük davası sayfasına bakılabilir.

İtiraz ve dava seçenekleri arasında karar verirken maliyet, süre ve delil durumu birlikte tartılır. Erken aşamada yapılan itiraz, neredeyse her senaryoda dava yolundan daha ekonomiktir.

---

İlgili içerikler için bkz. Tasarım Tescili, Tasarım Tescili ile Marka Tescili Farkı, Tasarımımı Tescilden Önce Satışa Sunarsam Ne Olur?, Tasarım Hukuku.

Dipnotlar

1. 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu md. 56, md. 57, md. 67, md. 77, RG 10.01.2017/29944. ↩