Müşteri Fotoğraflarını Sosyal Medyada Paylaşmak Yasal Mı?
Müşteri fotoğraflarını sosyal medyada paylaşmanın KVKK boyutu: açık rıza şartı, aydınlatma yükümlülüğü, çocuk fotoğrafları ve rızanın geri alınması.
Müşteri Fotoğraflarını Sosyal Medyada Paylaşmak Yasal Mı?
İlgili hizmet sayfası → Fikri Mülkiyet Avukatı: Marka, telif, haksız rekabet ve dijital hukuk uyuşmazlıkları için hizmet sayfası.
Kısa cevap: Müşteri fotoğraflarını sosyal medyada paylaşmak, müşterinin açık rızası olmadan hukuka aykırıdır. Fotoğraf, kişiyi tanımlanabilir kıldığı için kişisel veridir; tanıtım amaçlı paylaşım KVKK md. 5 uyarınca açık rıza gerektirir. Rızasız paylaşım ayrıca TMK md. 24 kapsamında kişilik hakkı ihlali oluşturur.
1. Fotoğraf Kişisel Veridir, Paylaşım Veri İşlemedir
Müşterinin yüzünün seçilebildiği her görüntü kişisel veridir. Fotoğrafı çekmek, saklamak ve sosyal medyada yayımlamak ayrı ayrı veri işleme faaliyetidir. İşletmenin kendi mekanında çekilen fotoğraf için de kural değişmez; mekan sahipliği, müşterinin görüntüsü üzerinde tasarruf yetkisi vermez.
Tanıtım amaçlı paylaşımda KVKK md. 5'teki diğer hukuki sebepler işlemez. Kuponun, üyeliğin veya hizmet sözleşmesinin varlığı, fotoğraf paylaşımını sözleşmenin ifası kapsamına sokmaz. Geçerli tek dayanak açık rızadır1.
2. Açık Rıza Nasıl Alınır
Açık rıza belirli bir konuya ilişkin, bilgilendirmeye dayalı ve özgür iradeyle açıklanmış olmalıdır. "Fotoğraflarım kullanılabilir" biçimindeki genel ifade yeterli değildir; hangi fotoğrafın, hangi mecrada, hangi amaçla paylaşılacağı belirtilir.
Rıza hizmet şartına bağlanamaz. "Fotoğraf paylaşımını kabul etmeyen müşteriye hizmet verilmez" kurgusu, rızanın özgür iradeye dayanması şartını ortadan kaldırır ve rızayı geçersiz kılar. Rızanın yazılı veya elektronik ortamda ispatlanabilir biçimde alınması, uyuşmazlık halinde işletmeyi korur.
3. Aydınlatma Yükümlülüğü Rızadan Ayrıdır
KVKK md. 10 uyarınca işletme, rıza almadan önce müşteriyi aydınlatır: veri sorumlusunun kimliği, işleme amacı, aktarım yapılacak platformlar ve müşterinin hakları açıklanır. Aydınlatma yapılmadan alınan rıza sakattır.
Sosyal medya paylaşımında aydınlatma metni, verinin yurt dışına aktarımını da kapsamalıdır; platform sunucularının yurt dışında bulunması bu sonucu doğurur. Hazır kalıp metinler yerine işletmenin fiili paylaşım pratiğini anlatan bir aydınlatma metni kullanılmalıdır.
4. Çocuk Fotoğrafları
Çocuk müşterilerin veya müşteri yakını çocukların fotoğrafları en riskli kategoridir. Rıza veli veya vasiden alınır; çocuğun kendi onayı yeterli değildir. Kurulun yerleşik yaklaşımı, çocuk verilerinde üstün yararı esas alır ve işletmelere dar bir hareket alanı bırakır.
Kreş, kurs, spor okulu gibi işletmelerde toplu etkinlik fotoğrafları ayrıca sorun üretir: Velisi rıza vermeyen tek bir çocuğun karede yer alması paylaşımı hukuka aykırı kılar. Yüz bulanıklaştırma veya kadraj dışı bırakma uygulamada işleyen çözümlerdir.
Önemli: Rıza geri alınırsa fotoğraf kaldırılmalıdır. Açık rıza geleceğe dönük olarak her zaman geri alınabilir; müşteri vazgeçtiğinde işletme fotoğrafı tüm hesaplarından silmeli, paylaşılan kopyalar için platformlara kaldırma bildirimi yapmalıdır. "Rıza almıştık" savunması, geri almadan sonraki yayını korumaz.
5. Öncesi Sonrası Fotoğrafları: Sağlık Boyutu
Güzellik merkezi, diş kliniği, saç ekim merkezi gibi işletmelerin paylaştığı öncesi ve sonrası fotoğrafları çifte denetime tabidir. KVKK yönünden sağlık verisi söz konusu olabilir; özel nitelikli veri rejimi devreye girer. Sağlık mevzuatı yönünden ise sağlık hizmetlerinde talep yaratmaya yönelik tanıtım yasağı geçerlidir; hasta görselleriyle yapılan sonuç vaat eden paylaşımlar meslek kuruluşları ve Sağlık Bakanlığı denetiminde yaptırıma bağlanır.
Bu alandaki paylaşım kararı, tek başına pazarlama ekibine bırakılmamalı; hukuki kontrol sürecinden geçirilmelidir.
Uygulamada Doğru Kurgu
İşleyen model şudur: Aydınlatma metni sunulur, paylaşım kapsamı belirtilerek yazılı açık rıza alınır, rıza kayıtları saklanır, geri alma talepleri için kaldırma prosedürü işletilir. Bu kurguyu baştan kuran işletme, hem Kurul şikayetine hem kişilik hakkı davasına karşı savunulabilir durumdadır.
İlgili içerikler için bkz. KVKK Aydınlatma Metni, Sosyal Medyada Fotoğraf Kullanımı, Fotoğrafım İzinsiz Kullanıldı, Ne Yapabilirim?, Haksız Rekabet.
Dipnotlar
-
6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu md. 5, md. 10, RG 07.04.2016/29677; 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu md. 24, RG 08.12.2001/24607. ↩
Sonraki dosya · Soru
Ölen Yazarın Telif Hakkı Ne Zaman Biter?
Dosyayı aç →