İletişim Formu İçin KVKK Açık Rıza Gerekir mi?

İletişim Formu İçin KVKK Açık Rıza Gerekir mi?

İlgili hizmet sayfası → Fikri Mülkiyet Avukatı: Marka, telif, haksız rekabet ve dijital hukuk uyuşmazlıkları için hizmet sayfası.

Kısa cevap: Web sitesindeki iletişim formu için KVKK açık rıza kural olarak gerekmez; ancak aydınlatma yükümlülüğü her hâlde zorunludur. Kişi bir talebini iletmek için ad, e-posta ve mesajını gönderdiğinde, veri işlemenin hukuki sebebi genellikle sözleşmenin kurulması veya veri sorumlusunun meşru menfaatidir. Açık rıza yalnızca form üzerinden pazarlama izni de toplanıyorsa devreye girer.

Ayrım kritiktir: aydınlatma bilgilendirmedir, açık rıza ise bir hukuki sebeptir. İkisi karıştırıldığında hem gereksiz rıza alınır hem de asıl yükümlülük atlanır.

---

Aydınlatma Her Zaman Zorunlu

İletişim formuyla kişisel veri toplayan her işletme, KVKK md. 10 uyarınca veri sahibini aydınlatmakla yükümlüdür. Aydınlatma; veri sorumlusunun kimliği, verinin hangi amaçla işlendiği, kimlere aktarılabileceği ve veri sahibinin haklarını kapsar.

Aydınlatma metni forma erişilebilir biçimde bağlanmalıdır. Metnin varlığı, formun gönderilmesinden önce görülebilir olmalıdır. Aydınlatmanın yapılmaması, verinin işlenmesi hukuka uygun olsa dahi bağımsız bir yükümlülük ihlalidir.

Önemli: Aydınlatma bir onay kutusu değildir. "Aydınlatma metnini okudum, onaylıyorum" biçiminde bir kutucuk zorunlu tutmak yanlıştır; aydınlatma tek taraflı bir bilgilendirmedir, alıcının onayına bağlı değildir.

---

Açık Rıza Ne Zaman Gerekir

Açık rıza, işlemenin başka bir hukuki sebebe dayanamadığı durumlarda aranır. İletişim talebinin karşılanması için gereken veriler, talebin niteliği gereği KVKK md. 5 kapsamında sözleşmesel ilişki veya meşru menfaat sebebine dayanır¹. Bu durumda ayrıca açık rıza almak gereksizdir ve hatalıdır.

Buna karşılık form; bülten aboneliği, kampanya bilgilendirmesi veya pazarlama iletisi izni de topluyorsa, bu amaç için ayrı ve özgür iradeyle verilmiş açık rıza gerekir. Pazarlama rızası, iletişim talebinin ön koşulu hâline getirilemez.

Sık Karşılaşılan Yanılgı

"Her formda mutlaka açık rıza kutusu olmalı" anlayışı yaygın bir hatadır. Gereksiz açık rıza almak, işlemenin asıl hukuki sebebini gölgeler ve rıza geri alındığında zaten meşru olan işlemeyi tartışmalı hâle getirir. Doğru yaklaşım, her işleme amacı için doğru hukuki sebebi belirlemektir.

---

Form Tasarımında Dikkat Edilecekler

İletişim formu, amacın gerektirdiğinden fazla veri istememelidir. Bir talebin yanıtlanması için TC kimlik numarası veya doğum tarihi toplanması, veri minimizasyonu ilkesine aykırıdır. Yalnızca iletişim için zorunlu alanlar zorunlu tutulur.

Pazarlama izni ayrı bir kutuda, önceden işaretlenmemiş biçimde sunulur. İletişim amacı ile pazarlama amacı görsel olarak ayrılır. Toplanan veri, formda belirtilen saklama süresi dolduğunda silinir veya anonim hâle getirilir.

---

Uygulamada Ne Yapmalı

İşletme önce formun hangi amaçlarla veri topladığını listelemeli, her amaca uygun hukuki sebebi eşleştirmelidir. İletişim talebi için aydınlatma; pazarlama için açık rıza. Bu ayrım yapıldığında hem uyum sağlanır hem de gereksiz rıza yükünden kaçınılır.

Denetimde ilk sorulan belge aydınlatma metnidir. Metnin güncel, erişilebilir ve formla uyumlu olması, olası bir şikayette işletmenin lehine somut bir kanıt oluşturur.

---

İlgili içerikler için bkz. Haksız Rekabet, KVKK Aydınlatma Metni Rehberi, WhatsApp'tan Müşteri Verisi Toplamak Yasal mı?, Web Sitemde Çerez İzni Almak Zorunda mıyım?.

Dipnotlar

1. 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu md. 5, md. 10, RG 07.04.2016/29677. ↩