Coğrafi İşaret Tesciline İtiraz Nasıl Yapılır?
Coğrafi işaret tesciline itiraz nasıl yapılır? SMK md. 40 uyarınca Bültende yayımdan itibaren üç aylık süre, itiraz sebepleri, Kurul incelemesi ve dava yolu.
Coğrafi İşaret Tesciline İtiraz Nasıl Yapılır?
İlgili hizmet sayfası → Marka Avukatı: Marka tescili, itiraz ve ihlal uyuşmazlıkları için hizmet sayfası.
Kısa cevap: İtiraz, başvurunun Bültende yayımlanmasından itibaren üç ay içinde TÜRKPATENT'e gerekçeli ve yazılı olarak yapılır. SMK md. 40/2 uyarınca itiraz hakkı, tescil talebinin SMK md. 33 ila 37 ve md. 39'a uygun olmadığını iddia eden üçüncü kişiler ile SMK md. 48 kapsamında önceki tarihli hak sahiplerine tanınmıştır. İtiraz ücretinin aynı süre içinde ödenmesi ve ödeme bilgisinin Kuruma sunulması zorunludur; aksi hâlde itiraz yapılmamış sayılır.
Süre hak düşürücüdür. Kaçırılan üç ay, sonradan yalnızca hükümsüzlük davasıyla telafi edilebilir. Korumanın bütünü için coğrafi işaret ve geleneksel ürün adı koruması rehberi çerçeveyi verir.
1. İki Ayrı İtiraz Yolu
Kanun iki farklı itiraz mekanizması kurar ve bunların süreleri ile muhatapları farklıdır.
Başvuru sahibinin itirazı. SMK md. 40/1 uyarınca başvurusu SMK md. 38 çerçevesinde reddedilen başvuru sahibi, kararın bildirim tarihinden itibaren iki ay içinde gerekçeli ve yazılı olarak Kuruma itiraz eder. Bu yol, ret kararına karşı iç denetim yoludur.
Üçüncü kişilerin itirazı. SMK md. 40/2 uyarınca yayımlanan başvuruya karşı üçüncü kişiler ile SMK md. 48 kapsamında önceki tarihli hak sahipleri, yayım tarihinden itibaren üç ay içinde itiraz eder. Başvuru sahibine itiraz yapıldığı bildirilir ve görüşü istenir.
Bir istisna vardır. SMK md. 38/2 uyarınca başvuru formunda başvuru sahibinin kimliğine ilişkin bilgi bulunmaması hâlinde başvuru yapılmamış sayılır; bu karar Kurumun nihai kararı olup SMK md. 40 kapsamında itiraza konu olamaz.
2. İtiraz Sebepleri
İtiraz serbest gerekçeyle yapılmaz. SMK md. 40/2, sebepleri iki gruba bağlar.
Birinci grup, tescil talebinin SMK md. 33 ila 37 ve md. 39'a uygun olmadığı iddiasıdır. Bu çerçevede ileri sürülebilecek argümanlar şunlardır:
- Ürünün SMK md. 33 kapsamındaki ürün gruplarına girmemesi
- Coğrafi bağın SMK md. 34'teki tanıma uymaması; menşe adı talep edilmesine karşın üretim aşamalarının tümünün bölgede yapılmaması
- SMK md. 35'teki ret hallerinin varlığı: adın ürünün öz adı olması, gerçek kaynak konusunda halkı yanıltması, kamu düzenine aykırılık veya tescilli ya da başvurusu yapılmış bir coğrafi işaretle eş sesli olup tüketiciyi yanıltması
- Başvurunun SMK md. 36'daki başvuru hakkına sahip olmayan kişi tarafından yapılması
- SMK md. 37'deki teknik dosya unsurlarının eksikliği veya coğrafi sınırın belirsizliği
- Yabancı ülke kaynaklı başvuruda SMK md. 39'daki karşılıklılık ve denetim şartlarının sağlanmaması
İkinci grup, SMK md. 48 kapsamındaki önceki tarihli haklardır. SMK md. 48/3 uyarınca tescilli bir markanın sahip olduğu itibar, ün ve kullanım süresi gözetilerek, bu marka ile aynı veya benzer olması sebebiyle markanın varlığına zarar verici ya da gerçek kaynak konusunda yanıltıcı nitelikteki adların coğrafi işaret veya geleneksel ürün adı olarak tesciline, önceki tarihli hak sahibinin itirazı üzerine izin verilmez.
Önemli: Marka sahipleri açısından bu, portföy izlemesinin coğrafi işaret yayımlarını da kapsaması gerektiği anlamına gelir. Yalnızca marka bültenlerini izleyen bir portföy yönetimi, SMK md. 48/3 itirazını süresinde kullanma imkanını kaybeder.
3. İncelemenin İşleyişi
SMK md. 40/4 uyarınca her iki fıkra kapsamındaki itirazlar, yönetmelikle belirlenen esaslar çerçevesinde Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Kurulu tarafından incelenir. Kurul, itirazda ileri sürülen hususların değerlendirilmesi için ilgili kurum veya kuruluşlardan görüş talep edebilir. Bu görüş için ücret istenirse ücreti itiraz eden öder.
SMK md. 40/5 uyarınca Kurum gerekli görmesi hâlinde tarafları uzlaşmaya teşvik edebilir; uzlaşma konusunda 6325 sayılı Kanun hükümleri uygulanır. Coğrafi işaret uyuşmazlıklarında uzlaşma, coğrafi sınırın veya üretim aşamalarının yeniden tanımlanmasıyla sonuç verebilir.
İnceleme üç sonuçtan birine varır. İtiraz reddedilirse süreç tescile doğru ilerler. İtiraz üzerine başvuru reddedilirse SMK md. 40/7 uyarınca karar Bültende yayımlanır. İnceleme sonucunda başvurunun biçim veya kapsamında değişiklik yapılırsa, SMK md. 40/6 uyarınca başvurunun son hâli değişikliğe uğrayan kısım ayrıca belirtilmek suretiyle Bültende yayımlanır ve bu yayıma itiraz edilemez.
Tescil aşaması SMK md. 41/1'e bağlıdır: yayımdan itibaren üç ay içinde itiraz yapılmamış, itirazlar nihai olarak reddedilmiş veya başvuru değişikliğe uğramışsa, bildirimden itibaren iki ay içinde tescil ücretinin ödenmesi şartıyla tescil yapılır. Sürecin bütünü coğrafi işaret nasıl tescil edilir başlığında ayrıntılandırılmıştır.
4. Dava Yolu ve Hükümsüzlük Alternatifi
Kurul kararı Kurumun nihai kararıdır. SMK md. 156/2 uyarınca Kurumun bu Kanun hükümlerine göre aldığı bütün kararlara karşı açılacak davalarda görevli ve yetkili mahkeme Ankara Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesidir. Uygulamada bu davanın kararın bildiriminden itibaren iki aylık süre içinde açılması esas alınır.
Üç aylık itiraz süresi kaçırıldığında yol tamamen kapanmaz. SMK md. 50/1 uyarınca coğrafi işaretin veya geleneksel ürün adının hükümsüzlüğü, menfaati olanlar tarafından mahkemeden istenebilir. SMK md. 50/2 hükümsüzlük hallerini sayar: tescilin SMK md. 33, 34, 35, 37 veya 39'daki şartlardan herhangi birine uygun olmaması; tescilin SMK md. 36 uyarınca başvuru hakkına sahip olanlar tarafından yapılmamış olması; denetim işlemlerinin SMK md. 49'da belirtilen biçimde yerine getirilmemesi1.
Hükümsüzlük davası sicilde tescil ettiren olarak kayıtlı kişiye karşı açılır ve SMK md. 50/3 uyarınca bu davalarda Kurum taraf gösterilmez. SMK md. 51/1 uyarınca hükümsüzlüğe karar verilmesi hâlinde Kanunla sağlanan koruma hiç doğmamış sayılır; ancak SMK md. 51/2 uyarınca karardan önce verilmiş kesinleşmiş ve uygulanmış tecavüz kararları ile kurulmuş ve uygulanmış sözleşmeler bu geriye etkiden korunur.
Tescil sonrası değişikliklere karşı da itiraz yolu vardır. SMK md. 42/2 uyarınca uygun bulunan değişiklikler Bültende yayımlanır ve yayım tarihinden itibaren üç ay içinde gerekçeli ve yazılı olarak itiraz edilebilir; bu itirazlar SMK md. 40'a göre incelenir.
Uygulamada
Marka ile coğrafi işaret çatışmasında ilk kontrol daima tarih kontrolüdür. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 03.07.2025 tarihli, E. 2025/224, K. 2025/4806 sayılı kararında; bir yöre dokumasının TÜRKPATENT nezdinde 460 sayı ile mahreç işareti grubunda tescilli olduğunu, coğrafi işaretin 30.09.2019'da tescil edildiğini ve başvurusunun 31.08.2018 tarihli olduğunu belirlemiştir. Daire, dava konusu marka başvurusunun yapıldığı tarihte coğrafi işaret başvurusu henüz yapılmadığı için bu hususu değerlendirmede dikkate almamış; taraf markaları arasında SMK md. 6/1 anlamında ilişkilendirilme ihtimali dahil karıştırılma ihtimali bulunduğunu ve SMK md. 6/5 uyarınca tanınmış markadan haksız yararlanma riski doğduğunu tespit ederek marka başvurusunun reddine ilişkin kararı onamıştır.
Kararın itiraz stratejisine yansıması nettir: coğrafi işarete dayalı bir argüman, ancak coğrafi işaret başvurusu karşı tarafın başvuru tarihinden önce yapılmışsa dikkate alınır. Sonradan alınan tescil, önceki tarihli dosyada geriye dönük üstünlük yaratmaz. Aynı mantık ters yönde de işler: coğrafi işaret başvurusuna karşı SMK md. 48/3 itirazı yapan marka sahibi, markasının önceliğini ve fiili kullanımını tarih sırasıyla belgelemek zorundadır.
Uygulamada en sık yapılan hata itirazın gerekçesiz veya soyut bırakılmasıdır. "Bu ad yörede genel olarak kullanılır" beyanı SMK md. 35/1-b kapsamında öz ad iddiası olarak değerlendirilecekse, tüketim alanında halkın bu adı nasıl kullandığına dair somut delil sunulmalıdır; SMK md. 44/6 bu tespitte halkın kullanımının ve ilgili kanuni düzenlemelerin göz önünde bulundurulacağını açıkça söyler. İkinci sık hata ücret yönetimidir: itiraz dilekçesi süresinde verilip ücret aynı süre içinde ödenmediğinde itiraz hiç yapılmamış sayılır ve esas hiç incelenmez. Marka tarafındaki itiraz mekaniğinin karşılaştırması için marka itiraz süreci rehberi yöntemi gösterir.
İlgili içerikler için bkz. Coğrafi İşaret Nasıl Tescil Edilir, Marka İtiraz Süreci, Coğrafi İşaret ve Geleneksel Ürün Adı Koruması, Marka Hukuku.
Dipnotlar
-
6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu md. 33, md. 34, md. 35, md. 36, md. 37, md. 38, md. 39, md. 40, md. 41, md. 42, md. 44, md. 48, md. 49, md. 50, md. 51, md. 156, RG 10.01.2017/29944. ↩
Sonraki dosya · Soru
Coğrafi İşareti Kimler Kullanabilir?
Dosyayı aç →