Aynı Marka Farklı Sektörde Kullanılabilir Mi?

Question

Accepted Answer

Aynı Marka Farklı Sektörde Kullanılabilir Mi?

İlgili hizmet sayfası → Marka Avukatı: Marka tescili, ihlal davaları ve uyuşmazlıklar için hizmet sayfası.

Kısa cevap: Kural olarak evet. Aynı marka farklı sektörde, yani farklı mal ve hizmet sınıflarında ayrı kişiler adına tescil edilebilir ve kullanılabilir. Marka koruması tescil edildiği mal ve hizmetlerle sınırlıdır. Ancak iki istisna bu kuralı daraltır: sektörler arasında benzerlik bulunması ve önceki markanın tanınmış marka olması.

1. Sınıf Sistemi: Koruma Mal ve Hizmetle Sınırlıdır

Marka başvurusu, Nice sınıflandırmasına göre 45 sınıfa ayrılmış mal ve hizmet listesi üzerinden yapılır. Tescil, yalnızca başvuruda belirtilen mal ve hizmetler için koruma sağlar. Bu yüzden aynı ibare; bir kişi adına giyim ürünlerinde, başka bir kişi adına yazılım hizmetlerinde tescilli olabilir.

Türk uygulamasından bilinen örnekler bu yapıyı doğrular: aynı kelime hem bir gıda markası hem bir mobilya markası olarak farklı sahipler adına yıllarca birlikte var olabilir. Sistem, işaret üzerinde mutlak tekel kurmaz; işaret ile mal veya hizmet arasındaki bağı korur.

2. SMK md. 6/1: Sınıf Numarası Değil, Benzerlik Belirleyicidir

SMK md. 6/1; önceki markayla aynı veya benzer işaretin, aynı veya benzer mal ve hizmetlerde tescilini, halk nezdinde karıştırılma ihtimali varsa engeller¹. Buradaki ölçüt sınıf numarası değil, mal ve hizmetlerin fiili benzerliğidir. Farklı sınıflarda yer alan mal ve hizmetler benzer sayılabilir; aynı sınıftaki ürünler benzer sayılmayabilir.

Uygulamada en sık hata tam burada yapılır: başvuru sahibi sınıf numarası farklı diye kendini güvende sanır. Oysa TÜRKPATENT ve mahkemeler; ürünlerin aynı raflarda satılıp satılmadığına, aynı tüketici kitlesine hitap edip etmediğine, birbirini tamamlayıp tamamlamadığına bakar. Kafe hizmeti ile paketli gıda, giyim ile ayakkabı gibi ikililer farklı sınıflarda olsa da benzer görülme riski taşır.

Değerlendirme ölçütleri için bkz. Markalarda Karıştırılma İhtimali.

3. Tanınmış Marka İstisnası: SMK md. 6/5

İkinci istisna tanınmış markadır. SMK md. 6/5; Türkiye'de tanınmışlık düzeyine ulaşmış markanın, farklı mal ve hizmetlerde dahi korunmasını sağlar. Koşul; sonraki kullanımın tanınmış markanın itibarından haksız yarar sağlaması, itibarına zarar vermesi veya ayırt edici karakterini zedelemesi ihtimalidir.

Bilinen bir teknoloji markasını mobilya sektöründe tescil ettirmeye çalışan başvuru, sektör tamamen farklı olsa da bu hükme takılır. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin yerleşik uygulamasında; tanınmışlık düzeyi yükseldikçe farklı sektörlerdeki koruma da genişler. Tanınmış markayla çakışan başvuruda reddedilme ve tescil sonrası hükümsüzlük riski yüksektir.

Önemli: "O firma başka sektörde, bana dava açamaz" varsayımı tanınmış markalar karşısında geçerli değildir. Sektör farkı savunması, marka ne kadar bilinirse o kadar zayıflar.

4. Başvuru Öncesi Risk Analizi

Farklı sektörde mevcut bir ibareyi kullanmayı planlayan girişimci, üç soruyu sırayla yanıtlamalıdır. Önceki marka hangi mal ve hizmetlerde tescilli? Kendi mal ve hizmetlerim bunlarla benzerlik taşıyor mu? Önceki marka tanınmışlık iddia edebilecek güçte mi?

İlk iki soruda benzerlik çıkıyorsa karıştırılma riski, üçüncü soruda tanınmışlık çıkıyorsa md. 6/5 riski vardır. Her iki durumda da başvuru yayımlandığında itirazla karşılaşma olasılığı ciddidir. Riskli bölgede kalan projelerde; ibareyi farklılaştırmak veya önceki hak sahibinden muvafakat almak, yıllarca sürecek bir uyuşmazlıktan ucuzdur.

5. Tescilden Sonra da Sınırlar Devam Eder

Farklı sektörde tescil alınması, kullanımın her biçimini serbest bırakmaz. Tescil sahibi; markayı fiilen kullanırken önceki markanın logosuna, renk düzenine veya ticari sunumuna yaklaşırsa, tescile rağmen haksız rekabet ve tecavüz iddialarıyla karşılaşabilir. Tescil kapsamı dışındaki mal ve hizmetlere kayan kullanım da koruma dışıdır.

Stratejik not: farklı sektörlerde aynı ibareyi taşıyan markalar yıllar içinde büyüyüp aynı pazara yaklaşabilir; e-ticaret bu kesişmeyi hızlandırır. Uzun vadeli plan yapan işletme, gelecekte gireceği sınıfları da başvuru kapsamına baştan eklemelidir.

İlgili içerikler için bkz. Marka Hukuku, Marka Sınıf Seçimi, Tanınmış Marka Nedir?, Aynı İsimde Marka Alınır Mı?.

6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu md. 6/1, md. 6/5, RG 10.01.2017/29944. ↩

Aynı Marka Farklı Sektörde Kullanılabilir Mi?