Başkasının Markasını Yedek Parça Satışında Kullanmak Yasal Mı?

Başkasının Markasını Yedek Parça Satışında Kullanmak Yasal Mı?

İlgili hizmet sayfası → Marka Avukatı: Marka tescili, ihlal davaları ve uyuşmazlıklar için hizmet sayfası.

Kısa cevap: Belirli koşullarla yasaldır. Başkasının markasını yedek parça satışında kullanmak; ürünün hangi araca veya cihaza uyumlu olduğunu göstermek için gerekliyse ve kullanım dürüst ticari uygulamalara uygunsa, SMK md. 7/5 kapsamında marka sahibi bu kullanımı engelleyemez. Sınır aşılırsa, yani ilan orijinal ürün veya yetkili satıcı izlenimi yaratırsa, kullanım marka ihlaline dönüşür.

---

1. Hukuki Dayanak: SMK md. 7/5 Dürüst Kullanım

6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu md. 7/5; üçüncü kişilerin, malın veya hizmetin kullanım amacını göstermek için gerekli olduğu hallerde, özellikle aksesuar, yedek parça ve eşdeğer parça ürünlerinde markayı kullanmasına izin verir¹. Koşul; kullanımın ticari hayatın dürüst uygulamalarına uygun olmasıdır.

Bu hüküm bir savunma kalkanıdır, serbest kullanım ruhsatı değildir. Marka yalnızca uyumluluğu tarif etmek için, tarif etmeye yetecek ölçüde kullanılabilir. Amaç göstermeyi aşan her kullanım hükmün korumasından çıkar.

---

2. "X Uyumlu" İbaresi Nasıl Kurulmalı

Doğru kurgu; kendi markanızın önde, uyumluluk bilgisinin açıklama konumunda olmasıdır. "ABC Filtre, X marka araçlarla uyumlu" kurgusu amacı gösterir. "X Filtre" veya "X Yedek Parça" biçiminde markayı ürün adı gibi kullanmak amaç göstermeyi aşar.

Uyumluluk ifadesinde "uyumlu", "için", "ile kullanılabilir" gibi açıklayıcı kelimeler yer almalıdır. Markanın logosunu, yazım karakterini veya renk düzenini kopyalamak gerekli değildir; kelime olarak anılması yeterlidir. Logo kullanımı, dürüst kullanım savunmasını zayıflatan başlıca etkendir.

---

3. Sınır Nerede Aşılır: Orijinal İzlenimi

Kullanım; tüketicide ürünün orijinal olduğu, marka sahibince üretildiği veya satıcının yetkili bayi olduğu izlenimini yaratıyorsa ihlal riski yüksektir. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin yerleşik uygulamasında; markanın kaynak gösterme işlevine zarar veren, işletmeler arasında ekonomik bağlantı izlenimi doğuran kullanımlar dürüst kullanım kapsamı dışında tutulur.

Önemli: Sattığınız parça eşdeğer üründür ve bunu açıkça yazmıyorsanız, ilanın tamamı orijinal ürün izlenimi yaratabilir. "Eşdeğer", "muadil" veya kendi marka adınızın görünür olması; hem SMK md. 7/5 savunmasını hem de tüketici mevzuatı yönünden konumunuzu güçlendirir.

---

4. E-Ticaret İlan Başlıklarında Uygulama

İhlal iddialarının önemli bölümü ilan başlıklarından doğar. Başlığa markayı yazıp kendi markanızı gizlemek; arama sonuçlarında markanın çekim gücünden yararlanma olarak yorumlanır. Pazaryerlerinin şikayet mekanizmaları bu tür ilanları hızla kaldırır; tekrarlanan şikayet mağaza kapatmayla sonuçlanabilir. Pazaryeri süreçleri için e-ticarette marka ihlali sayfası ayrıntı içerir.

Güvenli başlık kurgusu şudur: kendi markanız, ürün türü, uyumluluk bilgisi. Örnek: "ABC Ön Fren Balatası, X 2020-2024 Modelleri ile Uyumlu". Markayı başlıkta birden çok kez tekrarlamak, kategori ve etiketlere yaymak riski artırır.

---

5. İhlal İddiasıyla Karşılaşırsanız

Marka sahibinden ihtarname gelirse, kullanımınızı SMK md. 7/5 ölçütleriyle karşılaştırın: kullanım amacı göstermek için gerekli mi, ölçülü mü, dürüst mü. Bu üç soruya olumlu cevap verilebiliyorsa savunma zemini vardır; ilan kurgusu sınırı aşıyorsa düzeltme yapıp sonucu belgelemek dava riskini azaltır. İhtarname sonrası izlenecek yol için marka ihlali ihtarnamesi aldım, ne yapmalıyım sayfasına bakılabilir.

Parçanın taklit olduğu iddiası varsa durum farklıdır; dürüst kullanım savunması taklit ürünü korumaz. Bu senaryoda hukuki ve cezai sonuçlar devreye girer.

---

İlgili içerikler için bkz. Marka Hukuku, Marka Hukuku Rehberi, E-Ticarette Marka İhlali, Taklit Ürün Sattığım İçin Dava Açıldı, Ne Yapmalıyım?.

Dipnotlar

1. 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu md. 7/5, RG 10.01.2017/29944. ↩