E-Ticarette Marka İhlali: Marketplace ve Dijital Uyuşmazlıklar

E-Ticarette Marka İhlali: Dijital Ortamda Haklarınız Risk Altında

Markanızı tescil ettirdiniz. Ürünlerinizi geliştirdiniz, pazarladınız, güven inşa ettiniz. Sonra bir gün Trendyol'da, Hepsiburada'da veya Amazon'da markanızla aynı ya da benzer isimle satış yapan mağazalar keşfediyorsunuz. Google'da markanızı arattığınızda rakibin sponsorlu reklamı çıkıyor. Sosyal medyada hesap adınızı kullanan biri sahte ürün satıyor.

Dijital ortamda marka ihlali, fiziksel piyasadan farklı dinamikler taşır. Hız, kanıt toplama güçlüğü ve sınır ötesi satış yapan ihlalciler, süreci karmaşıklaştırır. Ancak 6769 sayılı SMK, dijital ihlalleri de kapsar — üstelik özel hükümlerle.

Bu rehberde e-ticarette marka ihlalinin türlerini, marketplace şikayet mekanizmalarını, domain ve Google Ads ihlallerinde izlenecek yolu ve delil toplama stratejisini ele alıyoruz.

→ Marka İhlali ve Tecavüz Davaları Rehberi

SMK md. 7/2-d: İnternette Marka Kullanımının Hukuki Çerçevesi

SMK md. 7/2-d, tescilli marka sahibine internet ortamındaki kullanımları yasaklama hakkı tanır. Madde açıkça şu fiilleri kapsar:

İşaretin alan adı (domain) olarak kullanılması
İşaretin yönlendirme kodu olarak kullanılması
İşaretin anahtar sözcük (keyword) olarak kullanılması
Bu kullanımların ticari etki yaratacak biçimde gerçekleşmesi

Maddenin uygulanmasında kilit kavram "ticari etki"dir. Kişisel blog yazısında bir marka adının geçmesi ile Google Ads'te rakibin markasını anahtar kelime olarak satın alması arasında hukuki açıdan fark vardır. Ticari etki, tüketicinin satın alma kararını doğrudan etkileyecek bir bağlamda işaret kullanımı anlamına gelir.

SMK md. 29 ise marka hakkına tecavüz sayılan fiilleri listeler. E-ticaret bağlamında md. 29/1-a (aynı işaretin aynı mal/hizmette kullanımı) ve md. 29/1-b (benzer işaretin karıştırılma ihtimali yaratacak şekilde kullanımı) en sık başvurulan hükümlerdir.

Marketplace İhlalleri: Platform Bazlı Şikayet Mekanizmaları

Trendyol'da Marka İhlali Bildirimi

Trendyol, Türkiye'nin en büyük e-ticaret platformu olarak yapılandırılmış bir fikri mülkiyet şikayet sistemi sunar. Süreç şöyle işler:

Başvuru: Trendyol Satıcı Destek veya Fikri Mülkiyet Şikayet Formu üzerinden başvuru yapılır.
Belge sunumu: Marka tescil belgesi, vekaletname ve ihlali kanıtlayan ekran görüntüleri eklenir.
İnceleme: Platform, bildirimi değerlendirir. İhlal tespit edilirse ürün listeden kaldırılır.
Satıcı itirazı: Satıcının karşı belge sunma hakkı vardır.

Stratejik uyarı: Marketplace şikayeti hukuki dava açma hakkınızın yerine geçmez. Platform kararı bağlayıcı değildir — tescil belgeniz ve delilleriniz yeterli olsa bile platform ürünü kaldırmayabilir. Platform mekanizmasını bir acil müdahale aracı olarak kullanın, ama arkasından hukuki süreci planlayın.

Hepsiburada'da Marka İhlali Bildirimi

Hepsiburada da benzer bir fikri mülkiyet koruma mekanizması işletir. "Hak Sahipliği Bildirimi" üzerinden başvuru yapılır. Platform, SMK kapsamındaki tescil belgelerini arar. Yanıt süresi genellikle 3-7 iş günüdür.

Hepsiburada'nın avantajı, tekrarlayan ihlalcilere karşı daha hızlı aksiyon alması ve mağaza kapatma süreçlerini devreye sokabilmesidir.

Amazon Türkiye'de Marka Koruması

Amazon'un Brand Registry programı, tescilli marka sahiplerine güçlü koruma araçları sunar:

Otomatik tarama: Marka adınızla eşleşen ihlal şüpheli ürünler otomatik tespit edilir.
Report a Violation aracı: Doğrudan ürün ASIN numarasıyla şikayet bildirilir.
Hızlı kaldırma: Amazon, açık ihlallerde 24-48 saat içinde aksiyon alabilir.

Amazon'un uluslararası yapısı, sınır ötesi satıcılara karşı da koruma sağlar — ancak bu korumanın sınırları vardır. Amazon kararı, yalnızca platform içi geçerlidir; hukuki tecavüz tespiti için mahkeme kararı gerekir.

Tüm Platformlar İçin Ortak Strateji

Marketplace şikayetini tek başına yeterli görmek sık yapılan bir hatadır. Platform ürünü kaldırsa bile satıcı farklı hesapla yeniden satışa başlayabilir. Kalıcı çözüm için:

Marketplace şikayetini delil toplama ile eş zamanlı yürütün
İhlalcinin kimlik bilgilerini platform üzerinden talep edin (6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun md. 3 çerçevesinde)
Gerekirse ihtiyati tedbir kararıyla platformun ürünü kaldırmasını sağlayın

Domain İhlalleri: Alan Adı Üzerinden Marka Tecavüzü

Cybersquatting (Kötü Niyetli Alan Adı Tescili)

Bir kişi, sizin tescilli markanızla aynı veya benzer alan adını tescil ettirir ve bu alanı ya sizin müşterilerinizi yanıltmak için ya da size yüksek fiyatla satmak için kullanır. Bu fiil, hem SMK md. 7/2-d hem de md. 29 kapsamında marka tecavüzü oluşturur.

Uyuşmazlık Çözüm Yolları

1. WIPO UDRP (Uniform Domain-Name Dispute-Resolution Policy):

.com, .net, .org gibi jenerik alan adları için WIPO'ya başvurulabilir. UDRP süreci:

Başvuru ücreti: tek panelist için yaklaşık 1.500 USD
Süre: ortalama 45-60 gün
Şartlar: markayla aynı/benzer alan adı + tescil edenin meşru menfaati yok + kötü niyetli tescil/kullanım

2. .tr Alan Adları İçin TRABİS:

.com.tr ve diğer .tr uzantılı alan adları için Türkiye'deki uyuşmazlıklar TRABİS (Türkiye Alan Adı Yönetimi) mevzuatı çerçevesinde çözülür. ICANN UDRP'ye benzer bir süreç uygulanır.

3. Türk Mahkemelerinde Dava:

UDRP veya TRABİS süreçleri dışında, doğrudan Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi'nde dava açılabilir. Mahkeme, alan adının kullanımının durdurulmasına ve devrine karar verebilir.

Stratejik tercih: Alan adı yalnızca park edilmişse ve satış teklifi varsa UDRP genellikle yeterlidir. Ancak alan adı üzerinden aktif ticaret yapılıyorsa ve tazminat talep edecekseniz, Türk mahkemelerinde dava açmak gerekir — UDRP tazminata hükmedemez.

Google Ads ve Anahtar Kelime İhlalleri

Sorun: Rakibin Markanızı Anahtar Kelime Olarak Satın Alması

Rakibiniz Google Ads'te sizin marka adınızı anahtar kelime olarak satın alır. Tüketici markanızı aradığında rakibin reklamı çıkar. Bu durum SMK md. 7/2-d'nin doğrudan kapsamındadır.

Hukuki Değerlendirme

Avrupa Birliği Adalet Divanı (ABAD), Google France (C-236/08) kararında şu ilkeleri belirlemiştir:

Anahtar kelime olarak marka kullanımı tek başına ihlal oluşturmaz.
İhlalin varlığı, reklam metninin tüketiciyi markanın kaynağı konusunda yanıltıp yanıltmadığına bağlıdır.

Türk hukukunda ise Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, konuya daha korumacı yaklaşır. Tescilli markanın anahtar kelime olarak kullanımının ticari etki yarattığı ve marka hakkına tecavüz oluşturduğu yönünde kararlar mevcuttur.

Google'a Şikayet Süreci

Google, marka sahibinin şikayeti üzerine reklam metninde marka adının kullanımını kısıtlayabilir. Ancak anahtar kelime olarak satın almayı engellemez — bu Google'ın politika tercihidir, yasal zorunluluk değildir.

Kalıcı çözüm için:

İhtarname gönderin (delil niteliğinde)
Google Ads ekran görüntülerini noter onaylı tespit tutanağıyla kayıt altına alın
Gerekirse ihtiyati tedbir talepli dava açın

Sosyal Medya Marka İhlalleri

İhlal Türleri

Hesap adı ihlali: Markanızla aynı veya karıştırılacak kadar benzer kullanıcı adıyla açılan hesaplar
Sahte ürün satışı: Instagram, Facebook veya TikTok üzerinden tescilli markanızı taşıyan taklit ürün satışı
İçerik ihlali: Markanızın logo veya görsellerinin izinsiz kullanılması

Platform Bildirimi

Her büyük sosyal medya platformunun fikri mülkiyet şikayet mekanizması vardır:

Instagram/Facebook (Meta): IP Reporting Form üzerinden başvuru
TikTok: Intellectual Property Infringement Report
X (Twitter): Trademark Report Form

Platformlar genellikle 3-10 iş günü içinde yanıt verir. Açık ihlallerde hesap askıya alınabilir veya içerik kaldırılabilir.

Hukuki Yol

Platform bildirimi tek başına yeterli olmayabilir. Özellikle ihlalcinin kimliğinin tespiti güçtür. 5651 sayılı İnternet Kanunu md. 9 çerçevesinde, içerik kaldırma ve erişim engelleme talepli başvuru yapılabilir. Sulh ceza hakimliğinden erişim engelleme kararı talep edilebilir.

Delil Toplama Stratejisi: E-Ticaret İhlallerinde Kanıt Güvence Altına Alma

Dijital ortamdaki deliller kolayca silinebilir. Bir ürün listesi kaldırılabilir, bir reklam durdurulabilir, bir sosyal medya hesabı kapatılabilir. Bu nedenle delil toplama süreci ihlal tespitinden hemen sonra başlamalıdır.

Temel Delil Türleri

1. Ekran görüntüsü ve video kaydı:

Tarih ve saat bilgisi görünür olmalı
URL adresi ekran görüntüsünde net şekilde okunmalı
Mümkünse ekran kaydı (video) alınmalı

2. Noter onaylı tespit tutanağı:

En güçlü delil türüdür
Noter, web sitesini veya platformu ziyaret eder ve gördüklerini tutanağa bağlar
Mahkemede delil değeri tartışmasızdır

3. Web arşivi kayıtları:

Wayback Machine (web.archive.org) üzerinden geçmiş tarihli sayfa görüntüleri
WHOIS kayıtları (alan adı sahiplik bilgisi)

4. Platform üzerinden bilgi talebi:

İhlalcinin satıcı bilgileri (ad, adres, vergi numarası)
Satış adetleri ve ciro bilgileri (mahkeme kararıyla)

Zamanlama Kritiktir

Delil toplama ile hukuki aksiyon arasında boşluk bırakmayın. Marketplace şikayeti yapar yapmaz ihlalin kanıtlarını güvence altına alın. Şikayetiniz kabul edilip ürün kaldırılırsa, artık delile ulaşamazsınız.

Karar Referansı: Tanınmışlığın Dava Tarihinde İspatı

📌 Yargıtay 11. HD, 05.11.2025, E. 2025/2077, K. 2025/6611

Neden önemli: Karar, e-ticaret platformlarında yaşanan tanınmış marka ihlali iddialarında, tanınmışlığın dava tarihinde fiilen mevcut olup olmadığının kanıtlanması gerektiğini ortaya koyar. Platform mağaza sahibi savunmasını kurarken davacının tanınmışlık iddiasını bu eksende çürütebilir; davacı ise tanınmışlığı hem tescil tarihi hem dava tarihi için ayrıca ispatlamalıdır. E-ticarette tanınmış marka ihlali iddiasına dayanan bir dava dilekçesi hazırlanırken, dosyaya hem başvuru hem dava tarihine ait ayrı delil setleri eklenmelidir.

E-Ticarette Marka İhlalinde Dava Stratejisi

Görevli ve Yetkili Mahkeme

E-ticaret marka ihlali davalarında görevli mahkeme, Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi'dir. Yetkili mahkeme ise ihlal fiilinin gerçekleştiği yer veya ihlalin etkisinin hissedildiği yer mahkemesidir. İnternet üzerinden yapılan ihlallerde, marka sahibinin merkezinin bulunduğu yer mahkemesi de yetkili kabul edilmektedir.

Dava Türleri

Tecavüzün tespiti ve önlenmesi davası (SMK md. 149/1-a, b)
Maddi ve manevi tazminat davası (SMK md. 149/1-c, d)
İhtiyati tedbir talebi (SMK md. 159) — acil durumlarda dava öncesi de istenebilir

E-Ticarete Özgü Talepler

İhlal oluşturan ürün listelerinin kaldırılması
İhlalcinin platformda satış yapmasının engellenmesi
Domain adının devri veya kullanımının durdurulması
Google Ads'te marka adının anahtar kelime olarak kullanımının yasaklanması
İhlal oluşturan ürünlere el konulması

→ Tazminat Hesaplama Yöntemleri · İhtiyati Tedbir

Sınır Ötesi E-Ticaret İhlalleri

Dijital ortamda ihlalci yurt dışında olabilir. Çin, Uzakdoğu veya başka bir ülkeden Türkiye'ye satış yapan bir platformda markanız ihlal ediliyorsa:

Türk mahkemeleri yetkilidir — ihlal Türkiye'de etki doğurduğu sürece
Tenfiz sorunu: Yurt dışındaki ihlalciye karşı alınan kararın uygulanması ayrı bir süreçtir
Pratik çözüm: Platform mekanizmaları (Amazon, AliExpress) ve gümrük koruması daha etkili olabilir

Gümrük ve Ticaret Bakanlığı'na yapılacak başvuruyla, tescilli markayı taşıyan taklit ürünlerin gümrükte durdurulması sağlanabilir. Bu mekanizma SMK md. 163 vd. hükümlerinde düzenlenmiştir.

E-Ticarette Taklit Ürün Şikayeti: Hızlı Aksiyon Planı

Markanız e-ticarette ihlal edildiğinde şu sırayla hareket edin:

Delil toplayın — ekran görüntüsü, noter tespit tutanağı, web arşivi
Platform şikayeti yapın — acil kaldırma için marketplace mekanizmalarını kullanın
İhtarname gönderin — ihlalciye noter aracılığıyla (dava öncesi delil niteliğinde)
İhtiyati tedbir talep edin — acil durumlarda dava açmadan önce mahkemeden
Dava açın — tecavüzün tespiti, önlenmesi ve tazminat talepleriyle

Her adımın zamanlaması kritiktir. Gecikme, hem delil kaybına hem de ihlalin yayılmasına yol açar.

→ E-Ticarette Taklit Ürün Şikayeti

Sonuç: Dijital Ortamda Marka Koruması Proaktif Olmalı

E-ticarette marka ihlali, reaktif değil proaktif yaklaşım gerektirir. Marketplace'lerde düzenli tarama yapın, Google Alerts kurun, sosyal medyada marka adınızı izleyin. İhlali tespit ettiğiniz anda delil toplayın ve hukuki süreci başlatın.

SMK md. 7/2-d, dijital ortamda marka korumasının güçlü yasal dayanağıdır. Ancak yasa tek başına korumaz — zamanında ve doğru stratejiyle harekete geçmeniz gerekir.

→ Marka Hukuku Rehberi · Marka Hukuku