Influencer-Marka Sözleşmesi Kontrol Listesi: Reklam Hukuku Uyumu için Operasyonel Rehber

Bu Rehbere Hızlı Giriş

Influencer-marka işbirlikleri, ilk bakışta basit görünen ama gerçekte birden fazla hukuki rejimin kesiştiği projelerdir: telif hukuku, reklam hukuku, haksız rekabet, tüketici hukuku, KVKK ve sözleşme hukuku eş zamanlı uygulanır. Tek bir 30 saniyelik içerik, beş ayrı hukuki katmanın doğru kurulmasını gerektirir.

Bu rehber, sözleşmenin imzalanması ile içeriğin yayımı arasındaki tüm süreçler için operasyonel bir kontrol listesi sunar. Marka, ajans ve influencer ekiplerinin her birinin dosyada görmesi gereken belge ve hükümleri başlıklar hâlinde sunmaktayız.¹

1. Hukuki Çerçeve: Hangi Mevzuat Uygulanır?

Influencer-marka sözleşmesinin doğru kurulması için aşağıdaki mevzuatın eş zamanlı uygulandığı bilinmelidir.

Telif boyutu. 5846 sayılı FSEK m. 8, 13-17 (manevi haklar), m. 21-25 (mali haklar) ve m. 48-52 (lisans ve devir) işbirliği sözleşmesinin telif çerçevesini kurar. İçerikte üçüncü kişi telif eseri kullanılması her zaman ayrı lisans gerektirir.

Reklam boyutu. Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği m. 7 dürüstlük ve doğruluk ilkesini, m. 8 karşılaştırmalı reklam koşullarını, m. 30/A influencer açıklama yükümlülüğünü düzenler. Yönetmelik ihlali Reklam Kurulu kararı ile durdurma ve idari para cezası sonucunu üretir.

Tüketici boyutu. 6502 sayılı TKHK m. 61 haksız ticari uygulama yasağı, m. 62 yanıltıcı reklam yasağı çerçevesinde işler. Tüketicinin yanıltılması sözleşme ile aşılamaz; emredici niteliktedir.

Haksız rekabet boyutu. TTK m. 55/1-a yanıltıcı ve karıştırılma yaratıcı tanıtım uygulamalarını haksız rekabet sayar. TTK m. 56 hukuki yaptırımları içerir (tespit, men, tazminat).

Marka boyutu. 6769 sayılı SMK m. 7 marka sahibinin yetkilerini ve m. 30 marka tecavüzü cezalarını düzenler. İçerikte üçüncü kişinin markasının izinsiz kullanımı paralel bir sorumluluk katmanı oluşturur.

Kişisel veri boyutu. 6698 sayılı KVKK m. 5-6 kişisel verilerin işlenme şartlarını ve özel nitelikli verilerin (biyometrik dahil) sıkı koruma rejimini düzenler. Reklamda görüntüsü kullanılan üçüncü kişinin yazılı izni şarttır.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin yerleşik içtihat çizgisi, dijital reklamda doğan ihlalleri bu mevzuat katmanlarının paralel uygulanması ile değerlendirir.²

2. Sözleşme Öncesi Kontrol (Marka Tarafı)

Markanın influencer ile sözleşme imzalamadan önce yapması gereken kontroller:

Influencer profil denetimi. Hesabın gerçek takipçi tabanına sahip olduğu doğrulanmalı; sahte takipçi yoğun olan hesaplar Reklam Kurulu nezdinde "yanıltıcı pazarlama" ihtimali taşır. Üçüncü taraf analiz raporu (sosyal medya analitiği) talep edilmesi standarttır.

Geçmiş içerik taraması. Influencer'ın geçmiş içeriğinde rakip markalarla sözleşmeli işbirliği yapıp yapmadığı, içerikte kontrol edilemeyen unsurlara yer verilip verilmediği taranmalıdır.

Açıklama uyumu geçmişi. Influencer'ın geçmiş sponsorlu içeriklerinde Yönetmelik m. 30/A uyarınca açıklama yapıp yapmadığı incelenir. Açıklama disiplini olmayan bir influencer ile yapılacak işbirliği marka için ek risk taşır.

Marka itibarı uyumu. Influencer'ın kişisel olarak savunduğu görüşler ile markanın değerlerinin örtüşme düzeyi değerlendirilmelidir. Sözleşmede "ahlaka aykırı davranış" cayma şartı bu boyutta önem kazanır.

3. Sözleşmenin Zorunlu İçerik Maddeleri

Influencer-marka sözleşmesinde aşağıdaki maddelerin tamamı açıkça yazılmalıdır.

İçerik tanımı. Üretilecek içeriğin formatı (post, story, reel, video, blog yazısı), uzunluğu, mecra (Instagram, TikTok, YouTube vb.), yayın tarihi ve yayın sıklığı belirlenmelidir. Açık olmayan tanım, ileride tartışma kaynağı olur.

Telif rejimi. İçerikteki mali hakların (FSEK m. 21-25) marka tarafına nasıl aktığı yazılı olarak düzenlenmelidir. Üç temel seçenek: (i) tam devir (FSEK m. 48), (ii) süreli ve mecra sınırlı lisans (FSEK m. 49), (iii) karma yapı. Marka, içeriği başka kampanyalarda kullanmak istiyorsa "işleme" hakkını da almalıdır.

Manevi haklar koruması. Influencer'ın FSEK m. 14-16 manevi hakları (umuma arz, adın belirtilmesi, eserin bütünlüğü) sözleşmede saygı gösterilir; markanın içeriğe ileride yapacağı değişikliklerin manevi hak ihlali yaratmaması için yetki sınırı düzenlenmelidir.

Üçüncü kişi hakları garantisi. İçerikte kullanılan müzik, görsel, klip veya başka eserlerin lisanslı olduğuna dair influencer'dan yazılı garanti alınmalıdır. Garanti ihlali halinde tam tazminat ve hızlı içerik kaldırma yetkisi sözleşmede açıkça yer almalıdır.

Açıklama yükümlülüğü. Yönetmelik m. 30/A uyarınca içerikte "reklam", "işbirliği", "ücretli ortaklık" gibi etiketin nereye, hangi formatta yerleştirileceği düzenlenmelidir. Bu yükümlülüğün ihlali Reklam Kurulu yaptırımı sonucunu üretir.

KVKK uyumu. İçerikte yer alan üçüncü kişilerin (örneğin influencer'ın aile bireyleri veya arkadaşları) kişisel verilerinin işlenmesi için açık rıza alınmalıdır. Reklam Kurulu ve KVKK paralel yaptırım uygular.

Münhasırlık (exclusivity). Belirli bir kategoride veya belirli bir süreyle rakip markalarla işbirliği yasağı tanımlanmalıdır. Münhasırlık alanı dar yazılmazsa rekabet hukuku yönünden (RKHK m. 4-5) tartışma doğabilir.

Ücret ve ödeme. Brüt-net bedel, KDV, stopaj, ödeme süresi ve gecikme faizi düzenlenmelidir. Yüksek meblağlarda Bağımsız Çalışan Statüsü ve vergisel sorumluluk netleştirilmelidir.

Cayma ve fesih. Hangi ihlal türünde tek taraflı fesih hakkı doğacağı (ör. açıklama yükümlülüğünün ihlali, ahlaka aykırı davranış, içerikte üçüncü kişi hakkı ihlali) açık yazılmalıdır.

Tazminat ve rücu. İhlal halinde cezai şart, tazminat tavanı veya tabanı, üçüncü kişi taleplerine karşı garanti veren tarafın rücu sorumluluğu ayrıntılı düzenlenmelidir.

Uyuşmazlık çözümü. Yetkili mahkeme veya tahkim, uygulanacak hukuk ve dil belirlenmelidir.

4. Açıklama Etiketi Disiplini

Reklam Kurulu kararları açıklama yükümlülüğü konusunda zaman içinde sıkılaşmıştır. Markanın izlemesi gereken kalıp uygulamalar şunlardır.

Görünür konum. Açıklama içeriğin görülebilir kısmında olmalıdır; "devamını oku" bağlantısı altında gizlenmiş açıklama yetersiz sayılır. Instagram'da "ücretli ortaklık" etiketi platformun resmi mekanizmasıdır.

Net ifade. "Reklam", "işbirliği", "sponsorlu", "ücretli ortaklık" gibi ifadeler tüketici tarafından açıkça anlaşılır. "@markaişbirliği", "♥marka", "PR" gibi belirsiz veya teknik kısaltmalar yetersizdir.

Tüm formatlarda tutarlılık. Post + story + reel kombinasyonunda her ayrı içeriğin kendi açıklamasını taşıması gerekir; bir kez yapılan açıklama bütüne yayılmaz.

Dil ve hedef kitle uyumu. Açıklama içeriğin dilinde ve hedef kitlenin anlayabileceği biçimde sunulmalıdır.

Açıklama yükümlülüğünün ihlali yalnızca Reklam Kurulu yaptırımı değil, TKHK m. 61 haksız ticari uygulama ve TTK m. 55 haksız rekabet hâli de doğurur. Anayasa Mahkemesi'nin tüketici hakları yorumunda etkili koruma standardı, açıklama eksikliğinin tüketici aleyhine yorumlanmasını destekler nitelikte gelişmektedir.

5. İçerik Hazırlığı Aşaması (Influencer Tarafı)

İçerik üretilirken aşağıdaki kontroller yapılmalıdır.

Müzik kontrol. Platform ses kütüphanesinden seçilen müzik, ticari/sponsorlu kullanım için lisanslı mı? Kütüphanenin "ticari kullanım" filtresi açık olarak kullanılmalıdır. Platform dışı müzik (Spotify'dan kopyalanmış parça vb.) hiçbir koşulda kullanılmamalıdır.

Görsel kontrol. Stok görseli mi yoksa kendi çekimimi? Stok ise "commercial use" lisansı var mı? Görselde tanınabilir kişi varsa model release var mı?

Üçüncü kişi marka kontrol. İçerikte kameranın gösterdiği rakip marka logoları, ürün ambalajları veya tabela var mı? Varsa marka sahibinin izni alınmış mı? Aksi halde marka tecavüzü ve haksız rekabet riski doğar.

Mekan izni. İçerik üçüncü kişi mülkünde çekildi mi? Mülk sahibinin yazılı izni alındı mı? Bazı kamu mekanlarında ticari çekim için ek izin gerekir.

Kişi izni. Çevrede görünen üçüncü kişilerin izni alındı mı? KVKK m. 5/6 ve TMK m. 24-25 kişilik hakları paralel uygulanır.

6. Yayın Öncesi Onay

Markanın içerik yayımlanmadan önce yapması gereken son kontroller:

Hukuki uyum kontrolü. İçerikte yanıltıcı iddia, abartılı vaat veya doğrulanamayan üstünlük iddiası var mı? "En iyi", "tek", "garanti" gibi mutlaklık ifadeleri Yönetmelik m. 7 dürüstlük ilkesi yönünden kontrol edilmelidir.

Marka standardı kontrolü. Logo, renk paleti ve marka mesajları kullanım kılavuzuyla örtüşüyor mu?

Açıklama doğrulama. Yönetmelik m. 30/A açıklama etiketinin doğru konumda ve doğru ifade ile yer aldığı görsel olarak doğrulanır.

Dipnot ve referans kontrolü. İçerikte kullanılan istatistik, fiyat karşılaştırması veya teknik iddia için kaynak gösterimi yapıldı mı? Kaynak gösterilmemiş iddialar Yönetmelik m. 9 ispat yükümlülüğü kapsamında risk taşır.

Kalite/uzunluk kontrolü. İçerik sözleşmedeki uzunluk, format ve mecra şartlarına uygun mu?

Sözleşmede markanın onay yetkisi açıkça düzenlenmiş olmalı; açık değilse influencer'ın yayın yapma yetkisi konusunda ileride tartışma çıkabilir.

7. Yayın Sonrası İzleme

İçerik yayımlandıktan sonra da süreç tamamlanmaz. Aşağıdaki izleme adımları sözleşme süresince devam eder.

Şikayet ve yorum izleme. Yayım sonrası gelen tüketici şikayetleri ve yorumlar markaya iletilmelidir. KVKK m. 13 ilgili kişi başvurusu, TKHK m. 68 tüketici hakem heyeti veya Reklam Kurulu'na yapılan bireysel şikayetler için hızlı yanıt mekanizması kurulmalıdır.

Reklam Kurulu izleme. Reklam Kurulu aylık karar bültenlerinde benzer kampanyalar için verilen kararlar izlenmelidir. Benzer ihlal kalıbı tespit edilirse içerik proaktif olarak düzeltilebilir.

İçerik kaldırma yetkisi. Sözleşmede üçüncü kişi şikayetine karşı markanın içeriği hızla kaldırma yetkisi düzenlenmiş olmalıdır. Tepki süresi 24-48 saat hedefinde tutulmalıdır.

Sözleşme süresi sonu. Sözleşme bittiğinde içeriğin akıbeti netleştirilmelidir: kaldırılacak mı, "süresiz olarak influencer'ın hesabında kalacak mı" yoksa arşivlenip kapalı moda alınacak mı?

8. Anlaşmazlık Durumunda Stratejik Adımlar

İlişkide sorun çıktığında atılacak adımlar.

Üçüncü kişi şikayeti gelirse. Marka hızla içerik kaldırma kararı vermeli, influencer'a bildirim yapmalı ve hukuki ekibe yönlendirmelidir. İçerik hızla kaldırılmazsa marka da sorumluluğun parçası hâline gelir.

Reklam Kurulu kararı gelirse. Karar tebliğ tarihinden itibaren 60 gün içinde idari yargıda iptal davası açılabilir (İYUK m. 7). Bu süre hak düşürücüdür; mahkemece resen incelenir.

Telif ihlali iddiası gelirse. İçerik kaldırılır; influencer'dan kullanılan eserlere ilişkin lisans belgeleri talep edilir. Lisans yoksa veya yetersizse sözleşmedeki garanti hükmü işletilir; rücu süreci başlatılır.

Sözleşmenin feshi durumunda. Sözleşmedeki fesih bildirimi şartı, sürelere uygun yapılmalıdır. Hukuki ekip ile sözleşmenin fesih şartları kontrol edilmeden tek taraflı bildirimden kaçınılmalıdır.

9. Dosyalama ve Arşiv

Sözleşme süresi sonrasında saklanması gereken belgeler.

Sözleşme ve ekler. Tüm imzalı belgeler, sözleşme tarihinden itibaren en az on yıl saklanır. FSEK m. 68 zamanaşımı süreleri ve TBK genel zamanaşımı bu çerçevede belirleyicidir.

Lisans belgeleri. Müzik, görsel, stok ve marka için alınan lisans belgeleri içerik kullanım süresi boyunca ve süre sonrasında saklanır. İhlal iddiası geldiğinde lisans temelinin kanıtlanmasının yolu bu dosyadır.

Açıklama ve etiket görselleri. İçeriğin yayımlandığı anda ekran görüntüleri arşivlenmelidir. Etiketin nerede, nasıl yer aldığı sonradan kanıtlanmalıdır.

Reklam Kurulu yazışmaları. Şikayet, savunma ve karar yazıları ayrı klasörde tutulmalıdır.

Sonuç ve Pratik Öncelik

Influencer-marka sözleşmesinde başarı, sözleşme imzalandığı anda değil, içeriğin yayımı bitirilip son dosya arşivlendiğinde tamamlanır. Bu rehberdeki dokuz aşamalı kontrol listesi, hata kalıplarının çoğunluğunu önleyici niteliktedir.

Pratik öncelik sıralaması: (i) açıklama yükümlülüğü, (ii) telif lisans zinciri, (iii) üçüncü kişi marka ve kişilik hakları, (iv) sözleşmesel garanti ve rücu, (v) yayın sonrası izleme. Bu beş kalemde sözleşme ve operasyonel disiplin sağlanmışsa, dijital reklam projesinin hukuki risk profili büyük ölçüde kontrol altındadır.

İlgili içerikler için bkz. Dijital Reklamda Telif Lisans Zinciri, Influencer ve Marka Hukuku, Influencer Telif Sorumluluğu, Karalama ve Yanıltıcı Reklam, Telif Hukuku.

5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu, RG 13.12.1951/7981; 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, RG 28.11.2013/28835; Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği, RG 10.01.2015/29232. ↩
Yargıtay 11. HD, 23.10.2025, E. 2025/1710, K. 2025/6470 (telif ihlalinde mali ve manevi tazminatın ayrı kalem olarak hesaplanması). ↩