Marka İhlali ve Tecavüz Davaları

Marka İhlali: Tescilli Hakkınıza Tecavüz Edildiğinde Ne Yapmalısınız?

Yıllardır kullandığınız markanızla aynı işareti taşıyan ürünler bir gün piyasaya çıkar. E-ticarette, mağazalarda, sosyal medyada karşınıza çıkar. Bu durumda harekete geçmezseniz, markanız zayıflar — ve zayıflayan marka, korunamayan markadır.

Marka hakkına tecavüz, 6769 sayılı SMK'nın en ağır yaptırımlarla karşıladığı ihlallerden biridir. Ancak doğru strateji olmadan açılan dava, hem masraflı hem sonuçsuz kalabilir.

Bu rehberde marka tecavüzünün ne olduğunu, hangi hukuki yolların kullanılabileceğini, tazminat hesaplama yöntemlerini ve dava sürecini adım adım açıklıyoruz.

→ Marka Hukuku Rehberi

Marka Hakkına Tecavüz Nedir? (SMK md. 29)

SMK md. 29, marka hakkına tecavüz sayılan fiilleri şöyle tanımlar:

a) Tescilli markayla aynı işaretin, tescil kapsamındaki aynı mal veya hizmetlerde kullanılması.

b) Tescilli markayla aynı veya benzer işaretin, aynı veya benzer mal veya hizmetlerde karıştırılma ihtimali yaratacak şekilde kullanılması.

c) Tescilli markayla aynı veya benzer işaretin, farklı mal veya hizmetlerde dahi olsa markanın itibarından haksız yarar sağlayacak, itibarını zedeleyecek veya ayırt edici karakterini zayıflatacak şekilde kullanılması — bu bent yalnızca Türkiye'de tanınmış markalar için geçerlidir.

d) Tescilli markayı taşıyan malların ticari amaçla elde bulundurulması, piyasaya sürülmesi, ithal veya ihraç edilmesi.

Pratik Ayrım

md. 29/1-a ve b bentleri tüm tescilli markalar için geçerlidir. md. 29/1-c ise yalnızca tanınmış markalar için ek koruma sağlar. Davada hangi bende dayanacağınız, stratejiyi temelden belirler.

SMK m. 7/2 Kapsamında Marka Hakkına Tecavüz Halleri

Tescilli marka sahibi, üçüncü kişilerin aşağıdaki fiillerini yasaklayabilir:

7/2-a — İşaretin Mal veya Ambalaja Konulması

Tescilli markayla aynı veya benzer işaretin, mal veya ambalaj üzerine konulması. En klasik tecavüz halidir. Taklit ürün üretiminde, orijinal markanın birebir veya yakın taklidi ürüne basılır.

Pratik: Bir giyim markasının logosunun taklit ürünlere dikilmesi bu bent kapsamındadır — logonun birebir aynı olması şart değildir, karıştırılma ihtimali yeterlidir.

7/2-b — İşareti Taşıyan Malların Piyasaya Sürülmesi

İşareti taşıyan malların piyasaya sürülmesi, teslim edilebileceğinin teklif edilmesi, stoklanması, ithalat veya ihraç edilmesi. Bu bent, üretimi değil dağıtım ve ticareti hedefler.

Pratik: Taklit ürünleri satmak kadar, satışa hazır şekilde depoda bulundurmak da tecavüz oluşturur. Gümrükte yakalanan ithal taklit ürünler bu bent üzerinden değerlendirilir.

7/2-c — Ticari Evrak ve Reklamda Kullanım

İşaretin iş evraklarında veya reklamlarda kullanılması. Fatura, kartvizit, katalog, broşür ve reklam materyalleri bu kapsamdadır.

Pratik: Bir işletmenin tanınmış marka adını kendi reklamlarında, karşılaştırmalı reklam sınırlarını aşacak şekilde kullanması tecavüz teşkil eder.

7/2-d — İnternet Ortamında Ticari Etki Yaratacak Kullanım

İşaretin internet ortamında ticari etki yaratacak biçimde alan adı, yönlendirme kodu, anahtar sözcük veya benzeri biçimde kullanılması. Bu bent, dijital çağın en güncel tecavüz alanıdır.

Pratik: Rakip markanın adını Google Ads anahtar kelimesi olarak satın almak, domain adında tescilli marka kullanmak veya sosyal medyada marka adıyla sahte hesap açmak bu bent kapsamında değerlendirilir.

→ Domain Adı ve Marka Uyuşmazlıkları

7/2-e — Ticari Amaçla İşaretin Kullanılması

İşaretin, tescil kapsamındaki mal veya hizmetlerle ilgili olmasa bile ticari etki yaratacak şekilde kullanılması — özellikle markanın itibarından haksız yarar sağlama halleri.

Pratik: Tanınmış bir gıda markasının adının, tamamen farklı bir sektörde (ör. giyim) pazarlama aracı olarak kullanılması bu bent kapsamında değerlendirilebilir.

Marka Tecavüzünde Uygulanan Cezalar (SMK md. 30)

Fiil	Hukuki Dayanak	Ceza
Marka hakkına kasten tecavüz	SMK md. 30/1	1–3 yıl hapis + adli para cezası
Marka veya trade dress'in taklit edilmesi	SMK md. 30/2	Aynı ceza aralığı, ağırlaştırıcı yorumla
Taklit markalı ürünlerin satışı/dağıtımı	SMK md. 30/3	1–3 yıl hapis + adli para cezası

Uygulamada: Ceza davaları şikayete bağlıdır. Marka sahibi, ihlali ve ihlalciyi öğrendiği tarihten itibaren 6 ay içinde şikayette bulunmalıdır. Bu süre hak düşürücüdür — kaçırılması halinde cezai takip yolu kapanır. Hukuk davası ise ayrı zamanaşımına tabidir.

Hukuki Yollar

1. Tecavüzün Tespiti, Önlenmesi ve Durdurulması (SMK md. 149)

Marka sahibi üç farklı talep ileri sürebilir:

Tespit: İhlalin varlığının mahkemece belirlenmesi
Önleme (men): İhlalin gelecekte de devam etmesinin engellenmesi
Durdurma (ref): Devam eden ihlalin derhal sonlandırılması

Bu talepler tazminat talebinden bağımsız olarak ileri sürülebilir. Bazen yalnızca tespit ve men kararı almak, ihlalciye yeterli mesajı verir.

2. Maddi ve Manevi Tazminat (SMK md. 150-151)

Üç Hesaplama Yöntemi (md. 151/1)

Marka sahibi, maddi tazminatı üç yöntemden birini seçerek talep edebilir:

a) Fiili zarar: Marka sahibinin tecavüz nedeniyle uğradığı gerçek kayıp. Satış düşüşü, pazar kaybı ve itibar zararı hesaplanır. İspat yükü ağırdır.

b) Tecavüzcünün kazancı: İhlalcinin tecavüz fiili ile elde ettiği kazanç. Bu yöntem, ihlalcinin ticari faaliyetinin büyüklüğüne bağlı olarak yüksek tazminatlara yol açabilir.

c) Lisans bedeli (emsal bedel): Marka sahibinin lisans vermesi halinde isteyebileceği makul bedel. Uygulamada en sık tercih edilen yöntemdir — çünkü ispat yükü diğerlerine göre daha hafiftir.

📌 Yargıtay 11. HD, 18.11.2025, E. 2025/977, K. 2025/6808

Tescilli tasarım hakkına tecavüz iddiasıyla açılan davada, tespit raporu ile davalının ihlal oluşturan ürünleri üretip sattığı belirlenmiştir. Mahkeme, tecavüzün tespiti ve men'i kararı vermiş, tazminat talebini de değerlendirmiştir.

Neden önemli: Tecavüz davalarında delil tespiti kararının ne kadar belirleyici olduğunu gösterir. Dava öncesi yapılan tespit, mahkemenin tecavüz değerlendirmesinde birincil kanıt olarak kullanılmıştır.

Manevi Tazminat

SMK md. 150/2, marka sahibinin kişilik haklarının zedelenmesi halinde manevi tazminat talep edebileceğini düzenler. Tanınmış markalarda markanın itibar kaybı, manevi tazminat gerekçesi olarak kabul edilir.

3. İhtiyati Tedbirler (SMK md. 159)

Dava açılmadan önce veya dava sırasında, ihlal oluşturan faaliyetlerin durdurulması için ihtiyati tedbir talep edilebilir.

Mahkemeden istenebilecek tedbirler:

Üretimin, satışın veya ithalatın durdurulması
Tecavüz oluşturan ürünlere el konulması
İnternet üzerindeki yayının kaldırılması

Pratik not: İhtiyati tedbir talebinde aciliyet ve yaklaşık ispat aranır. İhlali fark ettikten sonra uzun süre beklemeniz, aciliyet gerekçenizi zayıflatır.

→ İhtiyati Tedbir

4. Gümrükte El Koyma

Taklit ürünlerin ithalini önlemek için gümrük idaresine başvuru yapılabilir. Gümrük Kanunu ve SMK birlikte uygulanır. Gümrükte el koyma, özellikle uluslararası taklit ürün ticaretinde etkili bir araçtır.

5. Cezai Yaptırımlar (SMK md. 30)

Marka hakkına kasten tecavüz eden kişi, 1 yıldan 3 yıla kadar hapis ve adli para cezası ile cezalandırılır.

Marka sahibinin şikayeti üzerine soruşturma başlar. Takibi şikayete bağlı bir suçtur — şikayet süresi 6 aydır.

Dava Süreci: Adım Adım

1. Delil Toplama

Dava öncesi en kritik aşamadır. Toplanması gereken deliller:

Delil tespiti kararı — HMK md. 400 uyarınca mahkemeden talep edilir
Noter tespit tutanağı — ihlal oluşturan kullanımın belgelenmesi
Ekran görüntüleri — internet ihlallerinde tarih damgalı
Fatura ve ticari kayıtlar — ihlalcinin satış hacmi
Bilirkişi raporu — benzerlik ve karıştırılma ihtimali analizi

📌 Yargıtay 11. HD, 22.10.2025, E. 2025/1556, K. 2025/6424

Davacı, dava öncesi ihtiyati tedbir ve delil tespiti kararı almış, tecavüz oluşturan ürünlere ve üretim kalıplarına el konulmasını talep etmiştir. Mahkeme, delil tespiti raporunu esas alarak tecavüzün varlığına hükmetmiştir.

Neden önemli: Dava öncesi delil tespiti, tecavüz davasının en güçlü silahıdır. Bu karar, el konulma talebinin üretim araçlarına (kalıplara) da genişletilebileceğini gösterir.

2. İhtarname Gönderimi

Dava öncesi zorunlu değildir, ancak pratikte güçlü bir araçtır:

İhlalciye resmi uyarı niteliği taşır
Kötüniyet delili olarak kullanılabilir (ihtarnameye rağmen devam eden ihlal)
Uzlaşma zemini oluşturabilir

→ İhtarname Nasıl Yazılır

3. Dava Açma

Görevli mahkeme: Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi

Yetkili mahkeme: Davacının yerleşim yeri veya tecavüz fiilinin gerçekleştiği yer mahkemesi (SMK md. 156)

Zamanaşımı: Tecavüz fiilinin ve failin öğrenildiğinden itibaren 2 yıl, her halde fiilden itibaren 10 yıl (md. 157)

4. Bilirkişi İncelemesi

Tecavüz davalarında bilirkişi raporu standart uygulamadır. Bilirkişi:

İşaretler arasında benzerlik analizi yapar
Mal/hizmet benzerliği değerlendirir
Karıştırılma ihtimali tespiti yapar
Tazminat hesaplaması önerir

5. Karar ve İcrası

Mahkeme, tecavüzün tespiti ve men'i, tazminat, ürünlere el koyma ve imha kararı verebilir. Karar özetinin ilanı da talep edilebilir (SMK md. 149/1-ç).

E-Ticarette Marka İhlali

Dijital ortamda marka tecavüzü giderek artmaktadır. Başlıca ihlal türleri:

Marketplace'lerde (Trendyol, Hepsiburada, Amazon) taklit ürün satışı
Google Ads'te rakip marka adının anahtar kelime olarak kullanılması
Sosyal medyada marka adıyla sahte hesap açılması
Domain adında marka kullanımı

→ E-Ticarette Marka İhlali Rehberi

Uygulamada Stratejik Not

Davacı taraftaysanız:

Delil toplamayı ertelemeyin. Dijital deliller silinebilir, fiziksel ürünler piyasadan kaldırılabilir.
Delil tespiti kararı alın — noter tespiti tek başına yetmeyebilir.
Tazminat yöntemini baştan seçin. Lisans bedeli yöntemi ispatı en kolay olandır; ancak tecavüzcünün kazancı daha yüksek tazminata yol açabilir.
Cezai şikayeti stratejik kullanın. Hukuk davası ile paralel yürütülebilir, ancak zamanlama önemlidir.
İhtiyati tedbir talebinde gecikmeyin. İhlali fark ettikten sonra aylarca beklerseniz, aciliyet şartını karşılayamazsınız.

Davalı taraftaysanız:

Benzerlik iddiasını hemen çürütmeye çalışın. Bütünsel izlenim farklıysa, tek unsur benzerliği tecavüz oluşturmaz.
Mal/hizmet farklılığını öne çıkarın. Farklı sınıf ve farklı hedef kitle, karıştırılma ihtimalini azaltır.
Kullanımın ticari niteliğini sorgulayın. Her kullanım tecavüz oluşturmaz — dürüst kullanım istisnası (md. 8) değerlendirilebilir.
Tazminat hesaplamasına itiraz edin. Bilirkişi raporundaki varsayımlar tartışmaya açıktır.

Uygulamada Yapılan Kritik Hatalar

1. İhlali fark edip harekete geçmemek. Sessiz kalma, hem zamanaşımı riskine hem de markanın zayıflamasına yol açar.

2. Delil toplamadan dava açmak. Güçlü bir delil dosyası olmadan açılan dava, bilirkişi aşamasında çöker.

3. Yanlış tazminat yöntemi seçmek. Fiili zarar yöntemini seçip ispat edememek, sıfır tazminatla sonuçlanabilir.

4. İhtarname göndermeden doğrudan dava açmak. İhtarname zorunlu değildir, ancak kötüniyet delili ve uzlaşma aracı olarak güçlüdür.

5. Cezai şikayeti hukuk davasıyla karıştırmak. İkisi farklı süreçlerdir. Cezai şikayette 6 aylık süre vardır.

6. İnternet ihlallerinde platformu atlayıp doğrudan dava açmak. Marketplace'lerin kendi şikayet mekanizmaları daha hızlı sonuç verebilir.

7. Taklit ürün satın alanı dava etmek. Kişisel kullanım amacıyla satın alan tüketiciye karşı dava açmak, masraf-fayda dengesi açısından anlamsızdır.

Sonuç

Marka hakkına tecavüz, tescilli hakkınıza yönelik en doğrudan tehdittir. SMK, bu tehdide karşı güçlü hukuki araçlar sağlar: tespit ve men davası, maddi ve manevi tazminat, ihtiyati tedbirler, gümrükte el koyma ve cezai yaptırımlar.

Yapılması gerekenler:

İhlali fark ettiğiniz anda delil toplayın
Delil tespiti kararı alın
Tazminat yöntemini stratejik seçin
İhtiyati tedbir için aciliyet şartını kaçırmayın
Cezai şikayet süresini (6 ay) takip edin

Yapılmaması gerekenler:

Sessiz kalmayın — zamanaşımı işler
Delilsiz dava açmayın
Her ihlale aynı stratejiyle yaklaşmayın — her dosya kendine özgüdür

→ Marka Hukuku Rehberi · Marka Hukuku

İlgili içerikler: Marka ihlali nedir? · Tazminat hesaplama yöntemleri · Yargıtay kararı: Tazminat ve kümülatif koruma · Marka ihlali nasıl tespit edilir? · Taklit ürün satmak suç mu?

📌 Bu rehber 6769 sayılı SMK'nın Nisan 2026 itibarıyla yürürlükteki hükümlerine ve Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin güncel içtihadına dayanmaktadır.