Aynı Markayı İki Kişi Aynı Gün Başvurursa Ne Olur?

Aynı Markayı İki Kişi Aynı Gün Başvurursa Ne Olur?

İlgili hizmet sayfası → Marka Avukatı: Marka tescili, ihlal davaları ve uyuşmazlıklar için hizmet sayfası.

Kısa cevap: Aynı marka aynı gün başvuru durumunda kural, öncelik ilkesidir; marka hakkı, işareti ilk başvuran kişiye tanınır. İki başvuru aynı güne denk gelirse, başvuru saatinden önce bir rüçhan hakkı varsa o hak belirleyici olur. SMK md. 6; önceki tarihli bir marka başvurusu ya da tescili ile karıştırılma ihtimali bulunan sonraki başvurunun, itiraz üzerine reddedileceğini düzenler. Rüçhan yoksa taraflar anlaşma, itiraz ya da hükümsüzlük yollarına başvurur.

Çakışma çoğu zaman iki tarafın aynı işareti bağımsız biçimde seçmesinden doğar. Çözüm, hangi tarafın önce hak sahibi olduğunun belirlenmesine dayanır.

---

1. Öncelik İlkesi: İlk Başvuran Kazanır

Türk marka hukukunda kural, ilk başvuru sahibinin korunmasıdır. İki farklı kişi aynı işaret için farklı tarihlerde başvurursa, önce başvuran öncelik hakkını elde eder; sonraki başvuru, karıştırılma ihtimali nedeniyle reddedilebilir.

Başvuru tarihi kadar başvuru saati de kayıt altına alınır. Bu nedenle aynı gün yapılan iki başvuruda, dakikaya kadar inen kayıt önem kazanır.

Önemli: Öncelik ilkesi, işareti fiilen ilk kullanan değil, ilk başvuran kişiyi korur. Yıllarca kullandığınız bir markayı başkası önce tescil ettirirse, önceye dayalı hak iddiası ayrı ve zorlu bir dava konusudur.

---

2. Rüçhan Hakkı Devreye Girerse

Rüçhan hakkı, başvuru sahibine önceki bir tarihe dayanma imkânı verir. Yurt dışında ilk başvurusunu yapan kişi, belirli bir süre içinde Türkiye'de başvurduğunda, ilk başvuru tarihini rüçhan olarak ileri sürebilir.

Aynı gün yapılan iki başvurudan biri geçerli bir rüçhan hakkına dayanıyorsa, o başvuru daha önceki tarihli sayılır ve öncelik kazanır. Rüçhan, çakışmayı çözen belirleyici unsurdur.

Rüçhan talebi süresinde ve usulüne uygun yapılmalıdır; aksi halde ileri sürülemez ve başvuru, kendi tarihiyle değerlendirilir.

---

3. Karıştırılma İhtimali ve Nispi Ret

İki işaret aynı ya da benzer, kapsadıkları mal ve hizmetler de aynı ya da benzerse, karıştırılma ihtimali doğar. Bu, nispi ret nedenidir ve resen değil, itiraz üzerine incelenir.

Önceki hak sahibi, sonraki başvurunun yayınına itiraz ederek tescili engelleyebilir. Değerlendirmede işaretlerin görsel, işitsel ve kavramsal benzerliği ile mal ve hizmet ilişkisi birlikte ele alınır.

İtiraz yapılmazsa, benzer iki marka sicilde bir arada kalabilir; bu durumda uyuşmazlık daha sonra hükümsüzlük davasına taşınır.

---

4. Tarafların Anlaşması ve Muvafakat

Çakışan başvurularda taraflar her zaman çekişmeye girmek zorunda değildir. Muvafakat kurumu; önceki hak sahibinin, sonraki başvurunun tesciline yazılı olarak rıza göstermesine imkân tanır.

Muvafakat, aynı ya da benzer işaretlerin farklı taraflarca tescilini mümkün kılar. Uygulamada bu yol; grup şirketleri, aynı ailenin işletmeleri ya da pazarı bölüşmek isteyen taraflar arasında sıkça kullanılır¹.

Anlaşma sağlanamazsa, uyuşmazlık itiraz ve gerektiğinde hükümsüzlük davasıyla çözülür. Yargıtay'ın yerleşik uygulamasında, karıştırılma ihtimali somut olayın bütün unsurları birlikte değerlendirilerek belirlenir.

---

Uygulamada Stratejik Not

Aynı gün başvuru çakışması nadirdir; ancak popüler ya da jenerik kökenli işaretlerde gerçekleşebilir. Bu riski en aza indirmenin yolu, işareti seçer seçmez gecikmeden başvurmaktır. Bir gün bile bekleme, öncelik hakkını kaybettirebilir.

Çakışma yaşandığında, doğrudan itiraz refleksi her zaman en verimli yol değildir. Karşı tarafın gerçek kullanım niyeti, pazardaki konumu ve muvafakate yatkınlığı değerlendirilmelidir. Bazen iyi kurgulanmış bir muvafakat anlaşması, yıllar sürecek bir hükümsüzlük davasından hem ucuz hem güvenlidir.

---

İlgili içerikler için bkz. Karıştırılma İhtimali Değerlendirmesi, Markalarda Karıştırılma İhtimali, Aynı İsimde Marka Alınır mı?, Marka Hukuku.

Dipnotlar

1. 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu md. 6, RG 10.01.2017/29944. ↩