SORU
Sahte Ürün Noter Tespiti Nasıl Yapılır? Delil Toplama Adımları
Sahte ürün noter tespiti nasıl yapılır? E-tespit, ekran görüntüsü tutanağı, HMK md. 400 delil tespiti ve mahkemede ispat değeri açıklanıyor.
Sahte Ürün Noter Tespiti Nasıl Yapılır?
Taklit ürün satışında en sık karşılaşılan sorun delilin kaybolmasıdır. Satıcı ürünü kaldırır, ilanı siler, hesabını kapatır. Buna karşı en güçlü koruma noter tespitidir. Noter aracılığıyla düzenlenen tutanak, mahkemede tartışmasız delil değeri taşır ve karşı tarafın "biz bu ürünü hiç satmadık" savunmasını boşa çıkarır.
Bu sayfa, sahte ürünün dijital ortamda nasıl noter tespitine konu edileceğini, ücretleri, sürecin işleyişini ve HMK çerçevesinde delil tespitinin sınırlarını anlatır.
Noter Tespiti ile E-Tespit Arasındaki Fark
İki ayrı yöntem vardır; ikisi de geçerlidir ama biçimsel ağırlıkları farklıdır.
Noter tespiti: Notere fiziken gidersiniz. Noter, sizin gözetiminizde bilgisayardan veya cep telefonundan ilgili web sayfasını açar, ekran görüntülerini alır ve tutanağa bağlar. Tutanak noter mührüyle düzenlenir. Mahkemede en güçlü delil türüdür.
E-tespit (TNB E-Tespit): Türkiye Noterler Birliği'nin e-tespit sistemidir. Mobil uygulama veya web üzerinden URL'yi girer, fotoğrafları yüklersiniz; sistem zaman damgalı tespit raporu üretir. Fiziken notere gitmenize gerek kalmaz. Aynı hukuki değeri taşır.
Maliyet: Klasik noter tespiti 2026 itibarıyla 1.500-3.500 TL arasında değişir (sayfa ve ekran sayısına göre). E-tespit ücretleri 200-500 TL bandındadır.
Süre: Klasik tespit aynı gün tamamlanır. E-tespit dakikalar içinde sonuçlanır.
HMK md. 400 Çerçevesinde Delil Tespiti
Noter dışında bir başka yol da mahkeme yoluyla delil tespitidir. 6100 sayılı HMK md. 400 şu hükmü içerir:
"Taraflardan her biri, görülmekte olan bir davada henüz inceleme sırası gelmemiş yahut ileride açacağı davada ileri süreceği bir vakıanın tespiti amacıyla keşif yapılması, bilirkişi incelemesi yaptırılması ya da tanık ifadelerinin alınması gibi işlemlerin yapılmasını talep edebilir."
HMK md. 401-405 arası başvuru usulü, yetkili mahkeme ve sonuçlarını düzenler. Sulh hukuk mahkemesinden talep edilir, mahkeme bilirkişi marifetiyle tespit yapar. Maliyet ve süre noter tespitine göre daha yüksektir; bu yüzden uygulamada noter veya e-tespit tercih edilir.
Mahkeme yoluyla tespit, ihlal eden tarafın iş yerine fiziken keşif yapılması veya teknik bilirkişi raporu gereken durumlarda anlamlıdır. Örneğin üretim hattının tespiti, depo kontrolü, dijital kayıtların kopyalanması gibi.
Hangi Bilgiler Tutanağa Geçer?
Tespit tutanağında şu unsurların eksiksiz yer alması gerekir:
- İhlal eden URL'nin tam adresi
- Sayfanın tam ekran görüntüsü (header, ürün, fiyat, satıcı bilgisi)
- Tarayıcı zaman damgası
- Satıcı kimlik bilgileri (mağaza adı, varsa unvan)
- Ürün başlığı ve açıklaması
- Ürün fotoğrafları (orijinaliyle karşılaştırma için)
- Yorumlar ve satış adedi (varsa)
Eksik tutanak savunmada zaaf yaratır. Karşı taraf "biz farklı ürün satıyorduk" diyebilir veya satıcı kimliğinin değiştiğini iddia edebilir.
Test Alımı ile Tespiti Birleştirmek
En sağlam delil zinciri test alımı + noter tespiti kombinasyonudur:
- Önce noter tespiti veya e-tespit ile satış sayfasını belgeleyin.
- Aynı satıcıdan test alımı yapın — kendi adınıza veya vekil sıfatıyla.
- Kargo gelince teslim alma fotoğrafı çekin.
- Fatura ve kargo belgesini saklayın.
- Ürünü açın ve orijinaliyle yan yana fotoğraflayın.
Bu zincir mahkemede satışın gerçekten yapıldığını, ürünün taklit olduğunu ve satıcının kim olduğunu ispatlar. SMK md. 30 kapsamında cezai soruşturma için savcılığa sunulabilir.
Tespit Yapıldıktan Sonra Süre Önemli mi?
Noter tespiti yapmak şikayet süresini başlatmaz veya durdurmaz. SMK md. 30 kapsamındaki şikayet süresi, fiilin ve failin öğrenildiği tarihten itibaren 6 aydır (TCK md. 73). Tespit tarihi, öğrenme tarihinin başlangıcı sayılır ve şikayet süresi buradan işlemeye başlar. Bu yüzden tespitten sonra şikayet veya dava açma kararını geciktirmemek gerekir.
Hukuk davasında ise zamanaşımı SMK md. 157 atfıyla TBK md. 72 uyarınca öğrenme tarihinden itibaren 2 yıl, her hâlde fiilin işlenmesinden itibaren 10 yıldır.
Sıkça Sorulan Sorular
Noter tespiti yapmadan da dava açabilir miyim?
Açabilirsiniz; ancak delil zayıf kalır. Ekran görüntüsü tek başına mahkemede tartışmaya açıktır. Karşı taraf "fotoğraf sonradan düzenlenmiş" iddiasında bulunabilir. Noter tespiti veya e-tespit bu itirazı baştan kapatır. SMK md. 30 ceza davalarında ise tespit yokluğu beraat sebebi oluşturabilir.
Yurt dışındaki bir siteyi (örn. AliExpress) noter tespitine bağlatabilir miyim?
Evet. Noter veya e-tespit sistemi URL bazlı çalışır; sitenin Türkiye'de barındırılması zorunlu değildir. Önemli olan tespit anında sayfanın erişilebilir olması ve Türkçeye yönelik bir satışın bulunması. Yurt dışı satıcıya karşı dava açmak için ayrıca uluslararası yetki ve tebligat sorununu çözmek gerekir.
→ Marka İhlali ve Tecavüz Davaları Rehberi · Sahte Ürün Şikayeti Nereye Yapılır? · Marka İhlalinde Delil Tespiti Nasıl Yapılır? · Marka Hukuku