SORU
Gümrükte Sahte Ürün Durdurma Talebi: TARSİS Başvurusu ve Süreç
Gümrükte sahte ürün durdurma talebi: TARSİS başvurusu, geçici alıkonma, imha süreci, Gümrük Yönetmeliği md. 105-110 çerçevesi ve maliyetler.
Gümrükte Sahte Ürün Durdurma Talebi: TARSİS Başvurusu ve Süreç
Sahte ürün mücadelesinde en etkili yöntemlerden biri, ürünlerin Türkiye'ye girmeden gümrükte durdurulmasıdır. Marka sahibi, Ticaret Bakanlığı Gümrükler Genel Müdürlüğü'ne TARSİS (Tüm Aktarmalı Risk Sistemi) üzerinden başvuru yaparak ithal edilmek istenen taklit ürünlerin sınırda alıkonmasını sağlayabilir. Başvuru ücretsizdir, geçerlilik süresi bir yıldır ve yenilenebilir.
Bu sayfa TARSİS başvuru sürecini, başvuru sonrası alıkonma sürelerini, imha kararını ve sürecin hukuki dayanaklarını açıklar.
Yasal Dayanak: 4458 sayılı Gümrük Kanunu ve Yönetmelik
Türkiye'de gümrükte fikri ve sınai mülkiyet hakları koruması iki temel düzenlemeye dayanır:
- 4458 sayılı Gümrük Kanunu md. 57: Fikri ve sınai mülkiyet haklarına tecavüz oluşturan eşyanın gümrük gözetimi altında alınmasına ilişkin temel kuralı belirler.
- Gümrük Yönetmeliği md. 105-110: Marka, patent, tasarım, telif ve coğrafi işaret haklarına dair başvuru usulünü, alıkonma sürelerini, depolama ve imha kararını düzenler.
Bu çerçeve, AB'nin 608/2013 sayılı Tüzüğüyle paralel kurulmuştur. SMK md. 159, fikri ve sınai mülkiyet haklarının gümrükte korunmasına da atıf yapar.
TARSİS Başvuru Süreci
Başvuru kimin yapabilir: Marka, patent, tasarım veya telif hakkı sahibi ya da yetkilendirilmiş vekili.
Başvuru kanalı: Ticaret Bakanlığı Gümrükler Genel Müdürlüğü TARSİS sistemi (online).
Gerekli belgeler:
- TÜRKPATENT tescil belgesi (PDF)
- Marka logosu ve orijinal ürün görselleri
- Sahte ürünlerin tipik özellikleri (varsa)
- Bilinen ithalatçı firma bilgileri (varsa)
- Vekaletname (vekil başvurusunda)
Ücret: Ücretsiz.
Geçerlilik: Bir yıl. Bitiminden önce yenileme talebi ile uzatılabilir.
Gümrükte Şüpheli Eşya Tespiti
TARSİS'te kaydı bulunan markanın taklidi olduğu şüphesi taşıyan eşya gümrükte tespit edildiğinde:
- Gümrük idaresi alıkonma işlemi başlatır.
- Marka sahibine bildirim yapılır (eşyanın fotoğrafları, ithalatçı bilgisi, miktar).
- 10 iş günü içinde marka sahibi tutum bildirmek zorundadır:
- Eşyanın taklit olduğu beyanı ve hukuki süreç başlatma niyeti, veya
- İthalatçı ile uzlaşma sonucu serbest bırakma.
- 10 iş günü uzatma: Gerekçeli talep ile bir kez uzatılabilir.
- Hukuki süreç: Bu süre içinde marka sahibi mahkemede dava açmazsa eşya serbest bırakılır.
Bozulabilir eşyada süre 3 iş günüdür.
Basitleştirilmiş İmha Usulü
Gümrük Yönetmeliği md. 108 basitleştirilmiş imha usulünü düzenler. Bu yola gidilirse mahkeme süreci zorunlu olmaktan çıkar:
Koşullar:
- Marka sahibi imha talebinde bulunur.
- İthalatçı veya eşya sahibi yazılı muvafakat verir (10 iş günü içinde itiraz etmezse zımni muvafakat).
- İmha masrafları marka sahibine aittir (taklitle mücadele fonundan da karşılanabilir bazı hâllerde).
Avantaj: Dava açmaya gerek kalmaz, eşya hızla imha edilir.
Dezavantaj: İthalatçı itiraz ederse hukuk yoluna gidilmek zorundadır.
Maliyet ve Süre Tablosu
| Kalem | Tutar / Süre |
|---|---|
| TARSİS başvurusu | Ücretsiz |
| TARSİS geçerlilik | 1 yıl (yenilenebilir) |
| Alıkonma süresi (standart) | 10 iş günü |
| Alıkonma uzatma | +10 iş günü |
| Bozulabilir eşya | 3 iş günü |
| Depo masrafı | İmha veya iade sonrası taraflarca paylaşılır |
| İmha masrafı | Marka sahibi (basitleştirilmiş imha) |
TARSİS Başvurusu Olmayan Markada Durum
Marka sahibi TARSİS başvurusu yapmamışsa bile gümrük idaresi, açıkça taklit olduğunu tespit ettiği eşyayı resen alıkoyabilir (Gümrük Yönetmeliği md. 105/3). Ancak resen alıkonma istisnadır; sistemli koruma için TARSİS kaydı gereklidir.
Yetkili idarenin tespitinden sonra marka sahibine 3 iş günü içinde bildirim yapılır ve sonrasında standart süreç işler.
Sıkça Sorulan Sorular
TARSİS başvurusu olmadan da gümrükte ürünün durdurulmasını talep edebilir miyim?
Acil hâllerde mümkündür. Konuya ilişkin bilginiz olduğu anda yazılı talep ile ilgili gümrük müdürlüğüne başvurabilirsiniz. Ancak bu yöntem proaktif değildir; tek olaya yöneliktir. Sistematik koruma için TARSİS kaydı vazgeçilmezdir. Ayrıca acil başvuruda alıkonma süresi sınırlı olduğundan kısa sürede mahkeme süreci başlatmanız gerekir.
Gümrük tarafından bildirim aldıktan sonra ne yapmalıyım?
10 iş günü içinde Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nde ihtiyati tedbir kararı alarak tecavüzün durdurulması talepli dava açın. Aynı anda Cumhuriyet Başsavcılığına SMK md. 30 kapsamında suç duyurusunda bulunun. Mahkemeden alınan ihtiyati tedbir kararı, eşyanın serbest bırakılmasını engeller ve süreç devam ederken eşya gümrük gözetiminde kalır.
→ Taklit Ürün İthalatı Nasıl Engellenir? · Sahte Ürün Şikayeti Nereye Yapılır? · Marka İhlali ve Tecavüz Davaları Rehberi · Marka Hukuku