Yer Adı İçeren Marka Halkı Yanıltıcı Sayılır mı?

Yer Adı İçeren Marka Halkı Yanıltıcı Sayılır mı?

Kısa cevap: Evet, yer adı ürünün gerçek kaynağıyla çelişiyorsa ve ilgili tüketici ürünü o yerle ilişkilendirecekse sayılır. SMK m. 5/1-(f) uyarınca malın veya hizmetin coğrafi kaynağı konusunda halkı yanıltacak işaretler marka olarak tescil edilmez.

Ölçüt: İlişkilendirme ve Zıtlık

Yer adı tek başına engel değildir. Yanıltıcılık için tüketicinin ibareyi ürünün kaynağı olarak algılaması gerekir. Doktrinde aktarılan TÜRKPATENT uygulamasında iki soru sorulur: işaret ürünün özelliği konusunda yanıltıcı bir ibare barındırıyor mu ve ilgili tüketici bu nedenle gerçekten yanılabilir mi¹? Zayıf bir ihtimal ret için yeterli değildir; açık ve belirgin bir zıtlık aranır.

Yargıtay'ın İki Güncel Örneği

Yargıtay 11. HD, 17.12.2024 tarihli kararında (E. 2024/1314, K. 2024/9120), saatlerde "GENEVE" ibaresini içeren başvuruya ilişkin BAM kararını onamıştır. BAM, ibarenin saat şirketlerinin bulunduğu şehre işaret ettiğini ve tüketicinin markayı Cenevre kökenli bir saat markası olarak algılayacağını belirtmiş, akıllı saatler yönünden de yanıltıcılığı "İsviçre menşeli olsun veya olmasın" kabul etmiştir.

Aynı Daire, 20.05.2025 tarihli kararında (E. 2024/5695, K. 2025/3450), MADRAN ibaresini içeren başvuruyu 32. sınıfın tamamı ve bu malların perakende satışına ilişkin 35. sınıf hizmetleri yönünden yanıltıcı bulan kararı onamıştır. Gerekçe, ibarenin bir bölgenin memba suyunun adı olması ve başvuru sahibinin bu bölge suyuyla anılan malları üretmeye veya pazarlamaya ilişkin bir iddia ve ispatının bulunmamasıdır².

Uygulamada Ne Yapılır?

Yer adı içeren başvuruda mal listesinin hangi kalemlerinin o yerle çağrışım kurduğu baştan sınanmalıdır. GENEVE kararı, başvuru sahibinin ürünleri İsviçre'de üreteceği savunmasının akıllı saatler ve saat perakendeciliği yönünden yanıltıcılığı gidermediğini gösterir. Kullanım yoluyla ayırt edicilik kazanma (SMK m. 5/2) (f) bendi bakımından geçerli değildir.

Ayrıntılı analiz için halkı yanıltıcı marka makalesine ve marka hukuku rehberine bakılabilir. Coğrafi işaretlerle ilişki için coğrafi işaret ve geleneksel ürün adı rehberi de ilgilidir.

Dipnotlar

1. Mehmet Evrin, Marka Hukukunda Yanıltıcılık Kavramının TÜRKPATENT Uygulamaları, Mahkeme Kararları ve Tüketici Tercihleri Açısından İncelenmesi, TÜRKPATENT Markalar Dairesi Başkanlığı Uzmanlık Tezi, Ankara 2024, s. 34 ve s. 67. ↩

2. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 17.12.2024, E. 2024/1314, K. 2024/9120; 20.05.2025, E. 2024/5695, K. 2025/3450. 6769 sayılı SMK m. 5/1-(f) ve m. 25/5. ↩