İzinsiz Toplu SMS Göndermenin Cezası Nedir?

İzinsiz Toplu SMS Göndermenin Cezası Nedir?

İlgili hizmet sayfası → Fikri Mülkiyet Avukatı: Marka, telif, haksız rekabet ve dijital hukuk uyuşmazlıkları için hizmet sayfası.

Kısa cevap: İzinsiz toplu SMS göndermek iki ayrı hukuki katmanda sorumluluk doğurur. Alıcının önceden onayı olmadan ticari SMS gönderimi 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun kapsamında idari para cezası gerektirir; alıcı numaralarının bir veri tabanında işlenmesi ise KVKK bakımından hukuka uygun bir sebep aranır. İki rejim birbirini tamamlar; birinin varlığı diğerini karşılamaz.

Toplu gönderim yapan işletmenin sorumluluğu, mesajı gönderen aracı hizmet sağlayıcıyı da kapsayabilir. Onayın ispatı gönderene aittir.

---

Ticari Elektronik İleti İçin Önceden Onay Zorunluluğu

Ticari elektronik iletiler, alıcının önceden onayı alınmadan gönderilemez. Bu onay, 2020'den itibaren Ticari Elektronik İleti Yönetim Sistemi (İYS) üzerinden kayıt altına alınır. İYS'ye işlenmemiş bir onaya dayanılarak gönderilen SMS, onay bulunsa dahi usulüne uygun sayılmaz.

Onayın kapsamı da sınırlıdır. Alıcı hangi iletişim kanalı (SMS, e-posta, arama) için onay verdiyse, gönderim yalnızca o kanaldan yapılabilir. Bir hizmet sözleşmesi sırasında paylaşılan telefon numarası, tek başına pazarlama SMS'i gönderme yetkisi vermez.

Önemli: Her ticari elektronik iletide alıcıya ret (opt-out) imkanı sunulması zorunludur. Ret bildirimi alındıktan sonra gönderime devam edilmesi, bağımsız ve tekrar eden bir ihlal oluşturur.

---

İzinsiz Toplu SMS'in İdari Para Cezası

İzinsiz ticari elektronik ileti gönderimi 6563 sayılı Kanun uyarınca idari para cezasına bağlanmıştır. Ceza, gönderim başına değil ihlal başına belirlenir; ancak bir defada çok sayıda alıcıya gönderim yapılması durumunda üst sınır önemli ölçüde artırılabilir. Yaptırımı uygulayan makam Ticaret Bakanlığı'dır.

Ceza miktarı; ihlalin tek seferlik mi yoksa sistematik mi olduğu, alıcı sayısı ve tekrar durumuna göre değişir. Şikayet üzerine veya resen başlatılan inceleme sonucunda uygulanır.

---

KVKK Boyutu: Numaraların İşlenmesi

Toplu SMS için kullanılan telefon numaraları kişisel veridir. Bu numaraların bir listede toplanması, saklanması ve gönderim amacıyla kullanılması KVKK md. 5 kapsamında bir işleme faaliyetidir¹. Pazarlama amaçlı işleme, kural olarak ilgili kişinin açık rızasına dayanır.

İYS onayı ile KVKK açık rızası aynı şey değildir. İYS onayı iletinin gönderilebilirliğini; açık rıza ise verinin işlenebilirliğini karşılar. Pazarlama amaçlı bir gönderimde çoğu zaman her ikisi birlikte aranır. Ayrıca veri sahibine aydınlatma yapılması KVKK md. 10 uyarınca her hâlde gereklidir.

Sık Karşılaşılan Yanılgı

"Numarayı müşteri kendisi verdi, o hâlde SMS atabilirim" düşüncesi hatalıdır. Numaranın bir başka amaçla (fatura, teslimat, servis) paylaşılmış olması, pazarlama amaçlı gönderim için ne İYS onayını ne de açık rızayı sağlar. Amaca bağlılık ilkesi, verinin toplanma amacı dışında kullanılmasını engeller.

---

Uygulamada Ne Yapmalı

İzinsiz gönderim iddiasıyla karşılaşan işletme, önce onay ve İYS kayıtlarını denetlemelidir. Onay kaydı bulunmuyorsa gönderim derhal durdurulur; mevcut liste amaca uygunluk yönünden gözden geçirilir. Alıcı tarafında ise ret hakkının kullanılıp kullanılmadığı ve şikayet yolu belirleyicidir.

Şikayet iki ayrı mercie yapılabilir: ileti gönderimi yönünden Ticaret Bakanlığı, veri işleme yönünden Kişisel Verileri Koruma Kurumu. İki başvuru birbirinin alternatifi değildir; aynı fiil iki farklı yaptırımı tetikleyebilir.

---

İlgili içerikler için bkz. Haksız Rekabet, Dijital Pazarlama KVKK Uyum Rehberi, Müşteriye SMS Göndermek Yasal mı?, İYS ve Elektronik İleti Uyumu.

Dipnotlar

1. 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu md. 5, RG 07.04.2016/29677. ↩