SMS Pazarlama Yasal mı? İYS Onayı, KVKK ve Ceza Riski

SMS Pazarlama Yasal mı? İYS Onayı, KVKK ve Ceza Riski

İlgili çalışma alanı → Kişisel Verilerin Korunması: Açık rıza, ticari elektronik ileti, İYS ve Kurul kararları için çalışma alanı.

Kısa cevap: SMS pazarlama yasaldır; ancak yalnızca alıcının önceden onayı alınmış ve bu onay İleti Yönetim Sistemi'ne (İYS) kaydedilmişse. 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun m. 6/1'e göre ticari elektronik iletiler alıcılara ancak önceden onayları alınmak kaydıyla gönderilebilir. Esnaf ve tacirlere onaysız ileti gönderilebilir (Kanun m. 6/2). Telefon numarası kişisel veri olduğu için süreç ayrıca 6698 sayılı Kanun'a da uymalıdır; KVKK Kurulu, İYS onayının tek başına açık rıza yerine geçmediğini kabul etmiştir. Uyumun bütünü dijital pazarlama KVKK uyum rehberinde yer alır.

---

Hangi İletiler Onaya Tabi

6563 sayılı Kanun m. 2/1-c, ticari elektronik iletiyi telefon, çağrı merkezi, faks, otomatik arama makinesi, akıllı ses kaydedici sistem, elektronik posta ve kısa mesaj gibi vasıtalarla ticari amaçla gönderilen veri, ses ve görüntü içerikli ileti olarak tanımlar. Kampanya, indirim, yeni ürün duyurusu ve tanıtım içeren SMS bu tanımın tam ortasındadır.

Onay yazılı olarak veya her türlü elektronik iletişim aracıyla alınabilir (Kanun m. 6/1). İçeriğin alınan onaya uygun olması gerekir (Kanun m. 7/1); "bilgilendirme" için alınan onayla kampanya SMS'i göndermek bu kurala aykırıdır.

---

Onay Gerekmeyen Durumlar

Kanun iki istisna öngörür ve ikisi de dar yorumlanır.

1. Mal veya hizmete ilişkin iletiler: Alıcı kendisiyle iletişime geçilmesi amacıyla iletişim bilgilerini vermişse, temin edilen mal veya hizmetlere ilişkin değişiklik, kullanım ve bakıma yönelik iletiler için ayrıca onay alınmaz (Kanun m. 6/1). Satın alınan ürünün bakım hatırlatması bu kapsamdadır; farklı bir ürünün kampanyası değildir.
2. Esnaf ve tacirler: Esnaf ve tacirlere önceden onay alınmaksızın ileti gönderilebilir (Kanun m. 6/2). Ticari İletişim ve Ticari Elektronik İletiler Hakkında Yönetmelik m. 6/6 uyarınca bu alıcıların iletişim adresleri yine de İYS'ye kaydedilir ve ret hakkını kullanıp kullanmadıkları gönderimden önce İYS üzerinden kontrol edilir.

Dikkat: "Mevcut müşterim" demek genel bir muafiyet sağlamaz. Kanundaki istisna, satın alınan mal veya hizmetin değişikliği, kullanımı ve bakımıyla sınırlıdır. Ayakkabı alan müşteriye mobilya kampanyası göndermek için onay gerekir.

---

İYS Kaydı Neden Belirleyici

Yönetmelik, onayın İYS üzerinden yönetilmesini zorunlu kılar:

• Ticari elektronik ileti göndermek isteyen gerçek ve tüzel kişiler İYS'ye kaydolur; İYS'de onayı bulunmayan alıcıya ileti gönderilemez (Yönetmelik m. 5/2-3).
• İYS dışında alınan onaylar üç iş günü içinde İYS'ye kaydedilir; kaydedilmeyen onaylar geçersiz kabul edilir (Yönetmelik m. 7/11-12).
• İYS üzerinden alınmayan onaylarda onayın alındığını ispat yükü hizmet sağlayıcıdadır (Yönetmelik m. 7/10).

Bu nedenle formda kutucuk işaretletmek yetmez; onay kaydı İYS'ye zamanında aktarılmalı ve her gönderimden önce İYS sorgusu yapılmalıdır. Teknik akış İYS ve elektronik ileti uyumu makalesinde açıklanmıştır.

---

KVKK Boyutu: İYS Onayı Açık Rıza Değildir

Telefon numarası kişisel veridir; numaranın pazarlama amacıyla işlenmesi 6698 sayılı Kanun m. 5'teki işleme şartlarından birine dayanmalıdır. KVKK Kurulu, 10.02.2022 tarihli ve 2022/107 sayılı kararında, İYS kaydını gerekçe gösteren veri sorumlusunun açık rızayı veya başka bir işleme şartını tevsik edemediğini, bu nedenle gerekli tedbirleri almadığını kabul etmiş ve 6698 sayılı Kanun m. 18/1-b uyarınca idari para cezası uygulamıştır. Kararın ayrıntısı açık rıza olmadan reklam SMS'i karar analizinde yer alır.

Uygulamadaki sonuç: Pazarlama izin formunda ticari ileti onayı ve KVKK açık rızası ayrı ayrı alınır, aydınlatma metni ayrıca sunulur (6698 sayılı Kanun m. 10).

---

İzinsiz SMS'in Yaptırımı

6563 sayılı Kanun m. 6/1'e aykırı ileti gönderen hizmet sağlayıcıya Kanun m. 12/1-a uyarınca idari para cezası verilir. Bir defada birden fazla kişiye onaysız ileti gönderilmesi hâlinde bu ceza on katına kadar artırılarak uygulanır (Kanun m. 12/2). Ceza tutarları her yıl yeniden değerlendirildiği için güncel tutar işlem tarihindeki tebliğden kontrol edilmelidir.

Ret hakkı da ayrı bir yükümlülük doğurur: Alıcı dilediği zaman gerekçe göstermeden iletileri reddedebilir; talep ulaştıktan sonra hizmet sağlayıcı üç iş günü içinde gönderimi durdurur (Kanun m. 8/1, 8/3). Hizmet sağlayıcı kendisine iletilen ret bildirimlerini de üç iş günü içinde İYS'ye bildirir (Yönetmelik m. 9/6).

KVKK tarafında ise Kurul, ayrı bir idari para cezası uygulayabilir. Aynı gönderim iki ayrı rejim bakımından sonuç doğurur. Ceza riskinin ayrıntısı için izinsiz toplu SMS göndermenin cezası sayfasına bakılabilir.

---

İzinsiz SMS Alan Kişi Ne Yapabilir

1. Ret: İletideki ret numarası veya bağlantısı kullanılır; ret İYS üzerinden de yapılabilir (Yönetmelik m. 9/7).
2. Şikâyet: Ticari ileti şikâyeti e-Devlet veya İYS üzerinden yapılabilir; şikâyeti ticaret il müdürlüğü sonuçlandırır (Yönetmelik m. 14/1, 15/2).
3. Veri sorumlusuna başvuru: Numaranın nereden alındığı 6698 sayılı Kanun m. 11 uyarınca sorulabilir; veri sorumlusu başvuruyu en geç otuz gün içinde sonuçlandırır (6698 sayılı Kanun m. 13). Bu yol reklam SMS'i için numaramın nereden alındığını öğrenebilir miyim sayfasında açıklanmıştır.
4. KVKK Kurulu'na şikâyet: Cevap alınamaz veya yetersiz bulunursa Kurula şikâyet yolu açıktır.

Uygulamada

İşletmelerin en sık hatası, eski müşteri listesine "nasılsa alışveriş yaptı" düşüncesiyle kampanya SMS'i göndermektir. Bu listedeki onaylar İYS'ye kaydedilmemişse geçersizdir ve her toplu gönderim on kata kadar artırılmış ceza riski taşır. İkinci sık hata, İYS onayını KVKK açık rızası sanmaktır. İki onayın ayrı ayrı belgelenmesi, denetimde savunmanın temelini oluşturur.

---

İlgili içerikler için bkz. Kişisel Verilerin Korunması, Kişisel Verilerin Korunması Rehberi, Açık Rıza Olmadan Reklam SMS'i KVKK'ya Aykırı mı, Reklam Amaçlı SMS ve E-Postada KVKK.