Hükümsüzlük Davasında Kullanım İspatı Def'i: Islah ile İleri Sürülebilir mi

Giriş

İlgili hizmet sayfası → Marka Avukatı — Marka itiraz, YİDK iptali ve hükümsüzlük davalarında hizmet sayfası.

Marka hükümsüzlüğü davalarında davalı taraf genellikle dava dilekçesindeki iddialara cevap vermekle yetinir; davacının dayanak markasının fiilen kullanılıp kullanılmadığını sorgulamaz. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 26.06.2025 tarihli kararı, bu ihmalin bedelinin ağır olabileceğini, ancak dava sürecinin ilerleyen aşamasında ıslah yoluyla telafi edilebileceğini gösteriyor.¹

Olay

Davacı şirket, tescilli markalarını mesnet göstererek davalı şirketin marka başvurusuna itiraz etti; itirazın YİDK tarafından kısmen reddedilmesi üzerine YİDK kararının iptali ve başvurunun tescili hâlinde hükümsüzlüğü istemiyle dava açtı. Davalı şirket cevap dilekçesinde markalar arasında benzerlik ve iltibas bulunmadığını savundu; ardından cevap dilekçesini ıslah ederek davacının dayanak markaları için SMK m. 19/2 uyarınca kullanım ispatı talebinde bulundu.

Hukuki Sorun

Davalının hükümsüzlük talebi yönünden ayrıca ve baştan kullanım ispatı talebinde bulunmamış olması, ıslah yoluyla sonradan yapılan bu talebin hükümsüzlük davası bakımından geçersiz sayılmasına yol açar mı; davacı kullanımını yalnızca bir kısım emtia için ispatlayabilmişse hükümsüzlük talebinin kapsamı nasıl belirlenir?

Mahkeme Süreci

İlk Derece Mahkemesi, işlem dosyası aşamasında davalının kullanım ispatı talebi üzerine davacının dayanak markalarını yalnızca belirli mal ve hizmetler için kullandığını ispatlayabildiğini, YİDK'in de itirazı bu emtialarla sınırlı olarak kısmen kabul ettiğini tespit etti. Kalan mal ve hizmetler arasında sınıfsal benzerlik bulunmadığından davayı reddetti. Bölge Adliye Mahkemesi, davalı vekilinin hükümsüzlük talebi yönünden ayrı bir kullanım ispatı talebinde bulunmamış olmasına rağmen, ıslah yoluyla yapılan talebin hükümsüzlük davası bakımından da geçerli sayılması gerektiğini kabul ederek istinaf başvurusunu esastan reddetti. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, bu değerlendirmeyi onadı.

Yargıtay'ın Gerekçesi

Daire, SMK m. 25/7'nin öngördüğü mekanizmayı işler kabul etti: itiraz aşamasında kullanım ispatı sonucunda daralan markanın kapsamı, hükümsüzlük davasında da aynı sınırla dikkate alınır. Davalının ıslah yoluyla ileri sürdüğü talep, davanın usul ekonomisine aykırı sayılmadı; zira kullanım ispatı işlem dosyasında zaten görülmüş, davacının hangi emtiada kullanım ispatladığı netleşmişti. Daire, kalan mal ve hizmetler arasında emtia benzerliği bulunmadığı için SMK m. 6/1 kapsamındaki karıştırılma ihtimali koşulunun oluşmadığı sonucuna vardı ve İlk Derece Mahkemesi ile Bölge Adliye Mahkemesi kararlarını onadı.

Hukuki İlke

Kullanım İspatı İşlem Dosyasında Yapılmış ve Kapsam Daralmışsa

Hükümsüzlük davasında davalının bu sonucu ayrıca ve yeniden ispatlamasına gerek kalmaz; ıslah yoluyla ileri sürülen talep de SMK m. 25/7 kapsamında geçerli kabul edilir ve dava, kullanımı ispatlanan emtiayla sınırlı olarak görülür.

Kararın Uygulama Alanı

Bu karar, itiraz aşamasındaki kullanım ispatı sonucunun hükümsüzlük davasına otomatik olarak taşınmayacağı, ancak davalı tarafından usulüne uygun şekilde (dilekçe veya ıslah yoluyla) ileri sürülmesi hâlinde dikkate alınacağı yönünde bir uygulama çerçevesi çizer. Davalı vekillerinin cevap dilekçesinde bu talebi unutmuş olması, davanın kaybedilmesi anlamına gelmez; ıslah müessesesi bu eksikliği telafi edebilir. Ancak ıslahın süresinde ve usulüne uygun yapılması, mahkemenin bu talebi kabul etmesinin ön koşuludur.

Davacı vekilleri açısından ders daha nettir: itiraz aşamasında kullanım ispatı istendiğinde sunulan delillerin kapsamı, yalnızca o aşamayı değil olası hükümsüzlük davasını da bağlar. İtiraz aşamasında eksik veya sınırlı delil sunmak, sonraki dava aşamasında telafisi güç bir dezavantaj yaratır.

Karşı Senaryo

Risk: Kullanım İspatı Talebinin Hiç İleri Sürülmemesi

Davalı, ne cevap dilekçesinde ne de ıslah yoluyla kullanım ispatı talebinde bulunmazsa, davacının markasının fiilen kullanılıp kullanılmadığı mahkemece resen araştırılmaz. Sonuç: davacının kullanılmayan markası, hükümsüzlük davasında tam kapsamıyla dikkate alınır ve davalı bu savunma imkânından tamamen mahrum kalır.

Kararın Sınırları ve İstisnaları

Karar, kullanım ispatı def'inin hükümsüzlük davasına taşınmasını yalnızca SMK m. 6/1 kapsamındaki karıştırılma ihtimaline dayanan hükümsüzlük talepleri bakımından kabul eder; tanınmışlık, kötüniyet veya mutlak ret nedenlerine dayanan hükümsüzlük taleplerinde def'in aynı doğrudanlıkla uygulanması beklenmez. Ayrıca ıslah yoluyla yapılan talebin kabulü, işlem dosyasında kullanım ispatının zaten görülmüş ve netleşmiş olmasına bağlıdır; işlem dosyasında hiç gündeme gelmemiş bir kullanım ispatı talebinin dava aşamasında ilk kez ıslahla ileri sürülmesi farklı bir değerlendirmeye tabi olabilir.

Sonuç

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin bu kararı, SMK m. 19/2 kullanım ispatı def'inin SMK m. 25/7 aracılığıyla hükümsüzlük davasına taşınmasının somut bir uygulamasını ortaya koyuyor. Davalı vekillerinin bu def'i cevap dilekçesinde unutması hâlinde dahi ıslah yoluyla telafi imkânı bulunduğunu, ancak asıl güvencenin işlem dosyası aşamasında talebin zamanında ve açıkça ileri sürülmesinde olduğunu gösteriyor.

İlgili içerikler için bkz. kullanım ispatı def'i, marka itirazında kullanım ispatı, marka hükümsüzlüğünde nispi nedenler, marka hukuku rehberi, marka hukuku.