SORU
Marka İtirazında Kullanım İspatı Nedir?
Marka itirazında kullanım ispatı talebi nasıl yapılır? SMK md. 19/2, 5 yıl kuralı ve kabul edilen delil türlerini açıklıyoruz.
Marka İtirazında Kullanım İspatı Nedir?
Markanıza itiraz eden tarafın markası 5 yıldan uzun süredir tescilli ise, ondan markasını ciddi biçimde kullandığını ispatlamasını talep edebilirsiniz. Bu talep SMK madde 19/2'ye dayanır ve birçok başvuru sahibinin bilmediği güçlü bir savunma aracıdır. İtiraz eden kullanım ispatlayamazsa itirazı reddedilir.
Yasal Dayanak: SMK Madde 19/2
SMK madde 19/2 şu kuralı koyar: Bir marka, tescil tarihinden itibaren 5 yıl içinde Türkiye'de ciddi biçimde kullanılmamışsa veya kullanımına 5 yıl kesintisiz ara verilmişse, marka sahibi belirli haklarını kullanamaz. Bu haklardan biri de sonraki başvurulara itiraz etme hakkıdır.
Kuralın amacı açıktır: Tescil ettirip kullanmayan marka sahiplerinin ("portföy markaları") diğer girişimcilerin önünü kapatmasını engellemek. Marka hakkı kullanımla anlam kazanır — kullanılmayan marka korumayı hak etmez.
Kullanım İspatı Talebi Nasıl Yapılır?
Kullanım ispatı talebini savunma dilekçenizde açıkça belirtmeniz gerekir. Talep kendiliğinden değerlendirilmez — siz talep etmelisiniz.
Dilekçenizde şu ifadeyi kullanın: "SMK madde 19/2 uyarınca, itiraz sahibinden markasını ciddi biçimde kullandığını ispat etmesini talep ediyoruz."
Talep koşulları:
- İtiraz sahibinin markası en az 5 yıl önce tescil edilmiş olmalı
- Talep, savunma aşamasında yapılmalı
- Talep açık ve net olmalı
Talep yapıldığında TÜRKPATENT, itiraz sahibine kullanım delillerini sunması için süre verir. İtiraz sahibi delillerini sunmazsa veya sunduğu deliller yetersiz bulunursa itiraz reddedilir.
"Ciddi Kullanım" Ne Demektir?
Kanun "ciddi biçimde kullanma" ifadesini kullanır. Sembolik, göstermelik veya sadece hakkı korumak amacıyla yapılan kullanım ciddi kullanım sayılmaz.
Ciddi kullanım sayılan durumlar:
- Markayı taşıyan ürünlerin fiilen üretilip satılması
- Marka altında hizmet sunulması
- Markanın reklam ve tanıtım faaliyetlerinde aktif kullanılması
- İhracat faaliyetinde markanın kullanılması
- Franchise veya lisans yoluyla üçüncü kişilerce kullanılması
Ciddi kullanım sayılmayan durumlar:
- Sadece markanın tescilli olması ve yenilenmesi
- Birkaç sembolik satış yapılması
- Markanın yalnızca şirket içi belgelerde kullanılması
- Kullanım hazırlıklarının yapılması ama fiili kullanımın olmaması
- Markanın sadece web sitesi alan adı olarak tescil edilmesi
Kabul Edilen Delil Türleri
İtiraz sahibinin kullanım ispatı için sunması gereken deliller:
Satış belgeleri: Faturalar, irsaliyeler, sipariş formları. Bu belgeler markayı taşıyan ürünlerin fiilen satıldığını göstermelidir. Tarih, miktar ve alıcı bilgisi önemlidir.
Reklam ve tanıtım: Gazete ilanları, televizyon reklamları, dijital reklam faturaları, sosyal medya paylaşımları, kataloglar, broşürler.
Ciro ve satış verileri: Yıllık ciro raporları, satış grafikleri, pazar payı verileri. Bu belgeler kullanımın ticari boyutunu gösterir.
Ürün görselleri: Markayı taşıyan ürünlerin fotoğrafları, ambalaj örnekleri, etiketler.
Lisans ve franchise belgeleri: Markanın üçüncü kişilere lisanslandığını gösteren sözleşmeler.
Gümrük ve ithalat belgeleri: İhracat veya ithalat faaliyetlerinde markanın kullanıldığını gösteren belgeler.
Kısmi Kullanım Durumu
İtiraz sahibi markasını bazı mal/hizmetler için kullanıp diğerleri için kullanmıyorsa, itiraz yalnızca kullanılan mal/hizmetler bakımından değerlendirilir.
Örnek: İtiraz sahibi markasını sınıf 25'te (giyim) tescil ettirmiş ama sadece ayakkabı için kullanıyorsa, şapka ve giyim eşyaları bakımından itirazı düşer. Sizin başvurunuz sadece şapka içinse itiraz tamamen reddedilir.
Bu kısmi değerlendirme başvuru sahipleri için büyük avantajdır. İtiraz sahibi tüm mal/hizmet listesinde kullanım ispatlamazsa, itirazın kapsamı daralır.
Stratejik Değerlendirme
Kullanım ispatı talebi her durumda yapılmalı mıdır? Hayır. Şu durumlarda talep etmek mantıklıdır:
- İtiraz sahibinin markası 5 yıldan eski ve kullanılmadığına dair göstergeler varsa
- İtiraz sahibi büyük portföy markalarına sahip bir şirketse
- Sektörde itiraz eden markanın aktif kullanıldığını görmüyorsanız
Talep etmenin riski yoktur — en kötü ihtimalle itiraz sahibi kullanımı ispatlar ve itiraz normal sürecinde devam eder. Ancak birçok durumda itiraz sahibi kullanım ispatlayamaz ve itiraz düşer.