Markada Kısmi İptal: Aynı Sınıfta Alt Grup Bazında Kullanım

Aynı Sınıfta Alt Grup Bazında Kullanım Değerlendirmesi

Marka sahipleri çoğu zaman sınıf başlığını tek bir koruma birimi sayar. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 22.10.2025 tarihli kararıyla onanan ilk derece kararı bu varsayımı sınırlar: Markanın aynı sınıfta başka bir alt grupta kullanılması, tescil listesindeki diğer hizmetler için kullanım zorunluluğunu karşılamaz.

İlgili hizmet sayfası → Marka Avukatı — Marka tescili, itiraz, hükümsüzlük ve tecavüz uyuşmazlıklarında hizmet sayfası.

Karar Kimliği

• Mahkeme: Yargıtay
• Daire: 11. Hukuk Dairesi
• Esas No: 2025/1371
• Karar No: 2025/6435
• Tarih: 22.10.2025
• İlk derece: İstanbul Anadolu 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi, E. 2020/26, K. 2022/30
• İstinaf: İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi, E. 2022/906, K. 2025/171 (esastan ret)
• Sonuç: Onama (HMK m. 370/1, oy birliği)

Uyuşmazlık

Davacı, davalı adına 2003/... sayıyla tescilli markanın 42. sınıftaki "malzeme ve ürün test hizmetleri", "kalite kontrol hizmetleri" ve "araçların yol değerinin test edilmesi hizmetleri" bakımından kullanılmadığını ileri sürerek markanın kısmen iptalini ve bu hizmetler yönünden sicilden terkinini istemiştir.

Davalı şirket, sigorta ve otomotiv sektörünün ihtiyaçlarına yönelik hizmet vermek üzere kurulduğunu, markanın 35, 38 ve 42. sınıflar başta olmak üzere tescilli olduğunu ve markayla müşterilerine oto hasar ekspertiz işlemleri için gerekli altyapı, yedek parça kataloğu ve yazılım desteği sağladığını savunmuştur.

Dava, iptal yetkisinin mahkemelerce kullanıldığı dönemde görülmüştür: SMK m. 26, m. 192/1-a uyarınca Kanun'un yayımından yedi yıl sonra (10.01.2024) yürürlüğe girmiş; o tarihe kadar iptal yetkisi geçici m. 4/1 uyarınca anılan maddedeki usul ve esaslara göre mahkemelerce kullanılmış, yürürlük tarihinde görülmekte olan iptal davaları ise geçici m. 4/2 uyarınca mahkemelerce sonuçlandırılmıştır.

Derece Mahkemelerinin Değerlendirmesi

İlk derece mahkemesi, davalının faaliyet alanının markanın tescilli olduğu 42. sınıftaki bilgisayar hizmetleri olduğunu, markanın bu hizmetler için kullanıldığını ve davalının sigorta şirketleri ile eksperlerin araç hasarı için kullandığı yazılımları üretip sattığını kabul etmiştir. Buna karşılık araçlar üzerinde malzeme, değer ve hasar analizi gibi hizmetlerde markanın hiç kullanılmadığı sonucuna varmıştır.

Mahkeme, 42. sınıfın iki ayrı alt sınıfında yer alan bu kullanımları birbirinden farklı saymış ve davayı kabul ederek markayı yalnızca test ve kalite kontrol hizmetleri bakımından kısmen iptal etmiştir. Bölge adliye mahkemesi, istinaf başvurusunu HMK m. 353/1-b(1) uyarınca esastan reddetmiştir.

Yargıtay'ın Değerlendirmesi

Yargıtay, davalının temyiz itirazlarını kalıp bir onama gerekçesiyle reddetmiş ve kararı HMK m. 370/1 uyarınca oy birliğiyle onamıştır.¹

Onama gerekçesi kısadır ve maddi hukuka ilişkin bir hükme açık atıf içermez. Bu kısalık kararın değerini azaltmaz: Daire, alt grup bazındaki ayrımı bozma nedeni saymamış ve ilk derece değerlendirmesini olduğu gibi onaylamıştır. Kararı SMK m. 9/1 ve m. 26/5 ile ilişkilendiren aşağıdaki değerlendirme editoryal yorumdur.

Kararın Ölçütü

Onanan ilk derece kararı iki ölçüt içerir. Birincisi, kullanım zorunluluğunun sınıf başlığına göre değil, tescil listesindeki mal ve hizmetlerin işlevsel olarak ayrışan gruplarına göre değerlendirilmesidir. Bu yaklaşım SMK m. 26/5'in lafzıyla örtüşür: İptal hâlleri bir kısım mal veya hizmete ilişkinse yalnızca o mal veya hizmet yönünden kısmi iptale karar verilir.

Yazılım geliştirme hizmeti ile malzeme veya ürün test hizmeti aynı sınıfta yer alsa da hizmetin niteliği ve hitap ettiği müşteri bakımından birbirinden ayrılır. Mahkemenin "iki ayrı alt sınıf" tespiti bu farkı yansıtır.

İkincisi, kullanımın kalem bazında ortaya konmasıdır. Davalı asıl faaliyet alanındaki kullanımı kanıtlamış, ancak mahkeme test ve kalite kontrol hizmetlerinde markanın hiç kullanılmadığını tespit etmiştir. Asıl faaliyetteki yoğun kullanım bu eksikliği telafi etmemiş ve tescil yalnızca ilgili kalemler yönünden iptal edilmiştir.

Uygulamada En Sık Yapılan Hata

En sık hata, asıl ticari faaliyetin kanıtlanmasıyla tescil listesinin tamamının korunacağını varsaymaktır. Listede yer alıp da hiç sunulmayan hizmetler, marka sahibinin kullanım delili dosyasında karşılık bulmuyorsa kısmi iptal riski doğar.

Stratejik Değerlendirme

Marka sahibi açısından karar, tescil listesinin dar ve gerçekçi tutulmasının gerekliliğini gösterir. Başvuru aşamasında ileride sunulması düşünülen hizmetlerin de listeye eklenmesi, beş yıl içinde kullanım başlamazsa iptal riski oluşturur.

İptal talep eden açısından ise talep, kendi başvurusunun çatıştığı kalemlerle sınırlı kurulabilir. Bu yaklaşım hem talebin kapsamını netleştirir hem de davalının tescilin tamamını koruyacak bir kullanım delili sunmasını zorlaştırır.

Sonuç

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, aynı sınıfta yer alan alt grupların birbirinin kullanımıyla korunmayacağını kabul eden ilk derece değerlendirmesini onamıştır. Marka sahibi için ölçü, sınıf başlığı değil, listedeki her kalemin fiilen kullanılıp kullanılmadığıdır.

Konunun genel çerçevesi için Markada Kısmi İptal: Mal ve Hizmet Kapsamının Daraltılması makalesine, Kullanmama Nedeniyle Marka İptali rehberine ve Marka Hukuku Rehberi sayfasına bakılabilir.

→ Marka Hukuku