Tapu Tahsis Belgesine Dayalı Tapu İptali ve Tescil Davası Nasıl Açılır?

Tapu Tahsis Belgesine Dayalı Tapu İptali ve Tescil Davası Nasıl Açılır?

İlgili hizmet sayfası → İnşaat ve Gayrimenkul Hukuku: Tapu, imar ve mülkiyet uyuşmazlıkları için çalışma alanı.

Kısa cevap: Tapu tahsis belgesine dayalı tapu iptali ve tescil davası, taşınmazın bulunduğu yer asliye hukuk mahkemesinde açılır. 6100 sayılı Kanun md. 12 uyarınca taşınmazın aynına ilişkin bu davada yetki kesindir. Dava, tahsisi yapan idareye ve taşınmaz kayden hazine ya da belediye adına ise ilgili kuruma yöneltilir. Belgenin ibrazı tek başına yetmez; keşif, imar durumu, çap ve bilirkişi incelemesiyle tescil koşullarının varlığı ispatlanır. Yargıtay'ın yerleşik uygulamasında bu deliller birlikte değerlendirilir.

---

Görevli ve Yetkili Mahkeme

Görevli mahkeme asliye hukuk mahkemesidir. Yetki, taşınmazın bulunduğu yer mahkemesine aittir ve kesin niteliktedir; taraflar anlaşmayla başka bir mahkemeyi yetkili kılamaz. Davanın yanlış mahkemede açılması, görev veya yetki yönünden ret ile zaman kaybına yol açar.

Dava dilekçesinde taşınmazın ada ve parseli, belgenin tarihi ve tahsis edilen yer açıkça belirtilir. Talep, mevcut tapu kaydının iptali ve mülkiyetin davacı adına tescili biçiminde kurulur.

---

Davalı Taraf Kim Olur

Davalı, tahsis işlemini yapan idaredir. Taşınmaz tapuda hazine adına kayıtlıysa hazine, belediye adına kayıtlıysa ilgili belediye husumet mevkiindedir. Taşınmaz üçüncü bir kişi adına tescilliyse, o kişi de davaya dahil edilir. Husumetin doğru yöneltilmemesi, esasa girilmeden davanın reddine neden olabilir.

Önemli: Tahsisi yapan idare ile taşınmazın kayıt maliki farklı kurumlar olabilir. Dava açılmadan önce tapu kaydı ve tahsis dosyası birlikte incelenmeli, husumet buna göre kurulmalıdır. Eksik taraf teşkili, davanın uzamasının en sık nedenidir.

---

Deliller ve Yargılama Süreci

İspat, belgenin ötesinde teknik incelemeye dayanır. Temel deliller şunlardır: tapu kaydı, tahsis dosyası, ıslah imar planı, imar durumu belgesi, kadastral çap ve tapu tahsis belgesinin aslı. Mahkeme, taşınmaz başında keşif yapar ve bilirkişi marifetiyle belgede gösterilen yer ile fiili taşınmazın aynı olup olmadığını, taşınmazın konut alanında mı yoksa kamu hizmetine ayrılmış bir alanda mı bulunduğunu saptar.

Keşifte ayrıca düzenleme ortaklık payı kesintisi ve arsa bedelinin ödenip ödenmediği incelenir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 04.12.1996 tarihli, 1996/14-763 esas ve 1996/864 karar sayılı kararı, tescilin bu ölçütlerin birlikte gerçekleşmesine bağlı olduğunu ortaya koyar; mahkeme her koşulu ayrı ayrı denetler. Tescil ölçütlerinin tamamı tapu tahsis belgesi hangi şartlarda tapuya çevrilir sorusunda sıralanır.

Uygulamada

Davaların çoğu, delillerin eksik toplanması ya da keşif öncesi teknik hazırlığın yapılmaması yüzünden uzar. Dava açılmadan önce imar durumu, çap ve tahsis dosyası temin edilmeli; taşınmazın planda konut alanında kaldığı belgelenmelidir. Arsa bedeli ödenmemişse depo hazırlığı baştan planlanmalıdır; ayrıntı tapu tahsis belgesinde arsa bedeli ödenmemişse ne olur sorusundadır. Sürecin bütününü tapu tahsis belgesi ile tapu alma rehberi toparlar; tescil ölçütlerinin yargısal denetimi tescil şartları HGK kararı analizinde işlenir.

---

İlgili içerikler için bkz. İnşaat ve Gayrimenkul Hukuku, Tapu Tahsis Belgesi ile Tapu Alma Rehberi, Tescil Şartları HGK Kararı, Tapu Tahsis Belgesi Hangi Şartlarda Tapuya Çevrilir.