Estetik Ameliyatta Aydınlatılmış Onam Nasıl Olmalıdır?

Estetik Ameliyatta Aydınlatılmış Onam Nasıl Olmalıdır?

İlgili çalışma alanı → Sağlık Hukuku: Estetik hekim sorumluluğu, tıbbi malpraktis ve hasta hakları için çalışma alanı.

Kısa cevap: Estetik ameliyatta aydınlatılmış onam, sıradan tedaviye göre daha yoğun bir aydınlatma gerektirir. Hekim; gerçekçi sonuç beklentisini, olası riskleri, iz kalma ihtimalini ve düzeltici girişim gerekebileceğini önceden açıklamalıdır. Aydınlatmanın gereğince yapıldığını ispat yükü hekimdedir; onam formu tek başına yeterli görülmez.

Estetikte Aydınlatma Neden Daha Yoğundur

Estetik girişim, mevcut bir sağlık sorununu gidermekten çok görünümü değiştirme amacı taşır. Hastanın bu müdahaleye zorunluluğu bulunmadığından, kararını sağlıklı verebilmesi için daha kapsamlı bilgilendirilmesi gerekir. Yargıtay'ın yerleşik içtihadında estetik müdahalelerde aydınlatma yükümlülüğü sıradan tedaviye göre daha ağır kabul edilir.

Bu yoğunlaşmanın temelinde hekimlik sözleşmesinin niteliği yatar. Sıradan tedavi kural olarak vekâlet ilişkisi olup özen borcu doğurur; güzelleştirme amaçlı estetik ise sonuç borcu içeren eser sözleşmesidir.¹ Sonuç taahhüt edildiğinden, hastanın gerçekçi beklentiye yönlendirilmesi aydınlatmanın çekirdeğini oluşturur.

Onam Neleri Kapsamalı

Geçerli bir onam, girişimin türünü, gerçekçi sonuç sınırlarını, olası riskleri ve komplikasyonları, iyileşme sürecini, iz kalma olasılığını ve gerekebilecek düzeltici işlemleri anlaşılır dille içermelidir. Standart matbu metinlerin imzalatılması çoğu kez yetersiz sayılır; hastaya özgü bilginin verildiğinin gösterilmesi gerekir.

Önemli: İmzalı onam formu, aydınlatmanın içeriğini ve anlaşıldığını tek başına kanıtlamaz. Mahkeme, hastanın gerçekten bilgilendirilip bilgilendirilmediğini araştırır. Bu nedenle görüşme tarihi, verilen bilgiler ve hastanın soruları kayda geçirilmelidir.

İspat Yükü Kimdedir

Aydınlatmanın usulüne uygun yapıldığını kanıtlama yükü hekim ve sağlık kuruluşundadır. Aydınlatma eksikse, sonuç tıbben kusursuz olsa dahi hastanın rızası geçersiz sayılabilir ve sorumluluk doğar. Hasta ile hekim arasındaki ilişkinin hukuki çerçevesi 6098 sayılı Kanun md. 502 hükmündeki özen borcu ile eser sözleşmesi hükümlerinin birlikte okunmasıyla belirlenir. Onamın hukuki niteliği için aydınlatılmış onam nedir sorusuna bakılabilir.

---

İlgili içerikler için bkz. Estetik Müdahalede Hekimin Sorumluluğu ve Eser Sözleşmesi, Aydınlatılmış Onam Nedir? ve Sağlık Hukuku.

Dipnotlar

1. Hayrunnisa Özdemir, "Hekimin Hukuki Sorumluluğu", Erzincan Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. XI, S. 1, 2016 (hekimlik sözleşmesinin kural olarak vekâlet niteliği ve özen borcu üzerine). ↩